Vì sao người Campuchia ăn nhện đen như món ăn vặt?

Dừng chân tại thị trấn Skun thuộc tỉnh Kampong Cham, nằm trên tuyến đường nối liền Thủ đô Phnom Penh và thành phố Siem Reap, Campuchia, du khách tới lần đầu thường không khỏi ngỡ ngàng trước những mâm nhện đen chiên giòn chất cao như núi được bày bán khắp nơi.

Nhện đen, được gọi là A-ping trong tiến Khmer, là loài nhện kịch độc thuộc họ Tarantula. Với khách du lịch quốc tế, nó có thể bị coi là món ăn “kinh dị” thử thách lòng dũng cảm nhưng với người dân bản địa lại là món đồ ăn vặt khoái khẩu, quen thuộc.

Nền ẩm thực của mỗi quốc gia đều mang trong mình những câu chuyện lịch sử, văn hóa và điều kiện tự nhiên riêng biệt. Món nhện đen chiên giòn của Campuchia cũng không phải là ngoại lệ.

Từ nạn đói thời Khmer đỏ

Muốn biết vì sao nhện đen trở thành món ăn phổ biến, phải quay lại những năm tháng đen tối nhất trong lịch sử hiện đại của Campuchia. Vào khoảng cuối những năm 1970, dưới chế độ diệt chủng Khmer Đỏ, người dân Campuchia phải chịu đựng tình trạng thiếu lương thực trầm trọng, nạn đói hoành hành khắp các vùng quê và trại lao động cưỡng bức.

Trong cảnh bần cùng, để sinh tồn, người dân vào rừng sâu đào bới các hang nhện dưới lòng đất để tìm kiếm bất cứ thứ gì có thể bỏ vào miệng. Loài nhện đen Tarantula kịch độc, sinh sống rất nhiều trong các khu rừng rậm của tỉnh Kampong Cham, đã trở thành nguồn thực phẩm cứu hàng ngàn người khỏi cái chết vì đói.

Việc chế biến nhện bằng cách chiên ngập dầu giúp loại bỏ lông và vô hiệu hóa chất độc của chúng. Nhờ đó, thói quen ăn nhện được hình thành từ nhu cầu sinh tồn trong điều kiện khắc nghiệt và tiếp tục truyền qua các thế hệ cho đến tận ngày nay.

Quan niệm dinh dưỡng theo y học cổ truyền

Dù có vẻ ngoài khiến nhiều người khiếp sợ, nhện đen lại là một nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao bất ngờ. Các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy thịt nhện chứa hàm lượng protein rất lớn, đồng thời cung cấp nhiều khoáng chất thiết yếu như sắt, kẽm và các axit amin có lợi cho cơ thể nhưng lại rất ít chất béo xấu.

Đối với những người lao động tay chân hoặc trẻ em ở các vùng nông thôn Campuchia, nhện chiên là một món ăn vặt bổ sung năng lượng nhanh chóng và tiện lợi.

Bên cạnh giá trị dinh dưỡng, người dân Campuchia còn tin nhện đen có những đặc tính chữa bệnh theo y học cổ truyền. Họ cho rằng nhện đen ngâm rượu gạo có thể giúp giảm các cơn đau khớp, cải thiện chứng đau lưng và hỗ trợ các bệnh về đường hô hấp như hen suyễn.

Nhiều phụ nữ bản địa coi việc ăn nhện đen thường xuyên là cách cải thiện làn da và làm tóc trở nên đen mượt hơn. Những niềm tin dân gian này càng làm tăng giá trị của nhện đen trong đời sống thường ngày.

Hương vị độc đáo

Nhiều du khách ban đầu ngần ngại không dám thử, nhưng sau khi lấy hết can đảm cắn miếng đầu tiên lại bị chinh phục bởi hương vị đặc trưng của món ăn vặt này.

Món nhện đen phải trải qua quá trình sơ chế và ướp gia vị cẩn thận để tạo nên hương vị đậm đà. Nhện sau khi bắt về được rửa sạch, lăn qua hỗn hợp gia vị gồm đường, muối, tiêu, bột ngọt và đặc biệt là tỏi băm nhỏ. Tiếp đó, chúng được thả vào chảo dầu đang sôi sùng sục và chiên cho đến khi lớp vỏ ngoài chuyển sang màu đen bóng, các chân nhện co lại.

Khi thưởng thức, phần chân nhện giòn rụm, bùi bùi giống như ăn vỏ tôm chiên hoặc bánh kẹp giòn. Trong khi đó, phần bụng nhện lại có lớp thịt mềm, béo ngậy và mang chút vị đậm đà tương tự như gan gà hoặc gạch cua. Sự kết hợp giữa lớp vỏ giòn tan đậm đà gia vị tỏi ớt bên ngoài và phần thịt béo ngậy bên trong đã biến nhện đen thành món ăn nhắm, ăn vặt cực kỳ “bắt miệng”.

Tạo sinh kế cho người nông dân

Ngày nay, săn bắt nhện đen không còn đơn thuần là chuyện kiếm ăn qua ngày mà đã trở thành một ngành kinh tế nhỏ nhưng quan trọng đối với hàng trăm hộ gia đình nghèo tại tỉnh Kampong Cham.

Nghề săn nhện A-ping đòi hỏi sự kiên nhẫn và kỹ năng đặc biệt. Người săn phải dùng que nhỏ thọc vào các hang nhện sâu dưới lòng đất để nhử nhện bò ra rồi nhanh tay bắt lấy trước khi chúng kịp cắn.

Một người thợ săn nhện lành nghề có thể bắt được hàng chục đến hàng trăm con nhện mỗi ngày. Số nhện này sau đó được bán lại cho các thương lái hoặc các gian hàng ẩm thực ven đường.

Việc bán nhện chiên mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Nhờ vào nhu cầu tiêu thụ ngày càng cao của du khách và người dân địa phương, nhện đen đã giúp cải thiện đáng kể đời sống kinh tế của nhiều gia đình vùng nông thôn Campuchia.

Trong xu hướng du lịch trải nghiệm phát triển mạnh mẽ, những món ăn độc lạ luôn có sức hút khó cưỡng đối với du khách quốc tế. Nhện đen chiên từ một món ăn cứu đói trong quá khứ đã vươn lên trở thành biểu tượng ẩm thực đường phố nổi tiếng thế giới của Campuchia.

Thị trấn Skun được mệnh danh là “thị trấn nhện” (Spider Town) và trở thành điểm dừng chân không thể bỏ qua đối với các chuyến xe du lịch hành trình từ Phnom Penh đi Siem Reap. Du khách đến đây không chỉ để chụp ảnh check-in cùng những mâm nhện đen đầy ắp mà còn muốn thử thách giới hạn của bản thân bằng việc nếm thử một con nhện chiên giòn. Chính sự tò mò và đón nhận từ cộng đồng quốc tế đã tiếp thêm lòng tự hào cho người dân Campuchia về món ăn truyền thống này.