Thơ Haiku Nhật Bản

Mỗi bài, thường là một bức tranh phong cảnh nhỏ, một tâm trạng thoáng qua nhưng gợi cho ta nhiều điều. Nội dung và triết lý thơ Haiku không nằm ở câu chữ mà ở sự tưởng tượng của chính người đọc.

Luật cơ bản của thơ Haiku là không mô tả cảm xúc, chủ yếu ghi lại sự việc xảy ra trước mắt. Vì số chữ bị giới hạn trong 17 âm tiết nên thơ Haiku thường chỉ diễn tả một sự kiện xảy ra ngay lúc đó, ở thì hiện tại. Tác giả thường đứng ở ngoài sự kiện mà chỉ chia sẻ với người đọc một sự kiện đã quan sát được; “Cỏ hoang trong đồng ruộng/ Dẫy xong bỏ tại chỗ/ Phân bón!”.

Nhưng người đọc vẫn có thể nghiệm được tình cảm của tác giả, một tình cảm nhè nhẹ, bàng bạc trong cả bài thơ, nói lên niềm vui sống hay sự cô đơn, đôi khi cũng nêu ra điểm tác giả thắc mắc về cuộc đời của con người: Ngắn ngủi, phù du, trước sự vĩnh hằng của thiên nhiên. “Thế giới này như giọt sương kia/ Có lẽ là một giọt sương/ Tuy nhiên, tuy nhiên...”.

Một bài thơ Haiku hay là làm sống lại những gì đã chôn sâu trong ký ức và đưa ra những cảm giác sâu sắc, tế nhị, để tự nó khơi lại trí tưởng tượng và mơ ước của người đọc để người đọc tự suy diễn, cảm nhận: “Chim vân tước bay/ Thở ra sương gió/ Dẫm lướt tầng mây”. Dưới đây là một vài thử nghiệm của Nguyễn Anh Trí về thể loại thơ Haiku.

Nguyễn Anh Trí

HOA QUỲNH

Ngắn ngủi nở về đêm

Dấu tình yêu với bao nỗi nhớ

Cho người thức trăn trở

TỜ GIẤY TRẮNG

Trắng tinh

Một đời cứ hy sinh sắc trắng

Nên sâu thẳm nội tâm

BÁT CƠM QUÊ

Giọt giọt mồ hôi mẹ

Dẻo thơm bát cơm quê

Nhớ ghê

HOA CẢI

Nhung nhớ sắc vàng

Bãi sông, chiều buông

Quê nhà, hoa cải

GIỌT SƯƠNG

Trong vắt

Như nước mắt

Chan chứa yêu thương

LCN/Báo Gia đình & Xã hội