Tin mạng xã hội, bệnh nhân ung thư suy kiệt sau 3 tháng ăn kiêng

Sau khi được chẩn đoán ung thư vú và bắt đầu hóa trị, chị N.T.A (44 tuổi, Hà Nội) quyết định thay đổi hoàn toàn chế độ ăn uống. Nghe theo lời giới thiệu trong các hội nhóm trên mạng xã hội, chị thực hiện chế độ ăn keto: cắt gần như toàn bộ cơm, cháo, thịt cá, chỉ ăn rau luộc, nước ép và một lượng nhỏ trái cây với mong muốn "bỏ đói tế bào ung thư".

Gần 3 tháng sau, chị giảm hơn 10kg. Nhưng khối u không biến mất như kỳ vọng, trong khi cơ thể ngày càng suy kiệt, thường xuyên chóng mặt, mất ngủ và không đủ sức khỏe để tiếp tục các đợt hóa trị theo kế hoạch.

Tương tự, bà V.T. P (62 tuổi, Phú Thọ), mắc ung thư đại trực tràng. Từ khi nhận tin ung thư, bà miệt mài đọc các tư vấn, hướng dẫn trên mạng để tìm cách không để khối u phát triển. Một trong số đó là tự áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt. Lo ngại thịt đỏ và tinh bột sẽ "nuôi" tế bào ung thư, bà chỉ ăn rau củ và một số loại hạt trong thời gian dài.

Dù giảm 5kg, sức khỏe bà luôn trong tình trạng mệt mỏi. Khi tái khám, bác sĩ ghi nhận khối cơ giảm đáng kể, xét nghiệm cho thấy dấu hiệu suy dinh dưỡng và thiếu máu. Các phương pháp điều trị tiếp theo buộc phải lùi lại để ưu tiên cải thiện tình trạng dinh dưỡng.

Chưa có bằng chứng chế độ keto hiệu quả chữa ung thư

BS Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết đây không phải là những trường hợp hiếm gặp. Nhiều bệnh nhân ung thư hiện vẫn tin vào những lời truyền miệng hoặc thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, tự ý áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan với hy vọng làm khối u "chết đói".

Theo bác sĩ, bản thân ung thư và quá trình điều trị đã khiến cơ thể mệt mỏi, tăng nguy cơ suy dinh dưỡng và suy giảm miễn dịch. Nếu tiếp tục ăn uống thiếu khoa học, người bệnh có thể suy kiệt nhanh hơn, giảm khả năng đáp ứng với hóa trị, xạ trị cũng như các phương pháp điều trị khác.

Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng nhịn ăn hoặc cắt hoàn toàn tinh bột sẽ khiến khối u không còn nguồn dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, thực tế tế bào ung thư không chỉ sử dụng glucose mà còn có thể lấy năng lượng từ chính protein và chất béo do cơ thể người bệnh phân hủy.

"Điều đó đồng nghĩa với việc người bệnh càng nhịn ăn, cơ thể càng mất cơ, sụt cân và suy giảm miễn dịch, trong khi khối u vẫn có thể tiếp tục phát triển", BS Trang phân tích.

Không ít bệnh nhân cũng loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ vì lo ngại thực phẩm này làm ung thư tiến triển nhanh hơn. Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, kẽm và vitamin B12 - những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường miễn dịch và phục hồi sau điều trị.

Nếu kiêng tuyệt đối trong thời gian dài, người bệnh có nguy cơ thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân và giảm khả năng đáp ứng điều trị.

Theo bệnh viện K, tỷ lệ bệnh nhân ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị vẫn ở mức báo động, dao động từ 50% đến 80%.

Đáng chú ý, suy dinh dưỡng trong ung thư không chỉ biểu hiện qua số cân nặng hao hụt nhìn thấy bằng mắt thường, mà nguy hiểm hơn, nó ẩn giấu dưới tình trạng mất khối cơ nghiêm trọng, giảm sức mạnh cơ bắp và suy giảm chức năng toàn cơ thể. Nhiều bệnh nhân nhìn bề ngoài vẫn có thể thừa cân hoặc béo phì, nhưng thực tế đã bị suy giảm khối cơ nghiêm trọng.

Mới đây, Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư, trong đó nhấn mạnh chăm sóc dinh dưỡng là một phần không thể tách rời của quá trình điều trị.

Hướng dẫn mới yêu cầu người bệnh cần được sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng ngay từ khi chẩn đoán và theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị nhằm duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sụt cân, nâng cao khả năng đáp ứng điều trị và cải thiện chất lượng sống.

Đáng chú ý, Bộ Y tế khuyến cáo không áp dụng các chế độ ăn nghèo năng lượng, trong đó có chế độ ăn keto, cho người bệnh ung thư. Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh các chế độ ăn này có hiệu quả điều trị ung thư, trong khi chúng có thể làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, đặc biệt ở những bệnh nhân vốn đã suy kiệt hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng.

Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh không nên tự ý thay đổi chế độ ăn theo những thông tin lan truyền trên mạng xã hội mà cần được bác sĩ điều trị và chuyên gia dinh dưỡng tư vấn, xây dựng khẩu phần phù hợp với từng giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị.