Người phụ nữ 67 tuổi mắc bệnh tiểu đường nguy kịch vì sai lầm khi tiêm insulin

Tiêm insulin sai cách, người phụ nữ hạ đường huyết nguy hiểm

Bà Vân mắc tiểu đường type 2 đã 14 năm, trước đó điều trị bằng thuốc uống. Khoảng 6 tháng nay, do đường huyết không ổn định, bà được bác sĩ điều chỉnh sang tiêm insulin.

Cách đây 2 ngày, sau khi tiêm insulin vào vùng bụng, bà đột ngột vã mồ hôi, mệt lả, tái nhợt, mất sức rồi té xỉu, kèm tình trạng tiêu tiểu không tự chủ. Người nhà nhanh chóng đưa bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

Tại bệnh viện, đường huyết của bà chỉ còn 43 mg/dL. Người bệnh được xác định hạ đường huyết nặng, có biểu hiện hôn mê, co giật và nhanh chóng được cấp cứu bằng cách truyền tĩnh mạch dung dịch glucose 30%, đồng thời theo dõi sát huyết áp, nhịp thở và các chỉ số sinh tồn.

Sau xử trí, bà Vân tỉnh lại, các chỉ số sinh tồn tạm ổn và được chuyển đến Khoa Nội tiết – Đái tháo đường để tiếp tục theo dõi, điều trị.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, hạ đường huyết là tình trạng glucose trong máu xuống dưới 70 mg/dL. Ở người bệnh tiểu đường, nguyên nhân phổ biến có thể là sử dụng quá liều insulin, tiêm sai loại insulin hoặc một số tác dụng phụ của thuốc điều trị. Tuy nhiên, ngay cả khi dùng đúng loại và liều lượng, tiêm insulin không đúng cách cũng có thể gây hạ đường huyết.

Chỉ tiêm insulin một chỗ, mô mỡ phì đại

Khám kỹ cho bà Vân, bác sĩ phát hiện một khối phì đại mô mỡ tại vùng bụng do người bệnh tiêm insulin nhiều lần vào cùng một vị trí trong thời gian dài.

Theo bác sĩ Hoàng, đây là biến chứng khá thường gặp ở người bệnh tiểu đường sử dụng insulin dưới da. Nguyên nhân có thể liên quan đến việc không luân chuyển vị trí tiêm, tái sử dụng kim tiêm, chỉ số khối cơ thể thấp hoặc thời gian sử dụng insulin kéo dài.

Các vị trí thường được lựa chọn để tiêm insulin gồm bụng, mặt ngoài đùi, mặt sau cánh tay và vùng mông. Trong đó, bụng thường được khuyến cáo vì có diện tích rộng, nhưng người bệnh cần thay đổi vị trí tiêm thường xuyên.

Tại vùng bụng, vị trí tiêm cần cách rốn khoảng 3 cm và hướng về phía mạn sườn, thay vì chỉ tiêm quanh rốn hoặc lặp đi lặp lại tại một điểm.

Ở trường hợp bà Vân, dù tiêm đúng liều nhưng việc chỉ sử dụng một vị trí trong thời gian dài khiến mô mỡ tại vùng này bị phì đại, làm ảnh hưởng đến khả năng hấp thu insulin. Đây có thể là một trong những yếu tố liên quan đến tình trạng kiểm soát đường huyết bất thường và biến cố hạ đường huyết của người bệnh.

Bên cạnh đó, bác sĩ lưu ý người bệnh cần thực hiện đúng kỹ thuật tiêm insulin. Nếu thao tác không đúng, kim có thể đi sâu vào lớp cơ thay vì mô dưới da, khiến insulin được hấp thu nhanh hơn dự kiến và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.

Việc không thay kim thường xuyên cũng có thể làm giảm hiệu quả đưa thuốc vào cơ thể, gây tổn thương hoặc nhiễm trùng tại vị trí tiêm. Người bệnh cần sử dụng đúng loại insulin, đúng liều lượng và loại kim theo chỉ định của bác sĩ.

"Tiêm insulin là thao tác không khó, nhưng nếu sai cách, sai liều có thể nguy hiểm tính mạng", bác sĩ Hoàng nói.

Hạ đường huyết có thể gây hôn mê, tử vong

Bác sĩ Hoàng cảnh báo, não bộ cần glucose để duy trì hoạt động. Khi đường huyết giảm xuống dưới 70 mg/dL, người bệnh có thể bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt. Khi mức đường huyết tiếp tục giảm, người bệnh có thể tim đập nhanh, vã mồ hôi, da tái nhợt, buồn nôn.

Nếu não không được cung cấp đủ glucose trong thời gian dài, người bệnh có thể bị mờ mắt, khó tập trung, lú lẫn, nói lắp, buồn ngủ. Hạ đường huyết nặng có thể dẫn đến co giật, hôn mê, thậm chí tử vong.

Một số trường hợp được cấp cứu kịp thời nhưng tình trạng thiếu glucose kéo dài vẫn có thể gây tổn thương não nghiêm trọng.

Các biểu hiện cảnh báo hạ đường huyết đột ngột thường gồm mệt lả, vã mồ hôi, khó thở, tim đập nhanh, chóng mặt, nhìn mờ, kiệt sức, lả đi rồi ngất. Khi người bệnh có biểu hiện nặng hoặc rơi vào hôn mê, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được cấp cứu, không tự ý xử trí tại nhà.

Trường hợp của bà Vân là lời cảnh báo cho người bệnh tiểu đường đang sử dụng insulin: không chỉ liều lượng mà kỹ thuật và vị trí tiêm cũng rất quan trọng. Người bệnh cần được hướng dẫn cụ thể cách tiêm, luân chuyển vị trí tiêm và tái khám định kỳ để kiểm soát đường huyết, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.