Vĩnh Phúc: Phát triển nông nghiệp trong thời đại công nghiệp

Hiện nay, Vĩnh Phúc là một trong những địa phương thu hút nhiều dự án đầu tư quy mô lớn thuộc các lĩnh vực khoa học, công nghệ, dịch vụ... Những chuyển biến mạnh mẽ về công nghiệp và du lịch một mặt tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho người lao động, góp phần tạo nên những bứt phá về kinh tế của tỉnh, nhưng mặt khác lại đặt ra không ít thách thức cho sản xuất nông nghiệp.

Ngày càng nhiều lao động không muốn gắn bó với ruộng đồng mà chuyển sang học nghề điện tử - điện lạnh, công nghệ thông tin, hàn, kỹ thuật điện, may công nghiệp… để trở thành công nhân nhà máy. Trong khi không ít diện tích ruộng sản xuất đã trở thành đất dự án hoặc khu công nghiệp, những thửa ruộng còn lại và hệ thống tưới tiêu hoặc bị chia cắt bởi đường sá, nhà ở, hoặc bị bỏ hoang, không trồng cấy. Thiếu nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, đất canh tác manh mún, nhỏ lẻ và tâm lý thờ ơ với sản xuất nông nghiệp là những khó khăn của ngành nông nghiệp Vĩnh Phúc trong những năm trở lại đây. Trước thực trạng đó, một số định hướng và chính sách đã được ban hành nhằm khuyến khích người nông dân đẩy mạnh cơ giới hóa sản xuất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để thích ứng với bối cảnh mới.

Nhằm cải thiện tình trạng thiếu lao động ở nông thôn, trong năm 2019, Vĩnh Phúc đã dành hơn 11 tỉ đồng để cho nông dân vay vốn mua các loại máy nông nghiệp như máy làm đất, máy cấy, máy gặt đập liên hợp, máy vắt sữa bò, máy thái cỏ, máy nghiền, trộn thức ăn chăn nuôi… Với sự hỗ trợ của các loại máy móc trên, công việc sản xuất, thu hoạch trở nên nhanh chóng, hiệu quả, tiết kiệm đáng kể thời gian, tiền bạc và sức lực của người nông dân. Chẳng hạn, một chiếc máy làm đất mang lại hiệu quả kinh tế hơn 2,5 triệu đồng/ha so với phương thức truyền thống khi không chỉ có khả năng xới đất, phay đất, lên luống, rạch rãnh, đánh cỏ cho các loại lúa, ngô, hoa màu… mà còn có thể nghiền nát rơm rạ ngay tại ruộng để chúng tự phân hủy thành nguồn dinh dưỡng mới cho đất.

Vĩnh Phúc ban hành nhiều chính sách giúp người dân phát triển nông nghiệp trong bối cảnh mới. Ảnh: TL

Bên cạnh việc tích cực tuyên truyền tới bà con nông dân những chính sách hỗ trợ kinh phí của tỉnh, các cán bộ chuyên trách còn đóng vai trò là người thẩm định chất lượng máy và hướng dẫn nông dân vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa… máy móc để việc ứng dụng các công cụ đó vào trồng trọt, chăn nuôi đạt hiệu quả cao, tăng năng suất lao động. Bên cạnh đó, Vĩnh Phúc còn đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa. Nhờ những chính sách khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân thuê, gom ruộng đất, tính đến nay, tỉnh đã có hai doanh nghiệp được giao đất để phát triển nông nghiệp công nghệ cao và hoàn thành kế hoạch thí điểm dồn thửa, đổi ruộng tại hai xã Ngũ Kiên, Cao Đại ở huyện Vĩnh Tường. Những cánh đồng liền vùng, liền thửa là điều kiện thiết yếu để sản xuất nông nghiệp theo hướng tập trung, quy mô lớn và cũng thuận lợi cho việc sử dụng đồng bộ các phương tiện cơ giới và những thành tựu khoa học kỹ thuật khác.

Mặc dù diện tích đất canh tác giảm đi đáng kể, nhưng nhờ việc thay đổi cơ cấu cây trồng theo hướng tập trung vào những loại cây được thị trường ưa chuộng, thời gian sinh trưởng và thu hoạch ngắn, phù hợp với thổ nhưỡng của địa phương, sản xuất nông nghiệp vẫn đem lại thu nhập ổn định cho người nông dân, trong đó, không ít hộ sản xuất trở nên giàu có nhờ đầu tư quy mô lớn và ứng dụng công nghệ tiên tiến vào trồng trọt. Bên cạnh cây lúa, một số loại cây ngắn ngày như ngô ngọt, dưa chuột, dưa lê, bí đỏ, khoai tây… đã trở thành cây trồng chính ở một số địa phương như Tam Dương, Bình Xuyên, Yên Lạc… và mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều lần so với các loại cây truyền thống.

Nắm bắt nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng đối với các loại thực phẩm hữu cơ, rau an toàn, các mô hình canh tác đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP đã được hình thành ở Vĩnh Phúc. Người nông dân không còn phải lo đầu ra của sản phẩm nhờ những hợp đồng thu mua dài hạn của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm hay những đơn vị cung ứng thực phẩm an toàn. Với sự chuyển hướng này, nông dân Vĩnh Phúc không chỉ làm quen với những kỹ thuật canh tác mới mà còn trở thành người làm kinh tế thực sự khi biết chủ động nắm bắt nhu cầu và biến động của thị trường để điều chỉnh sản xuất, có nguồn thu ổn định và từng bước làm giàu nhờ nghề nông.

Cùng với trồng trọt, chăn nuôi cũng được xác định là một ngành mũi nhọn của Vĩnh Phúc. Bên cạnh việc hỗ trợ kinh phí mua máy móc, thiết bị chế biến thức ăn cho gia súc, gia cầm, Vĩnh Phúc khuyến khích các hộ chăn nuôi sử dụng chính các sản phẩm trồng trọt tại địa phương để vừa thúc đẩy trồng trọt, vừa góp phần hạ giá thành sản phẩm chăn nuôi. Đồng thời, người nông dân được hướng dẫn và chuyển giao quy trình chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGap; kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng; mô hình chăn nuôi phù hợp với từng vùng và từng loài vật nuôi cũng như các biện pháp xử lý chất thải để bảo vệ môi trường. Một số vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn theo phương thức chăn nuôi công nghiệp, đạt tiêu chuẩn VietGap đã hình thành ở nhiều địa phương như chăn nuôi gia cầm ở Tam Đảo, Tam Dương, chăn nuôi bò sữa ở Vĩnh Tường, chăn nuôi lợn ở Lập Thạch… và cung cấp các sản phẩm sữa, thịt lợn, thịt gà, trứng gà an toàn cho người tiêu dùng. Hiện nay, tổng đàn gia súc, gia cầm của Vĩnh Phúc đạt trên 11 triệu con, với năng suất, sản lượng không ngừng gia tăng, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người lao động.

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, vẫn còn đó nhiều khó khăn và thách thức đối với sản xuất nông nghiệp, trong đó, có sự chi phối không nhỏ của thời tiết, dịch bệnh và thị trường. Để nông nghiệp phát triển thực sự hiệu quả và bền vững, Vĩnh Phúc đang hướng đến mô hình sản xuất tập trung, quy mô lớn, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ dịch bệnh cũng như việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, áp dụng công nghệ cao để tăng năng suất và bảo vệ môi trường…

Huyền Chi