Tìm sân chơi cho trẻ dịp hè: Bốn bước giúp trẻ sống tự lập dịp hè

Nghỉ hè là cơ hội để cha mẹ dạy trẻ bài học sống tự lập.

 

Những gợi ý sau của chuyên gia tâm lý Nguyễn Yến Nhi - Trung tâm Tư vấn Tuổi trẻ hạnh phúc và kỹ năng cuộc sống có thể giúp các bậc phụ huynh tham khảo.

 

Học sống tự lập ngay chính trong ngôi nhà của trẻ là việc cần thiết. Tuy nhiên, để tránh việc áp đặt, bắt trẻ làm những việc không mong muốn, đầu tiên bố mẹ cần phải gợi ý và hỏi mong muốn của các con. Ví dụ: “Hè này các con muốn làm gì”; “thích được như thế nào”…Thường thì trẻ sẽ nói mong muốn của trẻ như được đến nhà bạn A, bạn B, được đi bơi, đá bóng, đi du lịch, xem phim…

Sau khi biết mong muốn của trẻ, bố mẹ sẽ lấy những điều đó làm phần thưởng để gợi ý con làm những công việc nhỏ trong nhà. Để trẻ hào hứng tham gia bố mẹ nên hỏi con những câu: “Mẹ thấy bạn Kevin trong phim ở nhà một mình thật giỏi. Không biết con có thể ở nhà một mình trông nhà, nấu cơm, rửa bát, quét nhà... được không nhỉ”. “Mẹ thấy anh A, chị B nhà bác A, cô B lớn rồi mà chẳng biết làm gì, học giỏi mà không biết tự phục vụ bản thân thì sau này sẽ khổ vì vợ chồng cãi nhau mất thôi”; “Mẹ có thể làm một cái thời khoá biểu hè như thời khoá biểu mà thầy cô giáo trường con làm cho các con không nhỉ”...

 

Sau khi lôi kéo sự chú ý và làm trẻ hào hứng rồi, bố mẹ sẽ cùng con xây dựng một bảng thời khoá biểu hợp lý từ lúc ngủ dậy đến chiều tối. Từ việc ngủ dậy, đánh răng rửa mặt, ăn sáng, quét nhà, ôn bài, nấu cơm, rửa bát cho đến xem ti vi, chơi với trẻ hàng xóm, bơi, xem phim... đều phải chia thời gian cụ thể. Kèm theo thời khoá biểu là các quy định về thưởng, phạt rõ ràng đối với trẻ. Nên coi đây là trách nhiệm và nghĩa vụ của trẻ để trẻ có thái độ nghiêm túc. Đi kèm là treo phần thưởng để khuyến khích trẻ.

 

Ngoài việc lên lịch hè thì bố mẹ cũng nên tạo cơ hội cho trẻ làm những việc nhỏ để tự chăm sóc bản thân. Trẻ học lớp 1, lớp 2, lớp 3: Những công việc tự phục vụ bản thân mà trẻ bắt buộc phải biết làm trong giai đoạn này là thay quần áo phải biết treo lên mắc áo, quần áo bẩn phải biết bỏ vào máy giặt, uống sữa xong cần phải mang cốc đi rửa, bỏ rác đúng quy định... Bố mẹ cũng nên hướng dẫn để con được tự vo gạo, cắm cơm, nhặt rau, rửa bát...

Với những trẻ học cấp hai trở lên có thể cho trẻ đi chợ mua sắm thực phẩm về nấu ăn hay giặt giũ quần áo, tiếp khách khi bố mẹ vắng nhà. Trẻ ở lứa tuổi này đã có thể ở nhà trông nhà, tự phục vụ bản thân, thậm chí là biết quản lý chăm sóc em trong độ tuổi không quá bé. Việc bố mẹ để trẻ lớn ở nhà chơi với em, quản lý và chăm sóc em không những giúp trẻ sống tự lập mà còn tạo cơ hội để thúc đẩy tình thương yêu và hoà thuận giữa các trẻ. Ý thức về sự yêu thương, che chở cho người thân từ đó được hình thành.

Khi để trẻ ở nhà tự làm những việc như nấu cơm, dọn dẹp... bố mẹ cần về nhà vào buổi trưa. Bố mẹ nên để trẻ làm việc này một cách từ từ. Chỉ khi nào trẻ đã thực sự tự ở nhà được một mình một cách an toàn mới có thể đi làm cả ngày được. Một yêu cầu nữa là các hệ thống ổ điện và bếp nấu phải thực sự đảm bảo an toàn cho trẻ.

Bố mẹ nên nói với con: “Con muốn làm gì thì làm nhưng phải đảm bảo được hai yếu tố là an toàn, không gãy chân gãy tay và lúc mẹ về nhà cửa phải ngăn nắp sạch sẽ”… Trong trường hợp trẻ không có anh chị em, bố mẹ không nên để trẻ ở nhà một mình, bởi điều đó có thể tước mất một mùa hè thú vị, vui vẻ đối với trẻ.

 

Để tạo thành nếp sống ở trẻ, bố mẹ cần phải kiên nhẫn nhắc và yêu cầu con làm lặp đi lặp lại nhiều lần cho đến khi trở thành thói quen ở trẻ. Và muốn hình thành thói quen cho con thì cha mẹ cần lưu ý: Phân công công việc cụ thể; cho trẻ được làm nhiều lần; có những biện pháp khen thưởng, khích lệ, động viên trẻ.

Ví dụ khi một đứa trẻ 10 tuổi ở nhà tự giác làm việc, chơi, học, xem ti vi... đúng theo thời gian biểu đã vạch ra trong bảng thời khoá biểu, bố mẹ cần phải khen ngợi, tỏ rõ niềm vui sướng tự hào về con... thậm chí nếu cần thiết thì nên và có phần thưởng kịp thời để khuyến khích trẻ tiếp tục thực hiện vào ngày hôm sau.

Để duy trì thói quen làm việc nhà ở trẻ, trong trường hợp bố mẹ ở nhà cùng con, bố mẹ hết sức tránh sự cầu toàn, cần phải kiên nhẫn hướng dẫn để con tự làm việc, nhất quyết không được làm thay con. Ví dụ nếu con rửa bát bị vỡ, bố mẹ không nên mắng mỏ mà chỉ nên xuýt xoa tiếc rẻ để bé có ý thức giữ cho bát không bị vỡ. Mỗi trẻ làm xong việc nào đó, dù làm được hay chưa làm được, bố mẹ vẫn nên dành lời khen ngợi trẻ.

Những lời khen như: “Ước mơ làm đầu bếp của con đã được thực hiện được những bước đầu tiên rồi đấy”. “Bây giờ nếu mẹ ốm mẹ sẽ không phải lo lắng vì đã có con nấu cơm cho mẹ ăn rồi”; “Con giỏi hơn bố rồi đấy, bằng tuổi con bây giờ bố nấu cơm toàn sống với khê thôi”... có tác dụng khuyến khích và động viên trẻ. Hãy cho trẻ được cảm nhận cảm giác thành công qua những việc bé thực hiện mỗi ngày. Điều đó sẽ khiến cho trẻ hứng thú khi làm việc.

Đứa trẻ nào cũng khát khao có một mùa hè được tự do thoải mái. Do vậy, muốn con học được bài học sống tự lập trong ngày hè bố mẹ phải đảm bảo các yếu tố vui chơi giải trí của con; để làm sao sau kỳ nghỉ hè, trẻ sẽ ôm bố hoặc mẹ nói rằng “Cảm ơn mẹ, mẹ đã cho con một ngày hè tuyệt vời ”. Chỉ như vậy thì trẻ mới co thể có một ngày hè ý nghĩa, tràn đầy năng lượng để con bước vào một năm học mới.