"Thánh địa" lá ngón

Lúc mọi người phát hiện thì đã muộn! Em ra đi khi vẫn còn mang trên người chiếc áo trắng tinh khôi. Chuyện tự tử bằng lá ngón ở “cổng trời” Tây Giang đang trở thành vấn nạn nhức nhối ở vùng đất nghèo này…

 

Màu xanh chết chóc

Tây Giang được xem là “thánh địa” lá ngón, bởi ở vùng đất này, đâu đâu cũng thấy sự hiện diện của “cái lá chết người” này. Lá ngón không chỉ mọc trên đỉnh núi cao ngất mà mơn mởn ngay triền đồi, đường đi, trường học... và xanh mướt - một màu xanh chết chóc ngay vách nhà. “Tâm điểm chết chóc”, đó là cụm từ mà nhiều người ví về xã Tr’Hy, khi chúng tôi muốn tìm hiểu về vấn đề tự tử bằng  lá ngón ở huyện Tây Giang.

 

Lá ngón xanh non bao phủ bản làng - một màu xanh mơn mởn chết chóc!

10 năm trở lại đây,  đã có hàng chục cái chết thương tâm vì lá ngón và cũng chừng ấy số phận thoát “cửa tử” vì cái lá oan nghiệt này.

Cách trung tâm huyện Tây Giang chừng 25km nhưng phải 2 - 3 tiếng chúng tôi mới “bò” lên “tâm điểm” lá ngón. Bên trụ sở UBND, trường học, nhà văn hóa xã, cạnh mỗi nhà... lá ngón mọc xanh rì.

Lá ngón có hai loại, loại do cằn cỗi thì nằm trong bụi ít độc hơn, còn loại hướng theo ánh Mặt trời thì cực độc. Chỉ cần nuốt chừng 1- 2 thìa cà phê  nước nấu từ lá ngón là chết ngay tức khắc...

Bling Mười -  Trưởng Công an xã Tr’Hy lật cuốn sổ theo dõi về những vụ tử tử lá ngón,  khiến chúng tôi xót xa...

 

Học sinh có thể đùa với lá ngón... vô tư vì cây mọc ngay cạnh trường học.

Trưởng Công an xã Tr’Hy: Lá ngón là thủ phạm của nhiều cái chết đau lòng.

Em Pơ Loong Thị Danh chết vào ngày 17/3. Một số bạn bè trong lớp cho biết: Danh và một người bạn trai trong lớp yêu nhau, hai người ở cùng thôn. Nguyên nhân bước đầu được xác định do mâu thuẫn trong chuyện tình cảm nên cô học trò bồng bột tìm đến lá ngón để kết liễu đời mình...

Mới đây thôi, bản làng thôn A Banh 2 bàng hoàng trước vụ tự tử lá ngón của Clâu Thị Nhương (SN 1982, vợ anh Bling Mưr). Chỉ một lí do đơn giản là trong bản có người nói xấu mình, Nhương cảm thấy ấm ức, không cách nào để giải tỏa nên tìm đến... lá ngón. Người nhà thấy Nhương lấy một bó lá nấu tưởng là nấu nước chè để uống bình thường, ai dè... Nấu xong, Nhương đóng cửa lại, cho hai đứa con thơ của mình cùng uống. Đứa con đầu Bling Trung (5 tuổi) biết đó là lá ngón, cháu chạy khắp nhà hét toáng nhưng cửa đã cài chặt phía trong, Bling Thị Trinh (1 tuổi) thì ngậm chặt miệng, không chịu uống vì nước đắng quá! Người mẹ nông nổi tội nghiệp nhanh chóng nuốt ực một hớp nước độc rồi ngã lăn ra. Mọi người phá cửa xong vào kịp thời đưa BLing Thị Trinh đi cấp cứu, may mắn em đã thoát chết.

Trong tháng 6/2008, chỉ trong vòng 6 ngày mà tại xã Tr’Hy xảy ra 2 vụ tự tử lá ngón, 2 người chết. Pơ Long Thị A (SN 1975, vợ của A Lăng Du, trú tại thôn Dầm 1) đến với lá ngón để xóa đi sự xấu hổ của mình khi A bị mọi người phát hiện “ăn nằm” với em trai của chồng. A ra đi để lại cho chồng 3 đứa con thơ dại. Trước đó 6 ngày, BLăng Tài (SN 1988, vợ của Zơ Dâm Đen, trú tại thôn A Banh 2) lấy chồng hơn một năm. Khi sinh con, không may mắn, em bé bị chết. Buồn chán, Tài tìm đến cái chết bằng lá ngón.

“Những vụ tự tử bằng lá ngón đa phần là phụ nữ có trình độ thấp, nhưng không chỉ thế, những đấng nam nhi, những người hiểu biết cũng vấp phải”- Bling Mười chua chát. Pơ Loong Xước (SN 1986, trú thôn Voong) sau khi đi nghĩa vụ quân sự 3 năm về, lấy vợ sinh con được 1 tuổi nhưng do mâu thuẫn trong cuộc sống cũng tìm đến lá ngón. Tại thôn Voong, ông Coor Chee (60 tuổi) và bà Clâu Thị Bheeh (55 tuổi) chưa hết buồn chán vì đứa con xinh đẹp, ngoan hiền của mình là Coor Chip (SN 1990) chết vì lá ngón mà chưa tìm ra nguyên nhân.

Chip vừa học nội trú vừa học may ở dưới Hội An, là niềm hy vọng của cả gia đình. Nhưng vào một ngày tháng 8/2007 sau khi về hè, đang làm rẫy giúp bố mẹ thì Chíp về nhà đóng cửa và ăn lá ngón khi nào không hay. Khi phát hiện thì Chíp đã cứng người, không thể cứu chữa.

Năm 2008, ở Tr’Hy xảy ra 5 vụ tự tử bằng lá ngón, trong đó chỉ 2 người được cứu sống. “10 năm trở lại đây đã có hàng chục vụ tự tử lá ngón, hàng chục người chết đau đớn”, trưởng CA xã Tr’ Hy lắc đầu. Theo một số người thì con số có thể nhiều hơn nhưng do một số gia đình biết con cái mình dại dột, không muốn nói ra khi... sự đã rồi.

“Hậu quả lớn quá, khó khắc phục quá. Càng phá thì lá ngón càng lên. Một số người vẫn cố tình tìm đến cái lá oan nghiệt này”, PCT UBND xã Tr’Hy Chế Mậu Trị than thở.

Theo số liệu của Công an huyện Tây Giang: Năm 2007 có 6 người, năm 2008 có 7 người trong huyện chết vì tự tử bằng lá ngón. “Đây chỉ là con số Công an huyện nắm được, còn thực tế có thể hơn, vì nhiều gia đình không báo lên...”, Trung tá Zơ Râm Lếch, Phó trưởng Công an huyện Tây Giang chia sẻ.

“Có những cái chết hết sức phi lí”, Trung tá Lếch dẫn chứng: “Có em học sinh T ở xã B’Lê xin bố tiền đi chơi, bố chỉ cho 20 ngàn đổ xăng. Không đủ tiền đi chơi, T tìm đến... lá ngón”.

Cũng có một số trường hợp ăn nhầm, như trường hợp em Clâu Thị M - học sinh lớp 5 ở xã Tr’Hy. Trên đường đi học về, đói bụng em ngắt vài chiếc lá ven đường để nhai cho đỡ đói. Ai ngờ ăn nhầm lá ngón!

“Người dân một số huyện miền Tây ở Quảng Nam thường lấy rễ cây ba kích để ngâm rượu uống. Nhưng một số trường hợp rễ cây lá ngón bám lẫn vào, nên xảy ra nhiều cái chết thương tâm”, Trung tá Lếch buồn, nhớ lại, “Giao thừa năm 2004, tại xã Zang xảy ra trường hợp 3 bố con chết do uống rượu ba kích có lẫn rễ cây lá ngón”.

Năm ngoái, ở huyện Hiên (cũ - tách thành huyện Đông Giang, Tây Giang vào năm 2003) trong một buổi gặp mặt, mọi người cùng uống rượu. Một già làng cẩn trọng uống trước (ở đây có tục lệ người già, đứng đầu thường uống trước) để thử rượu. Không may cho già vì rượu ngâm rễ cây ba kích lại có lẫn rễ lá ngón. Vừa uống xong, cụ sủi bọt mép và lịm đi. Cũng may cho hàng chục người khác chưa kịp uống...

Theo các già làng và Chủ tịch UBMTTQ xã Tr’Hy: Uống nước lá ngón đã nấu lên thì không có cách gì cứu chữa được. Nếu ăn lá ngón tươi thì có một số cách kịp thời cứu chữa, như: Ngâm người trong nước lạnh, chặt cây chuối áp vào người cho mát; bằng mọi cách giúp người bệnh nhanh chóng nôn ra càng sớm càng tốt; sau đó thì kịp thời đưa đến trạm y tế nơi gần nhất để y, bác sĩ rửa ruột.

Ông Nguyễn An - Phó chánh Văn phòng UBND huyện Tây Giang cho biết: Huyện ủy, UBND huyện và các đoàn thể ở Tây Giang hết sức bức xúc trước thực trạng này. Đã rất nhiều lần đích thân lãnh đạo Huyện ủy, UBND huyện về tận từng địa bàn để vận động, tuyên truyền  bà con tránh  xa lá ngón; nhưng không phải tất cả các trường hợp đều được kiểm soát. Cơ bản nhất vẫn là ý thức của  mọi  người...

“UBND huyện đang chỉ đạo Phòng LĐ- TB& XH huyện thực hiện một chuyên đề để khảo sát, nghiên cứu, tập trung tuyên truyền cho người dân thấu hiểu tác hại vô cùng của cây lá ngón. Điều mà UBND huyện mong muốn là sở Y tế hoặc Bộ Y tế hoặc bộ, ngành liên quan xem có những giải pháp, nghiên cứu nào có tính khả thi để phá hủy cây lá ngón cũng như có thuốc đặc dụng cứu chữa kịp thời khi người dân lỡ sử dụng cây lá ngón”, ông Nguyễn An kiến nghị.

Phó trưởng Công an huyện Tây Giang Zơ Râm Lếch cho rằng, tự tử lá ngón trở thành vấn nạn đau đầu của cả hệ thống chính trị và các ngành chức năng của huyện. Nhiều giải pháp tuyên truyền, vận động đã triển khai nhưng vẫn không thuyên giảm; càng chặt phá, cây lá ngón càng phát triển. Trong năm 2008, tại huyện Đông Giang cũng có 2 trường hợp chết vì tự tử lá ngón là Nguyễn Văn Đại (SN 1964, trú tại xã Ba) tự tử lá ngón ngày 16/11/2008 do buồn bực; BhNước Thị Tợp (SN 1985, trú A Duông 2, thị trấn Prao) bức xúc chuyện tình cảm gia đình tìm đến lá ngón tự tử ngày 3/9/2008. Tại Quảng Nam, năm 2008 có 10 trường hợp chết vì tự tử bằng lá ngón.