Tự bổ sung vitamin D để chống loãng xương: Từ 'thuốc bổ' thành mối nguy cho thận

Chị Nguyễn Thúy Vân (39 tuổi, Bắc Ninh) lo mình thừa cân, đồng thời muốn phòng loãng xương nên tự mua vitamin D3 về sử dụng. Không có chỉ định hay theo dõi của bác sĩ, chị uống tới 10.000 IU mỗi ngày và duy trì liên tục trong nhiều tháng.

Ban đầu, chị không nghĩ việc bổ sung vitamin D quen thuộc lại có thể gây hại. Tuy nhiên, sau một thời gian, chị bắt đầu chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, đi tiểu nhiều và táo bón. Các triệu chứng kéo dài khiến chị phải đi khám.

Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ 25-hydroxyvitamin D trong máu tăng rất cao kèm tăng canxi máu và suy giảm chức năng thận. Bác sĩ xác định tình trạng của chị liên quan đến việc sử dụng vitamin D liều cao kéo dài.

Sau khi ngừng vitamin D và các sản phẩm bổ sung canxi không cần thiết, sức khỏe của chị dần cải thiện.

Uống vitamin D liều cao, thận có thể bị ảnh hưởng

Theo Thạc sĩ Phạm Thị Thanh Huyền, Khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng, vitamin D là một vi chất đặc biệt, vừa có vai trò như vitamin vừa tham gia điều hòa nhiều chức năng của cơ thể.

Vitamin D có thể được cơ thể tạo ra khi da tiếp xúc với tia cực tím từ ánh nắng. Vitamin D sau đó trải qua các bước chuyển hóa, trong đó gan tạo ra 25-hydroxyvitamin D - dạng thường được xét nghiệm để đánh giá tình trạng vitamin D trong cơ thể và thận tiếp tục chuyển hóa thành dạng có hoạt tính sinh học.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong quá trình hấp thu canxi, duy trì sức khỏe xương và chuyển hóa khoáng chất. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa bổ sung càng nhiều sẽ càng có lợi.

Vitamin D là vitamin tan trong chất béo và tình trạng ngộ độc gần như luôn liên quan đến việc sử dụng quá mức các sản phẩm bổ sung. Khi lượng vitamin D quá cao, cơ thể tăng hấp thu canxi, từ đó có thể dẫn đến tăng canxi máu và tăng canxi niệu.

Khi canxi trong máu tăng quá mức, người bệnh có thể xuất hiện chán ăn, buồn nôn, nôn, yếu cơ, mất nước, khát nhiều và đi tiểu nhiều. Tình trạng nặng có thể gây sỏi thận, suy thận, rối loạn nhịp tim và các biến chứng nghiêm trọng khác.

Điều đáng nói là những biểu hiện ban đầu của tăng canxi máu có thể khá mơ hồ, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với các vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, người tự sử dụng vitamin D liều cao trong thời gian dài có thể không nhận ra nguy cơ cho đến khi xuất hiện các bất thường rõ rệt.

Đừng dùng vitamin D như thuốc giảm cân

Một lý do khiến nhiều người tìm đến vitamin D là quan niệm thiếu vitamin D có liên quan đến thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, thạc sĩ Huyền nhấn mạnh, dù thiếu vitamin D có liên quan mật thiết đến béo phì nhưng các nghiên cứu lâm sàng cho kết quả là nếu chỉ uống vitamin D thôi thì không giúp bạn giảm cân hay giảm mỡ bụng thần tốc được.

Theo chuyên gia, mục tiêu của việc bổ sung vitamin D là đáp ứng nhu cầu của cơ thể khi có thiếu hụt hoặc chỉ định phù hợp, không phải sử dụng liều càng cao để đạt hiệu quả nhanh hơn.

Với người thừa cân, béo phì hoặc nghi ngờ thiếu vitamin D, việc cần làm là đi khám để được đánh giá tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe thay vì tự mua sản phẩm bổ sung về sử dụng kéo dài.

Đặc biệt, không nên tự ý dùng vitamin D liều cao chỉ vì muốn phòng loãng xương hoặc giảm cân. Khi cần bổ sung, liều lượng nên được lựa chọn dựa trên tình trạng từng người và hướng dẫn của bác sĩ.

Bên cạnh đó, duy trì chế độ ăn đa dạng, vận động thường xuyên và các hoạt động ngoài trời phù hợp vẫn là những yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe xương và kiểm soát cân nặng.

Thạc sĩ Huyền nhấn mạnh, vitamin D cần thiết cho cơ thể, nhưng “thuốc bổ” chỉ có lợi khi được sử dụng đúng nhu cầu. Khi tự ý tăng liều và dùng kéo dài, thứ được kỳ vọng để bảo vệ xương lại có thể trở thành yếu tố gây tăng canxi máu và đe dọa chức năng thận.