Thanh tra dân số hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh: Rốt ráo vào cuộc

Từ 107 bé trai/100 bé gái (năm 1999) lên 110 (năm 2006), 111,6 (năm 2007) và 112 (năm 2008). Tỷ số giới tính khi sinh ở nước ta ở mức tương đương tỷ số giới tính khi sinh của Trung Quốc cách đây 20 năm. Ngành dân số đang nỗ lực vào cuộc để khống chế tình trạng này. Nhưng công cuộc này còn đòi hỏi sự chung tay của mọi cấp, ngành và ý thức của người dân.

Con số báo động

Nghiên cứu "Những biến đổi gần đây về tỷ số giới tính khi sinh ở Việt Nam: Tổng quan và các bằng chứng" - Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam dự báo: Nếu tỷ số giới tính khi sinh không được khống chế thì sau năm 2020, chênh lệch giữa số lượng nam giới và nữ giới ngày càng tăng, mức dư thừa nam giới sẽ tới 12% vào năm 2040 và sẽ vượt quá mức 20% trước năm 2050. Sự chênh lệch tuyệt đối giữa quy mô dân số nam và nữ vào năm 2050 sẽ khoảng 2,3 triệu đến 4,3 triệu người.

Qua các đợt kiểm tra, ngành Thanh tra đã phát hiện không ít đầu sách có nội dung vi phạm các quy định của pháp luật về DS - KHHGĐ được phát hành lậu. Ảnh minh họa.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới mất cân bằng giới tính khi sinh, trong đó phải kể tới một số nguyên nhân quan trọng như: Công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động tuyên truyền, phổ biến các phương pháp lựa chọn giới tính thai nhi chưa được triển khai thường xuyên, liên tục. Các quy định của pháp luật về phá thai còn có điểm chưa phù hợp. Công tác kiểm tra các hoạt động phá thai, chẩn đoán giới tính thai nhi với nhiều hình thức rất khó thực hiện vì nó được "nấp" sau các hoạt động chuyên môn khác và thường không để lại chứng cứ nào.

Vào cuộc

Dưới sự chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Y tế và Tổng cục DS - KHHGĐ, từ đầu năm đến nay, Thanh tra Bộ Y tế đã thành lập 4 Đoàn thanh, kiểm tra; tiến hành thanh, kiểm tra 43 đối tượng về hành vi tuyên truyền, phổ biến phương pháp tạo giới tính thai nhi. Trong đó: 13 trang thông tin điện tử, 12 Nhà xuất bản, 7 Tổng công ty, Công ty phát hành sách và 11 nhà sách tại 7 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hải Dương, Lạng Sơn, Đồng Nai và thành phố Hồ Chí Minh. Kiểm tra 6.570 ca siêu âm thai và 2.901 hồ sơ phá thai tại 28 cơ sở y tế công lập và tư nhân tại 4 tỉnh: Kiên Giang, Cà Mau, Phú Thọ và Hưng Yên.

Nhanh chóng ổn định bộ máy tổ chức thanh tra cơ sở

Bên cạnh đó còn phải kể đến bộ máy tổ chức làm công tác Thanh tra DS- KHHGĐ ở địa phương đang trong giai đoạn củng cố, chưa hoàn thiện. Chi cục DS- KHHGĐ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng thanh tra nhưng không có tổ chức và cán bộ làm công tác thanh tra. Vì vậy, việc tham mưu cho lãnh đạo và triển khai các hoạt động thanh, kiểm tra về lĩnh vực DS - KHHGĐ còn nhiều hạn chế.    

Để góp phần giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, công tác thanh tra, kiểm tra trong thời gian tới cần tập trung vào các hoạt động như: Tăng cường công tác quản lý nhà nước về truyền thông trong lĩnh vực DS- KHHGĐ từ Trung ương đến các địa phương. Đổi mới biện pháp tuyên truyền giáo dục pháp luật cho hiệu quả, tăng cường công tác trao đổi thông tin, cung cấp các tài liệu liên quan cần thiết cho các cơ quan truyền thông. Phối hợp với các cơ quan truyền thông mở các đợt tuyên truyền sâu rộng về tác hại của việc lựa chọn giới tính thai nhi và các quy định của pháp luật về vấn đề này nhằm chuyển đổi nhận thức và hành vi trong toàn xã hội.