Tư vấn, chăm sóc NCT dựa vào cộng đồng: Thích ứng với xã hội già hóa

"Trong khi Pháp mất 100 năm, Thụy Điển 85 năm, Hoa Kỳ 75 năm… để chuyển từ cơ cấu dân số già hóa sang dân số già thì theo dự báo, Việt Nam chỉ mất khoảng 15 - 20 năm. Nếu chúng ta không kịp thích ứng, không có mô hình chăm sóc người cao tuổi (NCT) phù hợp, sẽ rất khó khăn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước" - TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) nhấn mạnh.

Đối mặt với tác động của già hóa

Khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho người cao tuổi tại An Giang. Ảnh: Dương Ngọc

Ông Nguyễn Năng An, Phó Vụ trưởng Vụ DS-KHHGĐ, Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, số NCT nước ta tăng từ 4,64 triệu người năm 1989 lên 7,65 triệu người năm 2009 và 8,13 triệu người năm 2010. Tương ứng, tỉ lệ NCT tăng từ 7,2% lên 9% và 9,4%. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, tỉ lệ NCT nước ta sẽ tăng lên 26% vào năm 2050.

NCT mắc các nhóm bệnh không lây nhiễm chủ yếu như bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường, động kinh và trầm cảm ngày càng tăng. Bên cạnh đó, họ cũng phải đối mặt với nguy cơ tàn phế do cơ chế "hao mòn" của quá trình lão hóa và tác động của các căn bệnh mãn tính. Đời sống vật chất của NCT còn rất khó khăn, ít có tiết kiệm để chi tiêu khi tuổi già. Không ít NCT còn gặp khó khăn về đời sống tinh thần.

Việt Nam đã ban hành Luật NCT nhằm quan tâm, chăm sóc NCT về sức khỏe, thể chất, tinh thần và phát huy vai trò của họ trong xã hội. Trên thực tế, nhiều mô hình chăm sóc NCT được xây dựng và triển khai như mô hình các trung tâm chăm sóc NCT tập trung, chăm sóc NCT tại gia đình và tại các cơ sở y tế. Mặc dù các mô hình đã góp phần cải thiện cuộc sống của NCT song trên thực tế chưa đáp ứng được nhu cầu chăm sóc của nhiều đối tượng, nhất là NCT ở nông thôn, chưa có lương hưu, bảo trợ xã hội và các chính sách cho người có công.

Tại Hội thảo, đại diện Hội Người cao tuổi Việt Nam, Ủy ban quốc gia về NCT, Ban Tuyên giáo TƯ, đại diện Sở Y tế, Chi cục DS-KHHGĐ của các tỉnh có tỉ lệ NCT cao như: Hải Phòng, Thái Bình, Bắc Giang, Bến Tre, Đà Nẵng, Tây Ninh, Nghệ An... đã đánh giá cao hoạt động này của Tổng cục DS-KHHGĐ.

Các đại biểu góp ý rất chi tiết cho đề án khung của Tổng cục DS-KHHGĐ, đồng thời cũng đưa ra các vấn đề đang gặp khó khăn trong việc chăm sóc NCT tại địa phương, những mô hình của các tổ chức phi chính phủ đang thực hiện tại một số tỉnh, thành phố cho NCT... Các đại biểu khẳng định, việc triển khai mô hình này là đúng đắn, cần gấp rút triển khai sớm và hoàn thành Đề án giai đoạn 2011 - 2015.  "Đây là bước khởi động, năm 2011 chúng ta vừa làm vừa rút kinh nghiệm để xây dựng Đề án một cách tốt nhất", TS Dương Quốc Trọng chia sẻ.

Hiện nay, Thái Bình đã khảo sát 286 xã, phường xem vùng nào, xã nào có tỉ lệ NCT cao để có những hoạt động ưu tiên. Chúng tôi cũng chuẩn bị tổ chức hội thảo về tư vấn và chăm sóc NCT để cán bộ, lãnh đạo địa phương nắm được cốt lõi của đề án này.          Bà Nguyễn Thị Huê PGĐ Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Thái Bình   Tôi nghĩ cần lập sổ theo dõi về mỗi NCT tại cộng đồng. Việc này sẽ giúp cán bộ chuyên trách và CTV dân số nắm được cụ thể tình trạng sức khỏe, đời sống của NCT để hỗ trợ tốt nhất cho NCT tại cộng đồng.         Ông Nguyễn Duy Linh PGĐ Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Bến Tre   Chúng tôi sẽ khảo sát để có chỉ số, chỉ báo, nắm sát đối tượng, nhu cầu tư vấn, chăm sóc NCT. Từ đó có hoạt động ưu tiên; tuyên truyền thông tin, kiến thức để phát huy NCT có sức khỏe và trình độ biết tự chăm sóc, tham gia tích cực các hoạt động kinh tế - xã hội. Với NCT nghèo, sức khỏe yếu sẽ được chăm sóc và hỗ trợ nhiều hơn.             Bà Nguyễn Thị Hồng Hoa Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Nghệ An   Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, chúng tôi mừng vì Tổng cục DS-KHHGĐ đã thực hiện mô hình này. Đây cũng sẽ là một trong những hoạt động đồng hành với Chương trình hành động quốc gia về NCT giai đoạn 2011 - 2015 và thế giới chuẩn bị tổng kết 10 năm chương trình hành động Madrit về NCT.      Bà Nguyễn Thị Lan Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi

         Hà Thư