Tiêm phòng cho trẻ em: Có thể tiêm lại dù ngắt quãng vài năm

Biểu hiện phản ứng  của từng loại vaccine

Tuy nhiên, BS Nguyễn Văn Cường lưu ý trẻ càng được tiêm phòng đúng lịch càng giảm nguy cơ mắc bệnh.

Theo Ths.BS Dương Thị Hồng, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, vaccine cũng như thuốc, khi tiêm cũng có thể xảy ra phản ứng bất thường không mong muốn như: Sốt, đau, sưng tấy tại chỗ tiêm, hoặc quấy khóc. Đây là các phản ứng thông thường do vaccine kích thích hệ thống miễn dịch. Các phản ứng nhẹ thường tự khỏi trong vòng 1 ngày không cần phải xử trí gì. Một số biểu hiện trầm trọng có thể xảy ra sau tiêm chủng như: Khó thở, tím tái, bỏ bú, co giật, sốt cao kéo dài... cần đưa trẻ tới ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

BS Dương Thị Hồng cho biết, những phản ứng sau khi tiêm phòng từng loại vaccine có biểu hiện rất khác nhau. Chẳng hạn khi tiêm phòng lao, phần lớn trẻ em đều có phản ứng tại chỗ tiêm như: Xuất hiện nốt nhỏ và biến mất sau 30 phút. Sau khoảng 2 tuần, tại chỗ tiêm sẽ xuất hiện một vết loét đỏ có kích thước bằng đầu bút chì. 2 tuần sau, vết loét tự lành và để lại một sẹo nhỏ có đường kính 5mm. Điều đó chứng tỏ trẻ đã có miễn dịch. Những phản ứng nặng như nhiễm lao sau tiêm phòng lao rất hiếm gặp. Thông thường, tiêm phòng lao được thực hiện trong vòng 1 tháng sau khi sinh.

Với bệnh bạch hầu- ho gà- uốn ván, trẻ sẽ có những phản ứng sau khi tiêm là: Sốt, đau, nổi ban và sưng tại chỗ tiêm. Có tới một nửa số trẻ em sau khi tiêm vaccine bị sốt vào buổi tối. Sốt có thể hết sau 1 ngày. Vì vậy, những trường hợp sốt xuất hiện sau 24 giờ có thể không phải là do phản ứng sau tiêm phòng. Những phản ứng nghiêm trọng hơn như co giật, phản ứng quá mẫn thường hiếm gặp sau khi trẻ tiêm loại vaccine này. Vaccine phòng sởi còn có thể có biểu hiện sốt sau khi tiêm 5 đến 12 ngày và sốt kéo dài 1 đến 2 ngày.

Với vaccine phòng bệnh bại liệt, có rất ít phản ứng phụ. Chỉ có khoảng dưới 1% tổng số người uống vaccine có biểu hiện đau đầu, tiêu chảy hoặc đau cơ. Nguy cơ về liệt do vaccine là rất nhỏ. Vaccine phòng bệnh viêm gan B sẽ có phản ứng nhẹ sau tiêm như: Đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại chỗ tiêm. Còn vaccine phòng bệnh uốn ván chỉ hơi đau nhẹ và sưng tấy nhẹ tại chỗ sau khi tiêm.

 

Tiêm mũi nhắc lại vaccine phòng sởi cho trẻ 6 tuổi. Ảnh: C.H

Dấu hiệu nguy hiểm sau tiêm phòng

BS Nguyễn Văn Cường cho biết, theo quy định của Bộ Y tế, sau tiêm chủng trẻ cần được theo dõi 30 phút tại điểm tiêm chủng và ít nhất một ngày (24 giờ) sau khi tiêm chủng. Về nhà, những phản ứng thông thường như sốt, đau hoặc sưng tấy tại chỗ tiêm khiến trẻ quấy khóc. Vì vậy, các bà mẹ cần cho trẻ bú nhiều hơn hoặc uống nhiều nước, chườm mát và theo dõi trẻ. Cần đưa trẻ tới cơ sở y tế nếu thấy các phản ứng kéo dài trên 1 ngày.

Theo BS Dương Thị Hồng, có thể cho trẻ dùng thuốc hạ sốt nhưng phải có chỉ định và hướng dẫn của cán bộ y tế. Sau tiêm chủng trẻ có thể quấy khóc, các bà mẹ nên chú ý đến trẻ hơn. Nên cho trẻ bú khi trẻ thức, không nên nằm cho trẻ bú, tránh trường hợp mẹ ngủ quên khiến trẻ bị sặc sữa, rất nguy hiểm đến tính mạng trẻ.

Trong trường hợp trẻ có một trong các dấu hiệu bất thường như: Sốt cao, quấy khóc kéo dài, bú ít, tím tái, khó thở... cần đưa ngay trẻ tới cơ sở y tế vì đây là dấu hiệu nguy hiểm. Không nên tiêm khi trẻ đang sốt.

 

Vì sao phải tiêm phòng? * Vaccine BCG phòng bệnh lao. Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp, ở trẻ nhỏ có thể mắc lao màng não rất nguy hiểm. * Vaccine DPT phòng bệnh bạch hầu - ho gà - uốn ván. Bệnh bạch hầu là bệnh truyền nhiễm, lây qua đường hô hấp, gây biến chứng nặng ở tim, thần kinh. Bệnh ho gà là bệnh truyền nhiễm, lây qua đường hô hấp, dễ gây tử vong ở trẻ nhỏ. Bệnh uốn ván là bệnh nhiễm trùng nhiễm độc do vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở. * Vaccine phòng bệnh bại liệt. Bệnh bại liệt là bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hoá, bệnh có thể để lại di chứng liệt suốt đời. Để phòng bệnh bại liệt cần uống đủ 3 liều vaccine bại liệt (OPV). * Vaccine phòng bệnh viêm gan B. Viêm gan B là bệnh rất dễ lây. Bệnh thường gây nên xơ gan, ung thư gan. Bệnh có thể phòng được bằng cách tiêm đủ 3 liều vaccine viêm gan B. * Vaccine phòng bệnh sởi. Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm lây nhanh qua đường hô hấp, ở trẻ em bệnh gây suy giảm miễn dịch nên dễ biến chứng gây viêm phổi, tiêu chảy. Bệnh có thể phòng được bằng cách tiêm 2 liều vaccine sởi.

Mai Thúy