Thí điểm thu phí ô tô tại các tuyến đường trung tâm ùn tắc: Nghi ngờ về tính khả thi

 Liệu giải pháp được xem là mới mẻ nhằm chống ùn tắc giao thông này có phát huy hiệu quả, hay lại tác dụng ngược?

 

 

Chống kẹt xe cần giải pháp bền vững và hữu hiệu hơn từ chính quyền. Ảnh: Kẹt xe tại vòng xoay Hàng Xanh.

 

Hiện TPHCM có trên 400.000 chiếc ô tô, mỗi ngày có thêm khoảng 100 xe đăng ký mới. Từ đầu năm đến hết tháng 9, thành phố có 61 vụ ùn tắc lớn trên 30 phút, trong khi năm 2008 chỉ là 48 vụ. Nếu tính cả xe máy, hiện thành phố có gần 4,2 triệu phương tiện.

Trong khi Cty cổ phần công nghệ Tiên Phong, đơn vị được TPHCM “đặt hàng” nghiên cứu dự án thu phí nói trên đang nghiên cứu vị trí đặt trạm, hình thức thu phí tự động như thế nào nhằm áp dụng cho các tuyến đường thường xuyên ùn tắc, PV Báo GĐ&XH đã quan sát tìm hiểu thực tế hệ thống thu phí tự động đang áp dụng tại trạm thu phí xa lộ Hà Nội. Hiện tại trạm thu phí xa lộ Hà Nội đang áp dụng 2 làn thu phí tự động, một dùng thiết bị sóng radio đối với xe tải và một dùng thiết bị hồng ngoại đối với xe ô tô con. So với việc thu phí thủ công (bán vé thu tiền hoặc soi mã vạch vé tháng) mất khoảng 5 - 10 giây/xe, thì việc thu phí tự động chỉ mất khoảng 3 - 5 giây/xe.

 

Như vậy, thu phí tự động khắc phục phần nào tình trạng ùn tắc tại trạm. Tuy nhiên, theo một nhân viên thu phí tại đây, hiện làn thu phí tự động vẫn có người bán vé vì không phải xe nào cũng lắp thiết bị tự động (giá khoảng 1 triệu đồng). Mặt khác, tuy “mang tiếng” là làn thu phí tự động dành cho xe tải nhưng vì lượng xe nhiều quá nên xe ô tô con, taxi... qua cũng được.

Thực tế nói trên cho thấy ngay tại trạm thu phí “chuyên nghiệp”, nơi người dân đồng tình đóng phí vì lợi ích thấy rõ trước mắt là đường rộng hơn, đẹp hơn, vẫn không thể triển khai việc thu phí tự động hoàn toàn. Theo kinh nghiệm của các nhân viên thu phí, chỉ những xe thường xuyên đi - về theo tuyến xa lộ Hà Nội như xe buýt, xe tải lớn vào Cát Lái hàng ngày mới chịu mua và lắp thiết bị tự động. Cũng là xe buýt nhưng đi qua xa lộ Hà Nội về theo hướng Bình Triệu thì ít xe nào chịu lắp thiết bị tự động. Mặt khác, thu phí tự động dù nhanh hơn thu phí thủ công, vẫn mất khoảng 3 - 5 giây. Vậy vấn đề đặt ra cho dự án thu phí tự động nhằm chống ùn tắc giao thông là: Không phải ai cũng chịu lắp thiết bị và thu phí sẽ gây ùn tắc hơn... không thu phí!

Thực tế cho thấy tại trạm thu phí xa lộ Hà Nội hiện vẫn còn tình trạng “xé rào” né trạm. Một bác tài xe tải 1,4 tấn chở hàng thuê tên Quỳnh, đậu xe trên đường “xé rào” ngay bên hông trạm thu phí, cho biết: “Một ngày chạy qua chạy lại trạm nhiều chuyến, nếu không né thì hao tiền lắm. Nhưng đâu phải chỉ mình xe tải chạy thuê như tui né không đâu, anh đứng đây chừng 15 phút sẽ thấy cả xe tải lớn, xe con cũng né ào ào đấy chứ”. Những người có xe ô tô con sống lân cận trạm thu phí đều biết đường né trạm. Anh Nguyễn Phan Đỗ Hiền (quận 9), nói: “Thì chuyện đóng phí là đúng thôi, có phí mới có đường đẹp. Nhưng tui mua chiếc xe chỉ vài chục triệu, đóng phí hoài cũng oải. Thôi né được lúc nào hay lúc ấy”.

Trong khi chuyện thu phí trên xa lộ Hà Nội, một con đường ngắn duy nhất vào TPHCM vẫn còn bị né thì liệu việc thu phí trên các con đường ùn tắc giao thông tại trung tâm sẽ ra sao?

Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Tấn Em - Giám đốc một khách sạn tại quận 5 cho rằng, bình thường để tránh kẹt xe người ta đã kiếm đường khác để đi, nay có thêm chuyện thu phí thì người ta càng tránh xa con đường đó. “Vậy ai cũng tránh thì đường đó sẽ hết ùn tắc. Nhưng những con đường khác dùng để tránh đường đó sẽ bị ùn tắc thôi”- ông Tấn Em lật ngược vấn đề. Dòng xe cộ lưu thông cũng giống như dòng nước, ngăn nơi này sẽ tràn sang nơi khác. Chỉ cần quan sát buổi sáng tại TPHCM sẽ thấy người dân tự chống ùn tắc do “lô cốt” gây ra thì sẽ rõ: Hàng loạt con hẻm bị biến thành đường, hàng loạt con hẻm... bỗng dưng ùn tắc!

“Nếu đặt trạm thu phí trên đường Cách mạng Tháng Tám, là đường thường xuyên ùn tắc giao thông, vậy tôi cứ ra hay về nhà là phải đóng tiền à?”- ông Phạm Quốc Huy (785/19 CMTT, quận 10) thắc mắc. Thắc mắc của ông Huy cũng là của nhiều hộ dân sống dọc các tuyến đường trung tâm thường xuyên ùn tắc. Theo họ, nếu thu phí tại các tuyến đường trung tâm sẽ tạo ra sự không công bằng trong cùng một địa bàn.

Trước đây, cả TPHCM lẫn Hà Nội đều đề xuất phương án cấm xe ngoại tỉnh vào nội thành nhằm chống ùn tắc giao thông, tuy nhiên đề xuất này nhanh chóng phá sản. Nay TPHCM đề xuất phương án chống ùn tắc mới, tuy nhiên hiệu quả của phương án này đến đâu vẫn còn quá nhiều băn khoăn. Theo Tiến sĩ Phạm Xuân Mai thuộc Trường đại học Bách Khoa TPHCM, chi phí đầu tư hệ thống trạm thu phí giao thông điện tử rất tốn kém, thiết bị mà người dân phải chi trả quá đắt nên thiếu tính khả thi.
Còn đại biểu HĐND TP Đặng Văn Khoa nhận định, thời điểm này nếu áp dụng việc thu phí trên, “ý đồ” sẽ bị phá sản liền. Tốt nhất sau khi Cty Tiên Phong nghiên cứu xong thì cất vào “kho”, chờ khi nào khả thi thì hãy áp dụng.