Thai phụ nhiễm HIV cần làm gì để sinh con khỏe mạnh?

3 giai đoạn lây truyền HIV từ mẹ sang con

Trong thời kỳ mang thai

Virus HIV từ máu của mẹ nhiễm HIV qua nhau thai để vào cơ thể thai nhi. Sự lây truyền HIV trong thời kỳ mang thai có thể xảy ra sớm ngay khi thai nhi mới được 8 tuần tuổi và có thể kéo dài trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên người ta nhận thấy tỷ lệ lây truyền HIV qua nhau thai tương đối cao vào thời kỳ tuổi thai được trên 18 tuần. Khoảng 20-30% số trẻ em bị lây truyền HIV từ mẹ được cho là lây truyền qua bánh nhau.

Trong khi sinh

Sự lây truyền HIV từ mẹ sang con có thể xảy ra muộn quanh thời kỳ chuyển dạ. Nguyên nhân khi đứa trẻ "đi qua" đường sinh dục của mẹ để ra ngoài đã tiếp xúc trực tiếp với dịch âm đạo (nuốt nước ối, virus trong máu và dịch âm đạo của mẹ có chứa HIV) hoặc do sự trao đổi máu mẹ – thai nhi khi chuyển dạ (ở giai đoạn này các cơn co tử cung của mẹ có thể "bơm mạnh" máu mẹ chứa HIV vào tuần hoàn của thai nhi làm cho trẻ dễ bị nhiễm HIV từ mẹ).

Có khoảng 50- 60% số trẻ em bị lây truyền HIV trong giai đoạn này. Tuy nhiên nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con trong khi sinh sẽ tăng lên trong trường hợp đẻ khó, chuyển dạ kéo dài, phần mềm của người mẹ bị dập nát, thai bị xây xước, sang chấn…

Thời gian từ khi vỡ ối đến khi sinh càng dài thì nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con càng cao, nhất là khi thời gian này trên 4 giờ. Các nghiên cứu cho thấy, cứ mỗi giờ sau khi vỡ ối, nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con tăng thêm 2%. Cũng vì lý do này mà một số chuyên gia cho rằng, việc rửa âm đạo khi chuyển dạ bằng các chất diệt virut vừa không gây nguy hại cho mẹ và thai nhi vừa làm giảm nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con khi sinh.

Khi cho con bú

Cho dù nồng độ virus HIV không cao trong sữa mẹ, nhưng vẫn gây nguy cơ lây nhiễm cho trẻ khi trẻ bú sữa mẹ nhiễm HIV.

Khi trẻ bú mẹ, HIV từ sữa mẹ có thể xâm nhập qua niêm mạc miệng, lưỡi, lợi của đứa trẻ và lây nhiễm cho trẻ này, nhất là trong trường hợp trẻ có các viêm nhiễm trong khoang miệng. Hoặc trong trường hợp vú mẹ có viêm nhiễm, có vết nứt hay khi trẻ mọc răng cắn gây chảy máu thì HIV còn có thể theo máu vào miệng trẻ, xâm nhập qua niêm mạc trong khoang miệng và gây nhiễm HIV cho trẻ. Khoảng 20-30% số trẻ em bị nhiễm HIV từ mẹ được cho là bị lây qua bú sữa mẹ, tùy thuộc vào thời gian và cách nuôi con bằng sữa mẹ.

Thai phụ nhiễm HIV cần làm gì để sinh con khỏe mạnh?

Ths Nguyễn Thị Lan Hương (Cục phòng Chống HIV/AIDS – Bộ Y tế) cho biết, một người phụ nữ mang thai bị nhiễm HIV thì việc điều trị dự phòng là vô cùng quan trọng, điều này sẽ giúp cho đứa trẻ không bị nhiễm HIV khi được sinh ra.

Theo đó, nếu người phụ nữ mang thai, phát hiện nhiễm HIV ở 3 tháng đầu thì cần được điều trị càng sớm càng tốt. Đối với việc điều trị cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV, thì việc tuân thủ “nguyên tắc 5Đ”, đó là: uống thuốc đều, đúng giờ, đúng liều, đúng chỉ định, đúng cách.

Không chỉ thực hiện thuốc theo “nguyên tắc 5Đ”, thai phụ cần phải xét nghiệm máu định kỳ trong suốt quá trình mang thai, việc xét nghiệm này nhằm biết được tải lượng virus đang ở ngưỡng nào, nếu ở ngưỡng 200 bản sao thì nguy cơ lây từ mẹ sang con là rất thấp.

“Trong quá trình mang thai, phụ nữ sẽ được dùng các loại thuốc kháng HIV có tác dụng ngăn sự nhân lên để làm giảm số lượng HIV trong cơ thể người mẹ giảm nguy cơ truyền vi rút sang con. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc kháng HIV cũng giúp điều trị và bảo vệ sức khỏe cho bà mẹ”, Ths Hương chia sẻ.

Một vấn đề nữa cũng cần phải lưu ý, đó chính là việc điều trị cho mẹ và trẻ sơ sinh sau khi chào đời bằng thuốc kháng virus HIV, bởi quá trình sinh con, nhất là sinh qua đường âm đạo, tỷ lệ phơi nhiễm sẽ rất cao.

Đối với phụ nữ đang điều trị HIV nếu muốn sinh con cần phải duy trì uống thuốc, nếu xét nghiệm máu có tải lượng dưới 200 bản sao mới nên xin ý kiến bác sĩ để sinh con.

Riêng vấn đề, người mẹ nhiễm HIV có được nuôi con bằng sữa mẹ hay không, Ths Hương cho rằng, việc làm này là tùy theo quyết định của người mẹ. Trong trường hợp bà mẹ không nuôi con bằng sữa mẹ, thì cần phải đảm bảo sử dụng sữa thay thế trong 6 tháng.

ĐH (th)