Vì sao hạt điều Việt Nam xuất khẩu lớn nhất thế giới nhưng lại là 'cây của người nghèo'?

Tuy nhiên, tại Hội thảo “Phát triển ngành điều bền vững gắn với chuỗi giá trị toàn cầu” tại Hà Nội ngày 30/9 do Tập đoàn Pan cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp tổ chức, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường cho biết, điều hiện vẫn được coi là 'cây của người nghèo' vì chưa có các đại gia-doanh nghiệp lớn tham gia vào phát triển ngành điều, mà hầu như chỉ có người dân ở các vùng núi còn nghèo.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường (giữa) chủ trì Hội thảo và ông Nguyễn Duy Hưng (bên phải), Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Pan, - đơn vị đồng tổ chức Hội thảo cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Hội thảo Phát triển ngành điều bền vững gắn với chuỗi giá trị toàn cầu do Tập đoàn Pan phối hợp cùng Bộ Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn tổ chức nhằm tạo cơ hội cho các cơ quan quản lý, địa phương, các hiệp hội, tổ chức phát triển và các doanh nghiệp tâm huyết với ngành điều ngồi lại thảo luận định hướng phát triển, tổ chức ngành điều một cách bài bản.

Toàn cảnh Hội thảo

Mặc dù hạt điều Việt Nam được đánh giá chất lượng cao hơn hẳn điều nhập khẩu, ngành sản xuất điều Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nhưng chưa phát huy hết tiềm năng và đang đối diện với khó khăn rất lớn.

Sản lượng giảm, hiệu quả sản xuất thấp, thu nhập từ điều không cao, giá trị gia tăng thấp, nhiều diện tích điều bị thoái hóa hoặc bị chuyển đổi sang trồng các cây khác như cao su, cà phê, hồ tiêu,...có hiệu quả kinh tế cao hơn, hoặc chuyển sang mục đích sử dụng phi nông nghiệp.

Sản lượng điều trong nước chỉ đáp ứng được 1/3 nhu cầu của hơn 300 DN chế biến xuất khẩu. Các doanh nghiệp chế biến nhập khẩu điều nguyên liệu ngày càng tăng từ các nước như Campuchia, Ấn Độ, Bờ biển Ngà, Tây Phi... Năm 2016 Việt Nam nhập khẩu hơn 1,1 triệu tấn điều thô làm giá thành sản phẩm tăng cao mà chất lượng sản phẩm không ổn định.

Trong khi đó, kinh nghiệm thế giới đã cho thấy rằng năng suất điều có thể tăng được 30-40% nếu áp dụng đồng bộ khoa học công nghệ trong canh tác tiên tiến. Đây là một trong những giải pháp đột phá để phát triển ngành điều. Phát biểu tại Hội thảo, đại diện Tập đoàn PAN cho biết tái canh điều là một trong những giải pháp quan trọng để thay thế các cây điều đã khoảng 30 năm tuổi không còn cho hiệu quả cao bằng các cây mới. Việc tái canh điều được thực hiện cuốn chiếu hàng năm để đảm bảo người nông dân vẫn thu hoạch được điều trong lúc các cây mới còn non chưa ra trái.

Ngoài những yếu kém về mặt công nghệ, ngành điều hiện tại chưa được quan tâm đầu tư một cách có hệ thống mà đang phát triển manh mún, rời rạc, thiếu sự hợp tác liên kết chặt chẽ giữa 4 nhà - nhà nước, nhà nông, nhà doanh nghiệp và nhà khoa học, dẫn đến các hoạt động sản xuất chưa thực sự đạt hiệu quả đúng với tiềm năng phát triển của ngành. Hội thảo “Phát triển ngành điều bền vững gắn với chuỗi giá trị toàn cầu” được kỳ vọng đề xuất được giải pháp tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân, ứng dụng khoa học công nghệ, cải thiện quy hoạch ngành và quy hoạch vùng, thực hiện Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt để ngành điều giữ vững vị trí là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực, đạt mục tiêu xuất khẩu 3 tỷ USD vào năm 2020.

N.D