Thâm cung bí sử (165 - 1): Người sành nấu, kẻ sành ăn

“Cái mà con người biết đầu tiên là biết ăn. Không biết ăn không thành người. Cái mà con người phải học đầu tiên là học ăn. Ông cha xưa nói rất đúng “học ăn, học nói, học gói, học mở”. Làm người mà không biết ăn thì còn nói gì nữa”, ông Thành nói như vậy.

Tôi thích nghe chuyện của ông Thành. Nghe chuyện ông như ta gặp một cây cổ thụ có muôn vàn cành nhánh, xum xuê, rậm rạp. Cái lối nói chuyện vòng vo tam quốc của ông nghe rất thích. Nói về đồ cổ mà ông Thành lại bắt đầu từ chuyện bếp núc. “Nghề bếp núc là nghệ thuật của lửa và gia vị. Món nào lửa to, món nào lửa nhỏ phải thành thục. Xào thịt bò mà nhỏ lửa là vứt. Luộc rau muống mà lửa liu riu cũng vứt. Dùng gia vị cũng là một nghệ thuật. Ướp thịt ba chỉ để làm món rang cháy cạnh mà không có hành khô và nước mắm ngon là vứt. Đậu phụ rán mà thiếu mấy lá kinh giới ăn kèm là vứt. Bố tôi ngày xưa là đầu bếp. Sau cách mạng tháng 8/1945, bố tôi mở tiệm ăn ở Hải Phòng, chủ yếu là phục vụ khách quen. Làm hàng ăn bán cho khách quen là rất bền, không bao giờ phải lo ế hàng, không lo bị lỗ. Thỉnh thoảng bố tôi còn đi nấu tiệc cho các nhà giàu trong thành phố. Có hai người hay mời bố tôi nấu tiệc là một bà đầm Pháp và bà Hoàng Thị Năm, vua sắt thép ngày xưa. Bà đầm Pháp có chồng là quan Pháp. Một hôm hai vợ chồng đi qua bến đò Bính thì ông chồng lớ ngớ rơi xuống sông, may mắn được ông lái đò cứu sống. Để tạ ơn người cứu sống mình, ông quan Pháp mời ông lái đò bến Bính về làm quản gia. Hơn hai năm sau thì ông quan Pháp chết, bà đầm lấy người quản gia làm chồng. Những hôm phải làm cơm tiếp khách, ông chồng bà đầm mời bố tôi nấu. Bà Hoàng Thị Năm khi tiếp bạn hàng cũng mời bố tôi nấu. Những khi đó tôi phải cắp cái điếu bát đi theo để phục vụ bố tôi. Đó là một cái điếu bát cổ đời Tống. Cái xe điếu bằng trúc già, màu nâu thẫm từ đời ông nội tôi để lại. Cái xe điếu chỉ dài khoảng hơn 20 phân mà có tới 12 đốt. Bây giờ có đi khắp núi rừng cũng không tìm thấy cái xe điếu nào như thế nữa. Công việc của tôi mỗi buổi sáng là phải đánh cái nõ điếu bằng đồng cho sáng bừng lên rồi sau đó là thông cái xe điếu. Sau khi cho sợi trúc vào kéo qua kéo lại, tôi phải hút nước vào rồi thổi ra xem cái xe điếu đã thật thông chưa, lỡ hút mạnh một tí là cặn thuốc xộc vào mồm, ho bằng chết. Cái điếu của bố tôi do các đời cụ kị để lại”.

(Còn nữa)

Tiểu phẩm của Khánh Hoàng