Thung lũng "cổ lai hy"

Mùa xuân này, ở Bình Chuẩn có tới hơn 60 cụ trên tuổi 70, trong có có đến 42 cụ trên 80 tuổi, đặc biệt có 5 cụ trên 100 tuổi.

 

 

Từ trung tâm thị trấn huyện Con Cuông, phải mất tới 3 giờ cùng với chiếc xe minsk, ì ạch trên những con dốc dựng đứng, dài vài kilômét, những cầu tre lắt lẻo qua khe suối, vắt qua sườn núi,  xã Bình Chuẩn hiện ra ẩn hiện dưới những tán lá rừng xanh non. Thiên nhiên nơi đây vẫn còn rất hoang sơ. Từ bao đời nay, đồng bào ở Bình Chuẩn trồng và gìn giữ cây xanh như gìn giữ lá phổi của làng.

 

Những ngôi nhà sàn thấp thoáng dưới màu xanh của cây trái. Cuộc sống tuy vẫn còn khó khăn nhưng có một điều kỳ diệu: Nơi đây, người dân sống rất thọ. Theo lời kể của cụ Lương Văn Khay, Chủ tịch Hội người cao tuổi xã: Trước đây Bình Chuẩn có tên là "Mường Chon". Vào thời kỳ  trước cách mạng, cuộc sống của đồng bào Thái  nơi đây nghèo khó, vất vả nhưng phải chịu sưu cao thuế nặng, để có tiền nộp thuế, người dân đã phải bán cả cái "chon" để nộp thuế (tiếng Thái, chon nghĩa là khuyên bạc). Sau này, Mường Chon đổi tên là Bình Chuẩn. Bây giờ ở Bình Chuẩn,  kinh tế vẫn ở dạng tự cung, tự cấp, không khá giả. Ở Bình Chuẩn giàu tiềm năng về rừng và đất rừng nhưng những tiềm năng này vẫn chưa được khai thác.

Nhưng mảnh đất này có điều khiến người dân tự hào: Rất nhiều cụ có tuổi thọ cao! Ông Khay rất vui khi nói về chuyện vùng đất của nhiều người trường thọ này: "Bình Chuẩn chưa phát giàu, phát lộc mà chỉ phát thọ". Theo chân cụ Khay, chúng tôi vào thăm nhà cụ Lô Văn Vĩnh .

 

Dù sắp bước sang tuổi "bách niên giai lão", cụ Lô Văn Vĩnh (99 tuổi) vẫn còn minh mẫn nhớ lại tất cả các sự kiện đi qua cuộc đời mình. Gia đình cụ gồm 7 người con. Hiện nay, cụ sống cùng với con dâu  và cháu chắt. Cụ vẫn khỏe mạnh, nhưng cách đây 2 năm, cụ bị ngã nên những sinh hoạt thuốc men, cơm cháo cho cụ đều do con cháu chăm sóc. Cụ bà Lô Thị Vĩnh, cũng là một trong những người đại thọ của làng, kể chuyện về chồng mình đầy tự hào: "Ông ấy rất mẫu mực trong việc nuôi dạy con cháu...". Nghe cụ bà kể chuyện, cụ ông cười -  nụ, cười ấm áp.  Mấy đứa cháu, chắt quây quần xung quanh cụ. Cảnh  nhà thật ấm áp.

 

Một buổi sinh hoạt của hội người cao tuổi.

Gần nhà cụ Vĩnh còn có đại gia đình cụ Kha Văn Thức, cụ Kha Văn Hợp năm nay cũng gần 100 tuổi. Cả hai cụ đã có 15 chắt và 10 cháu. Các cụ  còn nhớ vanh vách khi kể về chuyện làng chuyện bản. Dù tuổi đã cao, nhưng nhiều cụ vẫn giúp con dâu giữ cháu, chắt và giúp một số việc nhỏ trong nhà.

 

Rời nhà cụ Vĩnh, chúng tôi đến nhà cụ Ly, ở bản Xiềng.  Năm nay đã ở tuổi 98 nhưng mọi sinh hoạt từ ăn uống đến đi lại, cụ vẫn tự làm. Hỏi cụ có bí quyết gì để sống lâu, cụ cười hiền: "Có chi đâu, tui vẫn ăn uống bình thường mà". Cụ còn đưa tay chỉ ra  phía trước mắt rồi cười nói: "Bốn mùa đều sẵn, không mất tiền, không mất công mà lại an toàn. Rau trong rừng, cá ngoài khe, đã ổn cái bụng lại khỏe cả người".

Ông Khay cho rằng, sở dĩ người Bình Chuẩn sống thọ như vậy là nhờ nguồn nước trong lành, môi trường trong sạch, cây trái rau quả sạch quanh năm, tuyệt đối tìm cả làng cũng không ra một giọt hoá chất.

 

Những thác nước như thế này là “máy điều hoà nhiệt độ”.

Dự án thuỷ lợi do Luxembourg tài trợ là công trình vĩ đại nhất trên đất Bình Chuẩn.

Ông Khay khẳng định: Tất cả mọi nhà đều giữ gìn vệ sinh chung, có sân chơi, có trung tâm cộng đồng, có cây xanh, giữa những  trưa hè oi nồng  nhưng nơi đây không khí vẫn trong lành.  "Nói có sách, mách có chứng", nói rồi ông đưa quyển sổ ra: "Cả thung lũng này chỉ hơn 3.000 dân, nhưng có tới 5 cụ sống thọ từ 100 - 106 tuổi. Còn các cụ từ 80 - 90 tuổi thì nhiều lắm...”.

Rồi ông kể vanh vách tên những cụ  sống thọ trên 100 tuổi, như cụ Lương Thị Ly ở bản Xiềng, cụ Lô Văn May, ở bản Mét, cụ Lương Thị On ở bản Xiềng... Thậm chí có những cụ suýt soát tuổi một trăm nhưng vẫn khoẻ mạnh, chăm sóc chắt, chít hàng ngày.

 

"Hiện Hội người cao tuổi xã có 334 hội viên, dù khó khăn nhưng  từ năm 2005, chúng tôi đã cố gắng thành lập được  nguồn quỹ khoảng 4 triệu đồng nhằm thăm hỏi động viên các cụ. Đặc biệt, hàng năm cứ mồng 4 tết, Hội người cao tuổi kết hợp với các đoàn thể khác tổ chức mừng thọ cho các cụ trong làng. Hoạt động này đã thu hút sự quan tâm chú ý và nhiệt tình của con cháu, dâu rể gần xa và động viên các cụ và ngược lại các cụ trích quỹ khuyến học thưởng cho con cháu nếu ai học giỏi chăm ngoan, điều đó đã tạo được sự giao hòa giữa các thế hệ...", cụ Khay khoe.

Ông Vi Văn Lục, nguyên là Chủ tịch xã Bình Chuẩn cho hay,  nhiều cụ tuổi đã cao, sức yếu nhưng luôn gương mẫu trong đạo đức, lối sống, vận động con cháu trong bản làng cùng tham gia xây dựng thôn, bản, bảo vệ môi trường, đoàn kết xây dựng đời sống, sinh hoạt văn hoá theo đời sống mới. Ông Lục nhẩm: "Nếu tính không sai thì ở Bình Chuẩn từ trước tới nay đã có đến 5 cụ sống thọ trên 100 tuổi. Điển hình nhất là cụ On ở bản Xiềng thọ 105 tuổi và cụ May ở bản Mét cũng là người cao tuổi thứ hai, 104  tuổi".

 Hơn  một thế kỷ đã qua đi cuộc đời của các cụ. Biết bao buồn vui, sóng gió qua đi... Trong làng ai cũng tôn kính và không ngớt lời khen các cụ sống đức độ. Phải chăng thiên nhiên  trong sạch, lòng người hòa thuận, đạo lý nghĩa tình làng xóm, hiếu nghĩa của cháu con... là vị thuốc giúp các cụ trường sinh?!

 

Quê hương Bình Chuẩn hôm nay: Con cháu trưởng thành, tình làng nghĩa xóm ấm áp… cũng là yếu tố để các cụ sống khỏe, sống lâu, sống có ích, tốt đời đẹp đạo. Nhiều cụ còn tham gia tích cực các hoạt động của bản, sống mẫu mực làm gương cho con cháu. Hội người cao tuổi là nơi để các cụ gặp gỡ trao đổi tâm sự chia sẻ ngọt bùi.