Từng ‘nộp giấy trắng’, nam sinh giành Huy chương Bạc Olympic Toán quốc tế

Cậu học trò mê Toán như "món ăn ngon"

Sau nhiều tháng tập trung cho đội tuyển quốc gia tham dự IMO 2026, Nguyễn Hoàng Phương có khoảng một tháng nghỉ ngơi trước khi bước vào những thử thách mới. Nhưng trên bàn học của cậu học trò lớp 11 vẫn là những tập đề vừa được các thầy cô tổ bồi dưỡng Trường THPT chuyên Phan Bội Châu chuyển đến.

Hằng ngày, Phương vẫn dành thời gian ôn luyện như một thói quen. Với em, gặp một bài toán khó rồi tìm được lời giải luôn là một niềm vui. Có khi mải mê với một bài toán, Phương quên cả mệt. "Em thích cảm giác khi mình chưa biết cách giải nhưng sau đó tự tìm ra được hướng đi", Phương nói.

Hai năm trước, Phương là thủ khoa đầu vào lớp chuyên Toán Trường THPT chuyên Phan Bội Châu. Thế nhưng con đường chinh phục những kỳ thi Toán của Phương không bằng phẳng. Cậu học trò thừa nhận mình thường mất điểm bởi những lỗi rất nhỏ. Trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 6, Phương từng mất 2 điểm chỉ vì một nhầm lẫn khi làm bài. Đến kỳ thi học sinh giỏi thành phố lớp 8, em bị trừ tới 4,75 điểm do lỗi trình bày. 

Lên lớp 9, Phương đạt thủ khoa ở kỳ thi học sinh giỏi thành phố nhưng tại kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, em chỉ giành giải Nhì. Ngay cả khi trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên Toán Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Phương cũng sớm nhận ra rằng những thành tích trước đó chưa đủ để em bước ngay vào nhóm học sinh xuất sắc nhất.

Đầu năm lớp 10, Phương tham dự kỳ thi chọn đội tuyển dự tuyển quốc gia. Đề thi khó hơn nhiều so với những gì em từng trải qua. "Thời điểm đó em khá buồn. Em gần như không làm được bài và chấp nhận nộp giấy trắng", Phương nhớ lại.

Nhưng thay vì xem đó là một thất bại, lời nói của thầy chủ nhiệm đã giúp Phương nhìn mọi chuyện nhẹ hơn. "Thầy nói với em rằng chưa phải lúc, cứ học thêm một năm rồi mọi thứ sẽ khác". Nghe lời thầy, Phương không cố chạy theo những kết quả trước mắt mà quay về với việc học, từng bước lấp những khoảng trống kiến thức. Những tài liệu khó, những bài toán vượt khỏi chương trình trên lớp được em đọc đi đọc lại.

Một năm sau, Phương chính thức có tên trong đội tuyển Toán của Trường THPT chuyên Phan Bội Châu tham dự kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Ngay trong lần thi đầu tiên, em giành giải Nhất với 33 điểm, xếp thứ 4 trên cả nước. Kết quả này cũng giúp Phương hoàn thành mục tiêu ban đầu là lọt vào vòng hai, vòng tuyển chọn đội tuyển quốc tế.

Với Phương, một trong những điều tạo nên khác biệt khi học tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu là cách các thầy cô để học sinh tự tìm lời giải. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức, giáo viên thường đưa cho học sinh những tài liệu chuyên sâu, những bộ đề khó từ các kỳ thi quốc tế để tự nghiên cứu. Có những chuyên đề vượt xa chương trình trên lớp nhưng vẫn được giao trước để học sinh làm quen. "Nhiều lúc em mang tài liệu về đọc mà không hiểu gì cả. Nhưng cứ đọc dần, tìm thêm tài liệu, hỏi thầy, hỏi bạn thì cuối cùng cũng hiểu được. Sau đó khi học trên lớp, mọi thứ trở nên dễ tiếp cận hơn rất nhiều", Phương kể.

Thầy Trần Đại Dương, giáo viên chủ nhiệm lớp của Phương, nhớ lại, ngay từ khi mới vào lớp 10, cậu học trò đã dành cho Toán một sự ưu tiên đặc biệt. "Toán học với Phương giống như một món ăn ngon. Chỉ cần gặp kiến thức mới là em lại muốn tìm hiểu", thầy Dương nói.

Dù năm lớp 10 chưa được chọn vào đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia, Phương vẫn được nhà trường tạo điều kiện để ôn luyện cùng các anh khóa trên. Từ đó, bằng tư duy tốt cùng sự chăm chỉ và kiên trì, Phương tiến bộ nhanh. Đến lớp 11, em vững vàng nằm trong nhóm đầu của đội tuyển Toán Trường THPT chuyên Phan Bội Châu và giành giải Nhất quốc gia ngay trong lần đầu dự thi.

Hai ngày thi và giấc mơ đổi màu huy chương

Trên hành trình giành một trong sáu suất chính thức của đội tuyển Việt Nam dự IMO 2026, Phương cho rằng vòng tuyển chọn là thử thách lớn nhất. Kỳ thi quy tụ 50 học sinh có thành tích cao nhất tại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, trong đó có 20 học sinh đạt giải Nhất. Phần lớn thí sinh là học sinh lớp 12 nên cuộc cạnh tranh rất cao.

Trước vòng tuyển chọn này, nhiều thí sinh đã có cơ hội cọ xát tại Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương (APMO). Phương tạo được bước bứt phá khi xếp thứ Nhì trong số các thí sinh Việt Nam. Kết quả này giúp em thêm tự tin bước vào kỳ thi tuyển chọn sáu thành viên chính thức của đội tuyển Việt Nam dự IMO 2026.

Tại IMO 2026 ở Thượng Hải, mỗi thí sinh phải giải sáu bài toán trong hai ngày, tổng điểm tối đa 42. Nhìn lại hai ngày thi, Phương vẫn còn những tiếc nuối.

Ngày thi đầu tiên, em làm tốt bài đại số nhưng gặp khó ở câu hình học thứ hai. Đây là một bài toán được đánh giá hóc búa, nhưng Phương lại rất thích cách tiếp cận của đề bài. Em dành tới 3 trong tổng số 4 giờ làm bài cho câu hỏi này. Khi chuyển sang bài thứ ba, thời gian không còn nhiều. Kết thúc ngày thi đầu tiên, Phương đạt 14 điểm. Sang ngày thứ hai, nam sinh quyết tâm bù lại số điểm đã bỏ lỡ.

Em hoàn thành hai bài đầu nhưng vẫn mất 2 điểm đáng tiếc ở câu thứ nhất vì thiếu một ý trong phần trình bày. Bài cuối cùng có độ khó rất cao. Chung cuộc, Phương đạt 28 điểm và giành Huy chương Bạc IMO 2026. Tấm huy chương là thành quả đáng tự hào, nhưng Phương vẫn có chút tiếc nuối. "Nếu em hạn chế được những sai sót nhỏ hoặc xử lý tốt hơn bài hình học trong ngày đầu thì cơ hội giành Huy chương Vàng là hoàn toàn có thể", Phương nói.

Dù vậy, điều Phương nhớ nhất ở Thượng Hải không chỉ là điểm số. Đó còn là cơ hội gặp gỡ những người bạn đến từ nhiều quốc gia, được tiếp cận những bài toán có phong cách rất riêng của Trung Quốc. 

Với cậu học trò mê Toán, một bài toán khó không phải là thứ khiến em nản lòng. Ngược lại, nó giống một thử thách thú vị. Và khoảnh khắc tìm được lời giải luôn mang lại một cảm giác rất đặc biệt.

Đồng hành với Phương trong suốt một tuần tại Thượng Hải, thầy Hồ Sỹ Hùng, chủ nhiệm đội tuyển Toán Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, cho biết, thầy luôn đặt niềm tin vào học trò của mình.

Theo thầy Hùng, Phương là học sinh chăm chỉ, khiêm tốn và có niềm say mê đặc biệt với Toán học. Thầy trò đã gắn bó với nhau từ khi Phương còn học THCS. Ngay từ những ngày đầu, thầy Hùng đã nhận thấy ở em những tố chất nổi bật về tư duy toán học. "Với Phương, giải toán và nghiên cứu toán không chỉ là nhiệm vụ học tập mà thực sự là niềm yêu thích", thầy Hùng nói.

Bước vào đấu trường IMO, thầy và trò đều giữ niềm tin vào quá trình chuẩn bị nhiều năm. "Phương luôn giữ được sự bình tĩnh, tự tin trước áp lực và xử lý các bài toán chắc chắn, mạch lạc. Đó cũng là yếu tố giúp em phát huy tốt năng lực của mình tại IMO", thầy Hùng chia sẻ.

Với thành tích tại IMO 2026, Phương được đặc cách vào thẳng vòng hai tuyển chọn đội tuyển Olympic quốc tế năm 2027. Tấm vé ấy mang lại cho cậu học trò lớp 11 một lợi thế mới. Nhưng với Phương, những gì đã đạt được không phải là một điểm dừng. Phương sẽ tiếp tục học, tiếp tục tìm lời giải cho những bài toán chưa có đáp án.

Danh tính 6 học sinh đoạt huy chương tại Olympic Toán quốc tế (IMO) 2026

GĐXH - Đội tuyển quốc gia Việt Nam dự thi Olympic Toán quốc tế (IMO) năm 2026 có 6 học sinh dự thi. Kết quả cả 6/6 học sinh đoạt huy chương.