TPHCM đẩy mạnh kiểm soát và điều trị bệnh tay chân miệng

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh tay chân miệng tại TPHCM và các tỉnh phía Nam, sáng 29/3, đoàn công tác của Bộ Y tế do PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế làm trưởng đoàn đã tới giám sát công tác thu dung điều trị bệnh tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng 2 nhằm đánh giá thực tế để đưa ra các giải pháp kiểm soát dịch hiệu quả.

Ca mắc tay chân miệng tăng 240%

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, thời gian qua Cục Phòng bệnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các địa phương triển khai các biện pháp kiểm soát dịch. Tại TPHCM, ngành y tế đã chủ động phối hợp với các bệnh viện tăng cường nhiều hoạt động phòng, chống dịch tay chân miệng .

Tuy nhiên, thời gian gần đây, tỷ lệ tử vong do tay chân miệng có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước. Đáng lưu ý, vẫn còn không ít trường hợp chưa được phát hiện, chẩn đoán sớm, dẫn đến chậm chuyển tuyến, làm gia tăng nguy cơ biến chứng nặng và tử vong.

Theo BSCKII Đặng Xuân Vinh – Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2, số ca tay chân miệng từ đầu năm 2026 đến nay có xu hướng gia tăng so với cùng kỳ năm 2025, ghi nhận ở cả nhóm ngoại trú và nội trú.

Trong 3 tháng đầu năm, bệnh viện đã tiếp nhận 330 ca điều trị nội trú, khoảng 97% trường hợp mắc bệnh thuộc lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt là nhóm dưới 2 tuổi.

Từ đầu năm tới nay bệnh viện ghi nhận 52 ca bệnh nặng (từ độ 2B trở lên). Đặc biệt, kết quả xét nghiệm cho thấy sự lưu hành của chủng virus Enterovirus 71 (EV71) - tác nhân có nguy cơ gây biến chứng thần kinh và diễn tiến nặng nhanh, làm gia tăng lo ngại trong cộng đồng.

Dự báo, đỉnh dịch có thể rơi vào giai đoạn tháng 5–6 và tiếp tục xuất hiện một đợt cao điểm khác từ tháng 9 đến cuối năm.

Trước áp lực gia tăng bệnh nhân, bệnh viện đã chủ động chuẩn bị đầy đủ thuốc, vật tư và các phương án thu dung. Trong trường hợp dịch bùng phát mạnh, đơn vị có thể chuyển đổi công năng một số khoa để tập trung điều trị tay chân miệng, đồng thời bố trí lại các bệnh truyền nhiễm ít lây lan sang khu vực khác. Ngoài ra, bệnh viện cũng tăng cường tập huấn chuyên môn cho tuyến dưới, đồng thời duy trì hỗ trợ từ xa 24/7.

Ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu – Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, trong 11 tuần đầu năm 2026, toàn thành phố đã ghi nhận hơn 7.000 ca tay chân miệng, tăng khoảng 240% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên chiếm khoảng 1,3%.

Ngành y tế thành phố đã ban hành các văn bản chỉ đạo, tăng cường giám sát tại cộng đồng, đặc biệt tại các cơ sở mầm non , mẫu giáo – nơi tập trung nhóm trẻ nguy cơ cao. Đồng thời, chỉ đạo các bệnh viện tuyến cuối như Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM sẵn sàng tiếp nhận, điều trị ca nặng.

"Một trong những nguyên nhân dẫn đến ca bệnh nặng là phát hiện muộn hoặc bỏ sót dấu hiệu chuyển nặng ở tuyến cơ sở. Do đó, TPHCM xác định hai giải pháp trọng tâm là tăng cường tập huấn cho y tế tuyến dưới và đẩy mạnh truyền thông để phụ huynh nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm, đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời", Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM cho hay.

Kiểm soát tay chân miệng từ sớm để giảm tử vong

Theo TS Hoàng Đức Minh - Cục trưởng Cục Phòng bệnh, tay chân miệng là bệnh lưu hành hằng năm tương tự sốt xuất huyết. Để giảm tỷ lệ tử vong và kiểm soát lây lan trong cộng đồng, ngành y tế TPHCM cần chỉ đạo tăng cường phối hợp giữa CDC và các bệnh viện để nắm bắt thông tin ca bệnh kịp thời, chi tiết đến từng địa bàn, trường học. Khi ghi nhận ca bệnh, đặc biệt ở trẻ nhỏ (chủ yếu dưới 5 tuổi) cần nhanh chóng xác định nơi cư trú, trường học để triển khai ngay các biện pháp xử lý ổ dịch.

CDC địa phương cần chủ động phối hợp với cơ sở giáo dục, trực tiếp đến các trường mầm non, mẫu giáo để giám sát, hướng dẫn vệ sinh khử khuẩn lớp học và tuyên truyền cho phụ huynh. Đồng thời, cần cập nhật dữ liệu kịp thời, đầy đủ lên hệ thống báo cáo bệnh truyền nhiễm để công tác truy vết và phòng dịch đạt hiệu quả cao hơn.

TS.BS Nguyễn Trọng Khoa – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, Bộ Y tế đã có văn bản chỉ đạo toàn quốc về việc tăng cường phát hiện sớm, theo dõi và điều trị bệnh tay chân miệng. Số ca mắc tăng sẽ kéo theo nguy cơ gia tăng ca nặng, đặc biệt khi có sự lưu hành của chủng EV71. Do đó, việc theo dõi sát diễn biến bệnh và phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng là yếu tố quyết định nhằm giảm tử vong. Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp tử vong liên quan đến việc nhập viện muộn, bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong điều trị.

"Bộ Y tế sẽ tiếp tục tổ chức các đợt tập huấn trực tuyến nhằm củng cố năng lực cho tuyến cơ sở, đồng thời duy trì hệ thống hội chẩn, hỗ trợ chuyên môn từ xa giữa các bệnh viện tuyến cuối và địa phương", Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho hay.

Đẩy mạnh truyền thông, tăng cường điều trị

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhận định, khu vực phía Nam đang bước vào mùa cao điểm của nhiều bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là sốt xuất huyết, tay chân miệng. Vậy nên, ngành y tế TPHCM cần tăng cường phối hợp, thông qua hệ thống nhân viên y tế trường học và tận dụng các nền tảng như Zalo và Facebook để truyền tải thông tin đến phụ huynh về cách phòng bệnh, nhận biết dấu hiệu và địa chỉ khám chữa bệnh.

Đối với công tác điều trị, Thứ trưởng đề nghị các cơ sở y tế cần tiếp tục nâng cao năng lực cho đội ngũ y bác sĩ nhằm đáp ứng yêu cầu thu dung, điều trị, đặc biệt là hồi sức cấp cứu đối với các ca bệnh nặng, có biến chứng.

Bên cạnh đó, công tác kiểm soát lây nhiễm trong bệnh viện cần được siết chặt. Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm, trong đó chủng EV71 có khả năng lây lan nhanh và dễ gây biến chứng nặng, do đó các quy trình phòng, chống lây nhiễm cần được rà soát và thực hiện nghiêm.

Theo Thứ trưởng, các ca bệnh tay chân miệng thường được phát hiện đầu tiên tại cơ sở điều trị, do đó vai trò của bệnh viện trong cung cấp thông tin dịch tễ là hết sức quan trọng. Việc báo cáo kịp thời giúp ngành y tế triển khai hiệu quả công tác truy vết, giám sát và kiểm soát dịch tại cộng đồng cũng như trong trường học.

Ngoài ra, các bệnh viện cần bảo đảm đầy đủ nguồn lực về nhân lực, thuốc, vật tư, hóa chất khử khuẩn, đồng thời xây dựng phương án dự phòng để sẵn sàng ứng phó khi số ca bệnh gia tăng. Đồng thời, có thể tăng cường phối hợp chuyên môn với Viện Pasteur TPHCM trong quá trình triển khai các biện pháp kiểm soát dịch.