Thanh tra 7 doanh nghiệp xuất khẩu lao động thuộc Bộ GTVT: Người lao động bị ăn chặn

Các đơn vị được thanh tra gồm Công ty cổ phần quan hệ quốc tế và đầu tư sản xuất (CIRI) - Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 8; Công ty Cung ứng lao động quốc tế và dịch vụ (Inmasco) - Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 1; Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu cung ứng thiết bị đường sắt (Virasimex) - Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; Công ty cổ phần Vận tải biển Việt Nam (Vosco) - Tổng công ty Hàng hải Việt Nam; Công ty Vận tải biển và xuất khẩu lao động (ISALCO) - Trường Đại học Hàng hải; Công ty cổ phần Cung ứng và xuất khẩu hàng không - Tổng công ty Hàng không Việt Nam; Công ty Vận tải và thuê tàu biển Việt Nam.

Nội dung của hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài tại hầu hết các đơn vị trên đều ghi thu phí dịch vụ của người lao động cả trong trường hợp “thời gian người lao động được chủ sử dụng lao động gia hạn hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động mới” là trái với quy định. Điều khoản về vé máy bay lượt đi và chi phí ăn ở của người lao động có sự sai khác giữa hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và hợp đồng cung ứng lao động. Có thể thấy việc này ở Công ty CIRI, hợp đồng cung ứng lao động công ty ký với các công ty môi giới Đài Loan có điều khoản vé máy bay lượt đi sang Đài Loan do chủ lao động trả. Nhưng tại hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài giữa công ty với người lao động, hợp đồng giữa chủ lao động với người lao động lại quy định chi phí vé máy bay lượt đi sang Đài Loan do người lao động phải chi. Khi hết hạn và thanh lý hợp đồng, người lao động không được công ty hoàn trả vé máy bay lượt đi sang Đài Loan.

Tại Công ty Inmasco, đối với tu nghiệp sinh tại Nhật Bản, hợp đồng công ty ký với người đi lao động là 1 năm nhưng thu phí dịch vụ xuất khẩu cả 3 năm là không đúng với thời gian đăng ký hợp đồng với Cục Quản lý lao động ngoài nước (và visa chỉ được cấp 1 năm). Đối với thuyền viên đi lao động tại Hàn Quốc, hợp đồng công ty ký với người lao động có thu 2USD/ tháng để công ty đưa vào quỹ hỗ trợ rủi ro thuyền viên nhưng khi đăng ký hợp đồng với Cục Quản lý lao động ngoài nước không có khoản thu này.

Tại Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu cung ứng thiết bị đường sắt, hợp đồng cung ứng lao động công ty ký với các công ty môi giới Đài Loan trong xuất khẩu lao động là giúp việc gia đình và khán hộ công, tại điều 4 có ghi: “Chủ sử dụng lao động cung cấp ăn, ở miễn phí” nhưng trong hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài ký giữa công ty với người lao động có điều khoản “tiền ăn do lao động trả (từ 3.000 đến 4.000 đài tệ) khấu trừ vào lương”. Phương án tài chính của công ty cung cấp cho người lao động chưa nêu đầy đủ các khoản chi phí người lao động phải trả tại nước đến làm việc và cũng không có chú thích đầy đủ các khoản lao động phải khấu trừ tại nước ngoài.

Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu cung ứng thiết bị đường sắt còn thu tiền đặt cọc đối với lao động tại thị trường Đài Loan (từ 10 triệu đến 24 triệu đồng) và thị trường Nhật Bản (từ 16 triệu đến 130 triệu đồng) vượt quy định. Hầu hết các đơn vị không gửi hoặc gửi không hết tiền ký quỹ của người lao động vào tài khoản riêng do doanh nghiệp mở tại ngân hàng thương mại để giữ tiền ký quỹ của người lao động và được ngân hàng thương mại nhận ký quỹ trả lãi tiền gửi ký quỹ theo mức lãi suất tiền gửi có kỳ hạn. Khi trả lại tiền ký quỹ cho người lao động các đơn vị không trả lãi suất hoặc chỉ trả lãi suất tiền gửi không kỳ hạn.

Một số đơn vị (Công ty cổ phần quan hệ quốc tế và đầu tư sản xuất, Trung tâm Xuất khẩu lao động và dịch vụ hàng không Hà Nội) thoả thuận với người lao động và nhà môi giới để người lao động trả trực tiếp cho nhà môi giới. Mức thu cụ thể không thể hiện trong hợp đồng. Công ty Cung ứng lao động quốc tế thu phí môi giới đối với lao động đi làm việc tại Malaysia, Chi nhánh TPHCM thuộc Công ty Vận tải biển và Xuất khẩu lao động thu phí môi giới của người lao động đi làm việc tại Đài Loan vượt quy định.

Ngoài những khoản thu theo quy định, các đơn vị còn thực hiện thu, chi hộ người lao động trước khi xuất cảnh như trang bị tư trang (quần áo, túi xách), vé máy bay lượt đi, lệ phí sân bay, lệ phí visa. Một số đơn vị thực hiện thu của người lao động lớn hơn số thực tế chi. Cụ thể, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu cung ứng thiết bị đường sắt: 180.961.925đ; Chi nhánh Hà Nội thuộc Công ty Vận tải biển và Xuất khẩu lao động: 86.420.925đ; Chi nhánh Hà Nội thuộc Công ty cổ phần Cung ứng và Xuất nhập khẩu lao động hàng không: 52.373.489đ.

Để khắc phục những tồn tại trên, Thanh tra Bộ GTVT đề nghị kiểm điểm trách nhiệm của cá nhân và tập thể có liên quan đến những sai phạm trong việc thực hiện không đúng các quy định về hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Các đơn vị thu không đúng quy định hoặc thu lớn hơn số chi hộ của người lao động thì phải thông báo cho người lao động số tiền thu không đúng hoặc thu thừa để trả cho từng người.