Tại sao cha mẹ có tính cách mạnh mẽ lại khó nuôi dạy nên những đứa con tự lập và tự tin?

4 kiểu cha mẹ dễ khiến con mắc chứng trầm cảm

GĐXH - Thật ra, không có “đứa trẻ sinh ra đã trầm cảm”, rất nhiều khi chính những hành vi vô tình của cha mẹ đã dần đẩy cảm xúc của con vào ngõ cụt.

Cha mẹ có tính cách mạnh mẽ thường sắp xếp mọi thứ cho con

Theo quan sát, những bậc cha mẹ có tính cách mạnh mẽ rất khó nuôi dạy nên những đứa con tự lập và tự tin. Tại sao lại như vậy? 

Cha mẹ mạnh mẽ thường sắp xếp mọi thứ cho con. Trẻ không cần phải lựa chọn, chỉ cần làm theo là được. Mọi việc đều phải nghe lời cha mẹ, nên khi rời xa cha mẹ, chúng không biết phải làm sao. 

Tự lập và tự tin trước hết đòi hỏi phải tự đưa ra quyết định, dù có sai, chúng cũng biết bước tiếp theo nên làm gì. Thất bại là mẹ thành công, chỉ khi đi sai đường, chúng mới biết đâu là con đường đúng.

Hơn nữa, tuổi thơ chính là giai đoạn phát triển tư duy, là thời điểm lý tưởng để rèn luyện khả năng tự chủ của con. Giúp đỡ con quá mức sẽ chỉ cản trở khả năng phán đoán của con, không có lợi cho sự tự tin và độc lập của chúng. Dẫn đến việc con không dám thử, sợ thất bại, không dám thử nghiệm, sợ mắc lỗi, v.v.

Trên thực tế, nhiều cha mẹ có tính cách mạnh mẽ thường như vậy: thay con chọn quần áo, quyết định lớp học thêm, thậm chí chọn bạn bè cho con. Khi con muốn tự mình quyết định, ý kiến của chúng hoặc bị phủ nhận, hoặc bị ngắt lời.

Ngay cả khi con làm sai một chút chuyện nhỏ, cha mẹ cũng không nhịn được mà nói: "Con thấy chưa, không nghe lời mẹ là sai ngay". 

Cha mẹ nghĩ rằng đó là "vì tốt cho con", nhưng không nhận ra con dần dần không dám tự quyết, làm gì cũng phải hỏi: "Mẹ ơi, làm thế này có được không?". Gặp một chút khó khăn là hoảng loạn, cảm thấy "mình chắc chắn không làm được". 

Sự tự lập và tự tin cứ thế bị mài mòn đi trong những câu nói "nghe lời mẹ" đó.

Vì sao tình yêu của cha mẹ mạnh mẽ lại trói buộc con cái?

1. Thay con quyết định quá nhiều, con không có cơ hội học cách tự lập

Những cha mẹ mạnh mẽ luôn nghĩ "con còn nhỏ, chưa hiểu chuyện, không biết cách chọn lựa", nên họ sắp xếp mọi thứ cho con, từ "hôm nay mặc gì", "ăn gì" cho đến "học piano hay học vẽ", "chơi với ai". 

Khi con muốn học vẽ, mẹ lại nhất quyết bắt học piano, nói "piano được cộng điểm, vẽ vời chẳng có tương lai". Con muốn đi công viên với bạn vào cuối tuần, bố lại bắt đi học thêm, nói "chơi bời thì có học giỏi được không?".

Khi con không có cơ hội tự lựa chọn, chúng sẽ không bao giờ học được cách "phán đoán và chịu trách nhiệm". Khi còn nhỏ trẻ không được tự chọn đồ mình thích, khi lớn lên điền nguyện vọng hay tìm việc, chúng sẽ hoang mang không biết chọn gì, chỉ biết chờ cha mẹ quyết định. 

Ngay cả khi cha mẹ không ở bên, gặp chuyện chúng cũng lúng túng, cảm thấy "mình chưa từng chọn, chắc chắn sẽ sai". Tự lập chưa bao giờ là thứ được cha mẹ dạy, mà là thứ được học dần dần từ việc "tự mình quyết định và tự mình gánh chịu kết quả".

2. Luôn phủ nhận suy nghĩ của con, con dần thấy "mình không được"

"Suy nghĩ này của con ngây thơ quá, đừng có mơ mộng nữa", "Mẹ đã bảo không là không, con biết gì mà đòi nói" - đây là những câu mà cha mẹ mạnh mẽ thường nói. 

Khi con muốn xếp đồ chơi theo ý mình, mẹ lại nói "xếp lung tung hết cả, nghe lời mẹ xếp theo màu đi". Con nói "con muốn tự rửa bát", bố lại nói "con rửa không sạch đâu, còn tốn nước nữa, để bố làm".

Khi suy nghĩ của con bị phủ nhận hết lần này đến lần khác, con dần cảm thấy "suy nghĩ của mình vô dụng, lời mình nói không có giá trị". Trẻ vẽ xong không dám đưa cho cha mẹ xem, sợ bị chê "xấu". 

Muốn thử một trò chơi mới cũng không dám nói, sợ bị chê "ngốc". Lâu dần, con không chỉ không dám thể hiện bản thân mà còn nghi ngờ "liệu mình có thực sự vô dụng không?". 

Sự tự tin được xây dựng từ việc "suy nghĩ của mình được tôn trọng, những thử nghiệm của mình được khuyến khích", chứ không phải lớn lên từ những lời phủ nhận "con không làm được đâu".

3. Sợ con mắc lỗi, cướp đi cơ hội được "thử và sai"

Những cha mẹ mạnh mẽ sợ con đi đường vòng, nên luôn muốn "lấp hết ổ gà, để con đi đường thẳng". Con muốn tự dọn cặp sách, mẹ thấy chậm liền giật lấy và nói "để mẹ làm cho, con lụm lụm cả buổi cũng sót đồ". Con muốn tự buộc dây giày, bố sợ muộn giờ liền cúi xuống và chỉ vài phút đã buộc xong cho con.

Khi con không có cơ hội "mắc lỗi", chúng sẽ không biết "cách sửa sai". Một đứa trẻ chưa bao giờ tự dọn và sắp xếp cặp sách, lần sau quên sách bài tập, con chỉ biết khóc và nói "mẹ không giúp con". Chưa bao giờ tự buộc dây giày, khi dây bị lỏng, con chỉ biết đứng yên tại chỗ chờ người khác giúp. 

Con không trải qua việc "làm sai rồi sửa", sẽ ngày càng sợ "mắc lỗi". Gặp chuyện chưa từng làm, phản ứng đầu tiên là "mình chắc chắn không làm được", chứ không phải "để mình thử xem".

Những đứa trẻ tự lập và tự tin đều được rèn luyện từ việc "thử và sai", chứ không phải được nuôi dưỡng trong sự bảo bọc "không mắc lỗi".

Không cần "buông tay hoàn toàn", cha mẹ chỉ cần lùi lại một bước

1. Cho con quyền quyết định những việc nhỏ

Không cần ngay lập tức để con làm những việc lớn, hãy bắt đầu từ những việc nhỏ hằng ngày. Buổi sáng cha mẹ có thể hỏi con "hôm nay mặc áo khoác màu xanh hay màu xám?", buổi tối hỏi "hôm nay đọc truyện hay chơi xếp hình?". 

Sau khi con chọn, dù bạn cảm thấy chưa hoàn hảo, cũng đừng phủ nhận. Ví dụ, con chọn áo khoác màu xám, đừng nói "màu xám xấu, mặc màu xanh đi", hãy nói "màu xám trông thật khỏe khoắn, con chọn hay đấy".

Dần dần, con sẽ biết "mình có thể tự quyết định, sự lựa chọn của mình được công nhận", khi gặp việc lớn hơn, con cũng sẽ dám tự mình đưa ra ý kiến.

2. Khi con muốn thử, đừng nói "con không làm được", hãy nói "con thử đi, mẹ sẽ ở bên"

Con muốn tự rửa bát, đừng nói "con rửa không sạch đâu", hãy nói "được rồi, mẹ sẽ dạy con cách lấy nước rửa bát, con thử đi, nếu không sạch cũng không sao, chúng ta cùng rửa lại".

Con muốn tự học đi xe đạp, đừng nói "con sẽ bị ngã đau đấy", hãy nói "mẹ sẽ ở phía sau giữ con, con từ từ đạp, có ngã cũng không sao, mẹ sẽ thổi cho con".

Khi con biết rằng "cho dù làm sai, vẫn có cha mẹ ở bên", chúng sẽ dám thử một cách dũng cảm. Ngay cả khi thực sự mắc lỗi, chúng cũng sẽ nghĩ "làm thế nào để sửa", chứ không phải "mình không làm được".

3. Khi con làm sai, đừng mắng "sao con ngốc thế", hãy cùng nhau tìm nguyên nhân

Khi con làm đổ sữa, đừng nói "sao con ngốc thế, có cái cốc sữa cũng không cầm vững", hãy nói: "Không sao, chúng ta lấy giẻ lau sạch đã. Lần sau cầm sữa, con siết chặt tay hơn một chút thì sẽ không dễ làm đổ nữa, con có muốn thử lại không?". 

Con vẽ tranh "không giống", đừng nói "con vẽ cái gì thế này, xấu quá", hãy nói "mặt trời con vẽ có nhiều màu sắc thật đặc biệt, con có thể nói cho mẹ biết tại sao con dùng nhiều màu như vậy không?".

Khi con biết "làm sai không đáng sợ, có thể sửa là được", và biết "suy nghĩ của mình được tôn trọng", con sẽ dần dám thử, dám thể hiện bản thân, và sự tự tin cũng sẽ theo đó mà đến.