Trẻ bắt nạt và bị bắt nạt - thấy gì từ giáo dục gia đình? (2): Không phải bỗng dưng trẻ bị bắt nạt...

Trẻ bắt nạt và bị bắt nạt - thấy gì từ giáo dục gia đình? (1): Khi bố mẹ vô tình dạy con bạo lực

Cha mẹ cần giúp con những kiến thức, kỹ năng để trẻ dễ hòa nhập với bạn cùng lứa tuổi. Ảnh minh họa

Bị bạn đánh và không có bạn chơi vì quá nhút nhát

Trung tâm tư vấn trẻ em Hà Nội thuộc Hội tâm lý Giáo dục Việt Nam là địa chỉ tiếp nhận tư vấn và chữa trị cho rất nhiều trường hợp trẻ hay bị bạn bè bắt nạt. Hầu hết các em đều là những đứa có tính cách nhút nhát và hay sợ hãi. Vì nhút nhát nên hay sợ sệt. Và vì hay sợ sệt nên trẻ hay bị bạn bè bắt nạt. Và bị bạn bắt nạt nên càng ngày càng trở nên nhút nhát, thu mình.

Cách đây không lâu, Trung tâm tiếp nhận một cậu bé học lớp 4 tại Hà Nội. Lý do mà người mẹ đưa con đến Trung tâm là con chị hay bị bạn đánh và không có bạn chơi. Lý do bị bạn đánh cũng hết sức là trời ơi. Đôi khi đang đứng lơ ngơ giữa sân trường, trong lớp học… thì bị bạn đến đấm cho một cái rồi đi. Có lúc cậu bé chẳng làm gì sai cũng bị bạn nào đó chạy đến tát cho một phát nổ đom đóm mắt rồi nhe nhở cười…

Sau khi nghe câu chuyện, tiếp xúc với cậu bé, chuyên gia Ánh Hồng (Trung tâm tư vấn trẻ em Hà Nội) chia sẻ: “Ngày đầu tiên cậu bé này được mẹ đưa đến Trung tâm, cháu nhút nhát vô cùng. Cháu cứ cúi đầu chẳng dám nhìn ai. Chuyên gia mới chỉ hỏi tên làm quen thôi mà cậu đã khóc rồi. Trong quá trình trị liệu tâm lý, chúng tôi cho bé chơi với những đứa trẻ nhỏ tuổi hơn để tạo cơ hội cho bé được thể hiện mình. Chúng tôi cũng viết một danh sách đồ ăn thực phẩm rồi cho bé ra chợ mua. Ngày đầu bé còn không biết diễn đạt với người bán hàng như thế nào để có thể mua được thứ mình cần. Nhưng dần dần, bằng cách đó, bé đã chủ động nói ra thứ mình muốn. Sau 3 tuần thì đứa trẻ này đã trở nên tự tin hơn. Bé có thể làm chủ cuộc chơi với những đứa trẻ nhỏ tuổi hơn và chủ động tương tác giao tiếp với người lớn tuổi tại Trung tâm, hay với những người bán hàng”.

Giúp con vượt qua nỗi sợ hãi

Trẻ bị bắt nạt thường là những đứa trẻ yếu thế, tính cách rụt rè. Đơn cử như sự vụ học sinh lớp 9 ở Hưng Yên bị bạn đánh, ở đây sự việc này diễn ra cả một quá trình chứ không phải bỗng dưng.

Quá trình đó thường bắt đầu từ sự sợ sệt của đứa trẻ. Ví dụ, khi đứa trẻ bị bạn giật đồ, xô ngã nhưng không dám phản ứng, không dám bày tỏ thái độ. Hay khi nghe bạn nói “đưa tao cái cặp của mày” hay “đưa tao cái bút của mày”, thấy bạn nói “đưa tao” là đã sợ rồi và không dám làm gì cả…Và từ thái độ sợ sệt như vậy, đứa trẻ bắt đầu bị bạn bè lấn tới. Một đứa trẻ thường xuyên bị bắt nạt đều bắt đầu từ lý do tự thân này.

Do vậy, theo chuyên gia Ánh Hồng, trước một đứa con hay bị bạn bè bắt nạt, đầu tiên phụ huynh phải nghĩ tới những khả năng này. Điều cần làm đầu tiên là phải tăng sự tự tin nơi con mình. Bố mẹ cần giúp con nhận ra giá trị tốt đẹp của chúng, dạy chúng lòng tự trọng và tự tôn bản thân.

Để một đứa trẻ có thể tự hào được về bản thân mình, bố mẹ phải là người đầu tiên luôn sống ngẩng cao đầu và luôn tự hào về việc ra đời của con mình. Cũng như vậy, muốn con yêu bản thân thì bố mẹ cũng là người biết trân quý tất cả những điều mình có, biết tri ân cuộc đời vì luôn có thái độ sống tích cực. Những giá trị này, hơn ai hết, bố mẹ phải là người đặt nền móng nhân cách đầu tiên cho con mình. Điều này rất quan trọng để giúp một đứa trẻ trở nên tự tin, mạnh mẽ về sau.

Đối với những đứa trẻ đã trở nên nhút nhát, bố mẹ cần phải dạy cho con biết về quyền được phát ngôn, quyền được bảo vệ, quyền được chăm sóc, quyền được phát triển của trẻ em. Có hai thứ mà ngay bản thân phụ huynh không phải ai cũng biết đó là quyền con người và quyền trẻ em. Muốn con mình ý thức được quyền con người và quyền trẻ em thì bố mẹ phải là người nhận thức rõ về những cái quyền cơ bản này. Phụ huynh cần phải tìm đọc lại hai cái quyền cơ bản nhưng hết sức quan trọng này.

Bố mẹ hoặc những người bảo hộ trẻ cần dạy cho trẻ những kỹ năng xử lý tình huống, thương lượng với bạn kiểu như: Tôi có quyền kiện lại bạn, bạn vi phạm quyền con người. Điều quan trọng là phải dạy trẻ có được ý thức về quyền con người, quyền trẻ em.

Theo nhà báo Hoàng Anh Tú, cũng là facebooker nổi tiếng hiện nay thì cha mẹ cần sẻ chia với con chúng ta là những điều mang lại cảm giác an toàn và được bảo vệ nhiều hơn. Là con vượt qua được nỗi sợ hãi khi bị hoặc gặp những hành vi bạo lực học đường hay phải trải qua, đối diện với bắt nạt học đường. Hãy giúp con vượt qua sợ hãi bằng kiến thức- kỹ năng cho con chứ không phải bằng những con số- hình ảnh- vụ án thương tâm.

Ngân Khánh