Trung Quốc khuyến khích các gia đình sinh con một bề là gái: Nỗ lực đưa tỷ số giới tính khi sinh

Trung Quốc đang rất nỗ lực giảm thiểu tình trạng chênh lệch giới tính khi sinh, có những chế độ an sinh tốt cho các gia đình sinh một bề là gái... Ảnh: P.V.

Nâng cao chế độ an sinh cho các gia đình sinh trẻ gái

Quyết định đã chỉ rõ: “Triển khai sâu rộng các hoạt động “Chăm sóc trẻ em gái”, tuyên truyền các quan niệm mới về hôn nhân và sinh đẻ tới mọi gia đình”. Trọng tâm là xoá bỏ phân biệt giới tính, tuyên truyền sâu rộng quan niệm hôn nhân văn minh như bình đẳng nam nữ, sinh ít, sinh tốt, phổ cập kiến thức pháp luật về bảo vệ quyền lợi bà mẹ trẻ em. Ban hành các chính sách kinh tế xã hội có lợi cho sự trưởng thành khỏe mạnh của các em gái và sự phát triển của phụ nữ, thực hiện nam nữ bình đẳng trong việc làm và tham gia các hoạt động kinh tế xã hội...

Sau 5 năm thực hiện, trận chiến chống lại mất cân bằng giới tính khi sinh của Trung Quốc đã đạt được một số kết quả nhất định nhưng quan trọng nhất là đã làm thức tỉnh sự nhận thức về hệ lụy khôn lường của tình trạng mất cân bằng giới tính (MCBGT) với tương lai dân tộc và những thách thức cần vượt qua trong cuộc chiến lâu dài, quyết liệt này. Năm 2010, tại Trung Quốc, SRB đạt 118 bé trai/100 bé gái, giảm so với 121 (năm 2008), 119 (năm 2005), 121 (năm 2004). Tỷ số giới tính sẽ vẫn tiếp tục chênh lệch ở mức báo động 119 bé trai trên 100 bé gái vào những năm 2030. Trên toàn thế giới, tỷ số này dao dộng ở mức bình thường từ 103 đến 107.

Một nghiên cứu của UNICEF ước tính: Có 29 triệu phụ nữ “mất tích” (do phá thai nhằm chọn lọc giới tính) ở quốc gia này và số lượng các cô gái “mất tích” được tạo ra trong một năm tăng từ khoảng 500.000 người năm 1990 lên 900.000 người vào năm 2000. Để giải quyết thực trạng trên nhằm đạt mục tiêu đưa SRB về mức chuẩn vào năm 2020, Chính phủ Trung Quốc đã triển khai tổng thể các giải pháp cần thiết: Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, vận động về bình đẳng giới. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách hướng đến lợi ích của trẻ em gái và gia đình họ trong sáu lĩnh vực: Sinh đẻ và nuôi dạy trẻ mạnh khỏe, giáo dục trẻ, trợ giúp trẻ tránh rủi ro, chăm sóc sức khỏe sinh sản, phát triển gia đình toàn diện, an sinh tuổi già. Hỗ trợ tiền ngay các gia đình khi sinh con gái. Các bé gái đi học được miễn học phí...

Hệ thống giải thưởng xã hội này cho thấy một sự thay đổi lớn trong chính sách KHHGĐ, chuyển từ “trừng phạt những ai đẻ nhiều con” sang “trao thưởng cho những ai có 1 hoặc 2 con gái” và quan trọng nhất là ngày càng có nhiều người dân nông thôn thực hiện KHHGĐ một cách tự nguyện. Ở một số nơi, chính quyền địa phương còn có chế độ lương hưu đặc biệt cho các cặp vợ chồng có hai con gái. Mục đích của chính sách này là giảm ưu đãi để có con trai như một biện pháp an sinh xã hội. Chính phủ cũng cho phép các cô gái không có anh em đi học miễn phí trong khi các bậc cha mẹ với con trai phải trả 7,50 USD một học kỳ...

"Một cô bé có giá trị như một cậu bé"

Hiện nhiều nơi ở Trung Quốc, ngày càng có thêm các gia đình mong có con gái. Thay vì quan niệm lạc hậu “sinh một bề 2 con gái là tai họa” thì nay đã thay đổi ngược lại là: “Tai họa nếu gia đình  sinh con một bề là trai”. Trong nhiều trường hợp, phụ nữ trẻ dễ có việc làm hơn, con gái có khả năng chăm sóc cha mẹ già hơn nhiều con trai. Hiện nay, ở nông thôn Trung Quốc, nhiều làng được treo đầy các khẩu hiệu như "Một cô bé có giá trị như một cậu bé", "Có một người con gái tốt cũng như có một con trai" và "vững chắc đề cao quyền bình đẳng cho trẻ em gái và trẻ em trai" đã và đang góp phần tích cực vào việc chống kỳ thị trẻ em gái và phụ nữ, thực hiện ngày càng tốt hơn Luật Bình đẳng giới.

Trung Quốc là một nước có nhiều đặc trưng dân số khá tương đồng so với chúng ta: Quy mô dân số lớn, tỷ số mất cân bằng giới tính khi sinh khá cao, quá trình đô thị hoá chậm, sự già hoá dân số xảy ra nhanh. Khoảng 70% dân số và người cao tuổi sống ở nông thôn không có lương hưu, với hệ thống an sinh xã hội chưa phát triển, tư tưởng trọng nam khinh nữ còn bám rễ vào nhiều gia đình... Theo những người có uy tín trong cộng đồng thì việc xây dựng, thực thi những giải pháp cơ bản, lâu dài về bình đẳng giới là tuyên truyền giáo dục để chuyển đổi hành vi cho người dân. Song song đó là thực thi giải pháp kinh tế thưởng để khuyến khích những gia đình sinh con gái (thay thế cho hình thức phạt vì sinh nhiều con) là cần thiết hy vọng sẽ góp phần trực tiếp thay đổi dần quan niệm trọng nam khinh nữ trong cộng đồng dân cư.

PGS.TS Trần Văn Chiến