Thâm cung bí sử (131 - 2): Cuộc tình buồn như câu hát

Những câu đố trong ví dặm khó lắm: “Cô Xuân, đi chợ Hạ, mua cá Thu. Cô về chợ hãy còn Đông. Hỏi chàng đối được hay không. Nếu chàng đối được làm chồng của em”. Một câu hát ví mà có cả bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông thì khó đối lắm. Nếu giới trí thức không tham gia thì các cô thợ cấy, thợ dệt không thể đối được.

Chính bố tôi đã đối được câu đố rất khó ấy: “Anh Nam, buôn thuốc Bắc, với thuốc Tây. Cuối ngày khách vẫn còn Đông. Em ơi, anh đã đối xong. Lời em thách đối biết mần răng bây giờ”. Mẹ tôi mê mẩn câu hát đó và đã lấy bố tôi làm chồng. Sau này, lớp thanh niên, thanh nữ của làng tôi đi hát đối với làng bên cạnh thường mời bố tôi làm cố vấn, gọi là thầy. Bố tôi mê mẩn hát ví dặm, có khi theo phường hát đến sáng đêm. Tháng Giêng ngày rộng, tháng dài, đêm nào các làng cũng tổ chức hát đối. Bố tôi thức hát trong mưa dầm gió bấc nên bị viêm phế quản và mất vào năm 1948. Ngày đó nền y tế nước ta chưa phát triển như bây giờ. Bố tôi mất sớm, khiến mẹ tôi góa bụa khi còn rất trẻ. Vì thế, mỗi lần nghe tôi hát ví dặm, mẹ tôi lại thở dài. Nhưng bây giờ chị gái tôi và tôi vẫn hát ví dặm. Đêm 30 Tết, làng tôi tổ chức hát ví dặm từ 20h-23h. Và bao giờ tôi cũng hát ví dặm với mọi người. Hễ nghe tôi hát là em đến ngay và cũng hát. Trong ví dặm có bài trục trặc và em đã hát bài đó: “Đã yêu thì yêu cho chắc. Đã trục trặc thì trục trặc cho luôn. Đừng như con thỏ đứng đầu truông. Khi vui thì giỡn bóng, khi buồn thì bỏ đi”.

Đó là em hát về chính số phận của mình. Em lấy chồng được một năm thì ly hôn. Ngày đó em nói với tôi: “Anh ấy hèn, không giống anh chút nào. Em không thể sống cả đời với một người như thế được nên đã viết đơn xin ly hôn. Nộp đơn hôm trước, sáng hôm sau em gánh nước đổ đầy bể rồi quét nhà, quét sân, quét ngõ sạch bong và nói với mẹ chồng: “Con không thể sống với nhà con được nữa nên phải chia tay”. Em nói thế rồi bế con về nhà bố mẹ đẻ”. Tôi buồn lắm, còn buồn hơn cả cái ngày nghe tin em lấy chồng. Không thể sống chung được thì ly hôn, nhưng người phụ nữ ly hôn chồng không hề đơn giản. Rồi em sẽ qua một lần đò nữa, nhưng với ai và liệu có xuôi chèo mát mái không. Nhà bố mẹ em ở rất gần nhà tôi. Em ở đầu ngõ, còn tôi ở cuối ngõ. Vì thế nên mỗi lần về nhà là tôi lại gặp em. 5 năm, 10 năm, rồi 20 năm đã trôi qua mà em vẫn chưa sang đò lần hai. Tôi sốt ruột mong đợi rồi không mong đợi nữa. Có lẽ em sẽ ở vậy suốt đời.

Tất cả những ngày giỗ chạp trong năm tôi đều về nhà. Lần nào tôi về em cũng sang thăm. Có hôm tôi đang ngủ trưa thì cảm thấy có ai đó đang động vào đầu mình. Tôi mở mắt thì thấy em đang ngồi bên cạnh: “Đầu anh nhiều bụi quá. Gội đầu đi anh!. Ngày mai giỗ mẹ, em có phải giúp gì không?”. “Trưa mai em sang nhé. Không phải giúp gì cả. Chị gái anh và các cháu sẽ lo hết”. Năm nào giỗ mẹ tôi em cũng sang. Em bày đĩa trái cây lên bàn thờ rồi thắp hương, quỳ trước di ảnh của mẹ tôi một lúc lâu. Khi em đứng lên, tôi thấy hai mắt em hoe đỏ. Chị gái kéo áo tôi hỏi nhỏ: “Nó vẫn yêu em phải không?”.

(Còn nữa)

Tiểu phẩm của Khánh Hoàng