Sửa toàn bộ tim cho bé 1,5 tháng tuổi mắc 4 dị tật tim bẩm sinh phức tạp

Sau khi được “sửa” toàn bộ trái tim, bé Tr đã có sức khỏe hoàn toàn bình thường. Ảnh: BVCC

Bốn tổn thương phức tạp được cứu nhờ một lỗ nhỏ

Bệnh nhân là bé trai Trần H.Tr (quê ở Thanh Chương, Nghệ An). Bệnh nhi được chuyển từ Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An đến Bệnh viện Tim Hà Nội vào ngày 22/6 trong tình trạng cấp cứu thở ôxy, viêm phổi nặng. Theo lời kể của gia đình, khi bé mới chào đời, cứ khóc là bé có biểu hiện tím tái. Sau một tháng, khi thấy bé tím nhiều hơn, gia đình đưa bé đến Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An. Tại đây bé được chẩn đoán bị đảo gốc đại động mạch.

Khi được chuyển ra cấp cứu và kiểm tra kỹ lưỡng hơn tại Bệnh viện Tim Hà Nội, các bác sĩ phát hiện bé bị tim bẩm sinh rất phức tạp, kết hợp 4 tổn thương, gồm: Đảo gốc động mạch, có thông liên thất, đứt đoạn động mạch chủ và bất thường động mạch vành.

“Với một đứa trẻ sơ sinh, chỉ gặp một trong số 4 tổn thương thôi đã rất nặng nề, nguy hiểm, đặc biệt là dị tật đảo gốc động mạch, bởi nó có thể khiến trẻ tử vong ngay khi mới chào đời vì không có ôxy nuôi cơ thể”, TS.BS Trần Sinh Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội cho biết.

Phân tích cụ thể hơn về dị tật đảo gốc động mạch, TS. BS Trần Sinh Hiền cho biết, thông thường động mạch chủ đi từ thất trái đem máu đỏ giàu ôxy đi nuôi cơ thể, động mạch phổi đi ra từ thất phải đem máu đen thiếu ôxy lên phổi trao đổi lấy ôxy. Tuy nhiên, ở bệnh nhi này lại ngược lại khi hai động mạch chính của cơ thể đảo chỗ cho nhau. Máu đen của bé đi nuôi cơ thể không có ôxy, máu đỏ có ôxy lên phổi không có tác dụng gì. Sự hoán vị này cũng là nguyên nhân khiến bé bị tím tái mỗi khi khóc.

Với dị tật thông liên thất, theo TS. BS Trần Sinh Hiền, đây là một bất thường đối với mọi đứa trẻ, nhưng với bé Tr, lại là một điều may mắn, bởi hai buồng tim bé được thông nhau bởi một lỗ nhỏ, khiến máu đỏ và đen trộn lẫn với nhau, giúp duy trì sự sống của bé. Nguyên nhân khiến bé bị viêm phổi là do bé bị đứt đoạn động mạch chủ, máu không đi từ tim xuống nuôi nửa dưới cơ thể, trong khi lại tăng lượng máu lên phổi. “Với 4 tổn thương phức tạp rất nguy hiểm này, trước kia bệnh nhân sẽ tử vong hoặc chuyển ra nước ngoài mổ nhưng việc xử trí cũng rất khó khăn”, TS. BS Trần Sinh Hiền cho biết.

Mổ ngực xong vẫn… “phanh” ngực

Ngày 27/6, sau 5 ngày bé nhập viện, các bác sĩ thực hiện ca mổ với sự tham gia của 12 nhân viên y tế, trong đó bác sĩ phẫu thuật chính là TS.BS Trần Sinh Hiền. Ca mổ kéo dài 4 tiếng, với 3 tiếng chạy tim nhân tạo. Các bác sĩ đã phẫu thuật sửa lại toàn bộ các dị tật cho bé Tr. Các bác sĩ phải phẫu tích động mạch chủ phía sau lưng bé, nối thành động mạch chủ hoàn chỉnh. Sau đó, cắt động mạch phổi, động mạch chủ và đổi vị trí của hai động mạch cho nhau. Đồng thời phải vá lỗ thông liên thất ở trong tim. Với tổn thương 3 động mạch vành đi cùng chung một lỗ bé như hạt gạo, các bác sĩ phải chia đôi hạt gạo 2mm ra, nối và cắm lại động mạch chủ. Các kỹ thuật này cực kỳ phức tạp, tỉ mỉ, chỉ cần sai dưới 1mm em bé có thể tử vong ngay.

“Sau ca mổ, bác sĩ vẫn phải để ngực cháu mở, dán một lớp plastic, 1 tuần sau mới đóng lại. Đó là bởi khi mổ xong, chức năng trái tim bé chưa thích nghi với việc đảo lộn cấu trúc tim khi mới sinh ra. Việc để ngực mở còn để quả tim bé đỡ bị chèn áp”, TS.BS Trần Sinh Hiền giải thích thêm.

Các bác sĩ cho biết thêm, hiện ở Bệnh viện Tim Hà Nội, với những tổn thương riêng lẻ, các bác sĩ đã mổ khá nhiều, nhưng với tổn thương phức tạp nguy hiểm như trường hợp bé Tr thì hiếm khi. Hiện bé không còn hiện tượng tím tái. Sau mổ, bé hoàn toàn khỏe mạnh như một đứa trẻ bình thường.

Đánh giá rất cao vai trò của siêu âm, chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh trước sinh, TS.BS Trần Sinh Hiền cho biết: Tất cả các dị tật mà bé Tr mắc phải có thể được phát hiện trước sinh. Nếu được phát hiện sớm, thai phụ sẽ được tư vấn sinh ở nơi có điều kiện can thiệp, để ngay sau khi chào đời, em bé được can thiệp ngay, tránh nguy cơ tử vong khi vừa cất tiếng khóc chào đời.

Võ Thu