Từ nữ sinh chuyên Toán đến "bông hồng" của ngành STEM

Bén duyên lĩnh vực STEM

Như Quỳnh kể rằng, cô yêu Toán từ khi còn nhỏ, đơn giản vì thấy vui và tìm thấy chính bản thân mình thông qua từng con số. Gia đình không ai làm những lĩnh vực liên quan tới khoa học, nên cơ duyên đưa Quỳnh đến với Toán rất tự nhiên - chỉ đơn giản từ niềm say mê và tò mò khám phá.

Thế nhưng, càng gắn bó lâu, Quỳnh không ít lần cảm thấy lung lay. Khi còn bé, cô học chỉ đơn giản vì thích nhưng lớn dần, cô nhận ra quanh mình hiếm ai theo đuổi Toán ngoài con đường giảng dạy. Sự thiếu vắng hình mẫu và niềm tin vào tương lai phát triển của ngành khiến cô nhiều lần nản lòng, chùn bước, lại thêm định kiến xã hội vẫn cho rằng con gái nên chọn những nghề "nhẹ nhàng" hơn.

"Hồi ấy, đam mê chỉ là một phần nhỏ. Quan trọng hơn là sự định hướng và môi trường giáo dục đã giúp mình hiểu mình thực sự thích gì và làm tốt điều gì", Quỳnh tâm sự.

Bước ngoặt đến khi Quỳnh được gặp những người phụ nữ trong lĩnh vực STEM và tham dự Lễ trao giải thưởng Kovalevskaia danh giá, được trò chuyện cùng Giáo sư Neal Koblitz - nhà sáng lập quỹ và được nhận học bổng Kovalevskaia cho nữ sinh có thành tích xuất sắc môn Toán học trong 3 năm học. "Học bổng đó không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là niềm tin, là trách nhiệm để mình tiếp tục theo đuổi khoa học", cô chia sẻ. Sau này, dù từng lo lắng khi mới bắt đầu công việc tại Viettel vì thiếu kinh nghiệm nhưng Quỳnh vẫn nỗ lực không ngừng và đoạt được danh hiệu "Nhân viên xuất sắc" cấp Tổng công ty tháng 1/2025.

Hành trình phá bỏ định kiến giới 

Ngày nay, dù phụ nữ ngày càng khẳng định vị thế của bản thân, song định kiến giới trong các lĩnh vực như IT hay STEM vẫn chưa hoàn toàn được xóa bỏ. Ít hình mẫu nữ, khác biệt về mặt sinh học, thể lực, quỹ thời gian và trách nhiệm gia đình khiến họ phải nỗ lực gấp đôi để cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân của mình.

Với Như Quỳnh, hành trình ấy cũng không dễ dàng. Gia đình từng khuyên cô chọn hướng đi nhẹ nhàng hơn như đi làm công việc giảng dạy, thay vì thật sự dấn thân vào những công việc mang tính chuyên môn phức tạp. Trong môi trường làm việc của lĩnh vực này nói chung, cô cũng nhận thấy vẫn có sự "chia việc" chưa công bằng, nhất là khi những đầu việc đòi hỏi chuyên môn sâu thường được ưu tiên cho nam giới.

"Mình cảm nhận được điều đó, nhưng để thay đổi là chuyện rất khó. Vì thế, phụ nữ như mình phải chứng minh năng lực bằng kết quả thật", Quỳnh chia sẻ.

Dù vậy, cô vẫn tin mọi thứ đang dần cải thiện, niềm tin ấy không đến từ lý thuyết, mà từ chính những trải nghiệm cô đã đi qua. Điển hình là hình ảnh những người phụ nữ như Trung tá Lê Thị Hằng (Giám đốc Trung tâm C4, Viện Hàng không Vũ trụ Viettel) hay học bổng Kovalevskaia đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ sau, trong đó có Như Quỳnh.

Hiện trong team của mình, Quỳnh là cô gái duy nhất. Áp lực có, lo lắng có, nhưng cũng là động lực. "Phụ nữ truyền cảm hứng tốt hơn" cô nói vui, "Vì họ làm việc bằng cả lý trí và cảm xúc. Mình nghĩ rằng phụ nữ cũng có thể làm được rất nhiều điều phi thường trong STEM".

Khẳng định bản thân, góp phần và ảnh hưởng

Dù trải qua nhiều khó khăn, Như Quỳnh luôn tin rằng chỉ cần có mục tiêu rõ ràng và đam mê đủ lớn, mọi rào cản đều có thể vượt qua.

"Khi năng lực được công nhận qua thành tích và sự ủng hộ của mọi người, mình thấy mọi nỗ lực đều xứng đáng", cô nói.

Không chỉ theo đuổi con đường khoa học mà Quỳnh còn luôn muốn lan tỏa tri thức và năng lượng tích cực đến với cộng đồng. Cô tích cực tham gia các hoạt động của Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, UN Women,.. mong muốn góp tiếng nói nhỏ bé của mình vào nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực STEM.

Bên cạnh đó, Quỳnh cũng là người trực tiếp giảng dạy các khóa học về Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) cho cán bộ đang công tác tại Bộ Nội vụ, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và nhiều tổ chức khác. Cô chia sẻ rằng, mỗi buổi đứng lớp không chỉ là chia sẻ kiến thức, mà còn là cơ hội để truyền đi niềm tin rằng phụ nữ hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ, tự tin theo đuổi điều mình muốn.

Trong thế giới STEM - nơi phụ nữ vẫn còn chiếm tỷ lệ khiêm tốn - Quỳnh đã và đang cố gắng trở thành một hình mẫu tích cực: dám nghĩ, dám làm, dám thay đổi và dám khẳng định năng lực của bản thân. Cô lan tỏa cảm hứng không chỉ bằng lời nói, mà bằng những hành động cụ thể: dẫn dắt, chia sẻ kinh nghiệm, đồng hành cùng các bạn trẻ và góp phần xây dựng thế hệ phụ nữ Việt Nam tự tin, bản lĩnh hơn trong kỷ nguyên số.

Như Quỳnh hiểu rằng hành trình của những người phụ nữ dấn thân vào lĩnh vực STEM là không hề dễ dàng, song trong khó khăn ấy luôn có những cơ hội để tỏa sáng. Cô mong rằng mỗi cô gái sẽ dám mơ lớn, dám chọn, dám theo đuổi con đường của riêng mình.

"Phụ nữ có thể làm được mọi điều - chỉ cần họ kiên định và tin rằng mình có thể", Quỳnh mỉm cười. Trong ánh nhìn của cô kỹ sư trẻ ấy, 20/10 không chỉ là ngày tôn vinh, mà là lời nhắc rằng phụ nữ xứng đáng được công nhận bằng chính năng lực và đam mê của họ.