Vụ giáo viên Tiếng Anh thóa mạ học viên: Tầm thường hóa vai trò của người thầy

Màn “đấu khẩu” giữa giáo viên của Trung tâm Ngoại ngữ gây bất bình dư luận (ảnh cắt từ clip).

Nhiều người không xứng đáng làm giáo viên

Vừa qua, cộng đồng mạng chia sẻ một video clip ghi lại những lời thóa mạ tục tĩu của nữ giáo viên thuộc Trung tâm Ngoại ngữ MST English với học viên. Ông đánh giá thế nào về vụ việc này?

- Rõ ràng, chúng ta thấy đây không phải là hiện tượng cá biệt. Những sự việc liên quan đến mối quan hệ thầy trò liên tiếp xảy ra trong thời gian qua cho thấy, đây là một vấn đề nghiêm trọng cần phải được xem xét một cách nghiêm túc và có những giải pháp triệt để. Những sự kiện đau buồn này xảy ra có thể do uy tín, vị thế truyền dạy tri thức của người thầy trong xã hội suy giảm dưới tác động của cách mạng công nghệ; quan hệ thầy trò trở nên xa cách.

Hơn nữa thực tế cũng cho thấy, nhiều người cứ đi dạy một cái gì đó thì tự nhận mình là “thầy”, mặc dù không được đào tạo về kỹ năng nghiệp vụ sư phạm hay rèn luyện phẩm chất đạo đức nhà giáo. Thậm chí, bản thân họ cũng không coi trọng hình ảnh của nhà giáo (như giáo viên của Trung tâm Tiếng Anh MST). Điều này tạo ra có những người “thầy không ra thầy” càng gây ảnh hưởng xấu đến danh xưng “nhà giáo” nói chung.

Dù dạy ở Trung tâm Ngoại ngữ tư nhân cũng được coi là giáo viên, nhưng lại thóa mạ học viên ngay trong phòng học. Người như vậy có xứng đáng với vai trò của người thầy?

- Tôi nghĩ rằng, đã xưng danh là nhà giáo thì phải có phong cách hành xử nhà giáo và phải chịu sự phán xét của xã hội về vai trò này. Giống như một người khi đã trở thành Hoa hậu thì mọi hành vi ứng xử của cô ấy phải theo một chuẩn mực của người đại diện cho sắc đẹp và thiện tâm, không thể cư xử buông tuồng như thói quen trước đây được. Do vậy, anh không thể nói “chơi theo luật của tôi” được. Cộng đồng sẽ phán xét anh theo luật của cộng đồng gắn với danh xưng nhà giáo của anh.

Với tiếp cận như vậy, tôi cho rằng hành vi của cô giáo đã vô tình làm xấu hình ảnh của người giáo viên trong tâm khảm của công chúng. Dù muốn hay không thì hậu quả nhãn tiền đã thấy là hành vi này không chỉ gây hại cho cá nhân, cho Trung tâm mà nghiêm trọng hơn gây ảnh hưởng đến uy tín của những người dạy học nói chung.

Cần xử lý nghiêm để răn đe

TS Tâm lý Trần Thành Nam.

Ông có nói về hình ảnh nhà giáo, vậy nhà giáo cũng như người truyền thụ kiến thức, văn hóa cần có những phẩm chất gì?

- Theo tôi, mọi cá nhân khi đã giữ vai trò giáo viên, bắt buộc phải giữ những chuẩn mực hành xử mô phạm của nhà giáo, từ trang phục phải phù hợp với môi trường và hoạt động giáo dục đến ngôn ngữ với người học phải chuẩn mực, trong sáng, tôn trọng, khiêm tốn.

Nhà giáo là người không được phát ngôn xúc phạm, khiêu khích gây tổn thương hoặc tăng mâu thuẫn, hay hành vi ứng xử phải gương mẫu, trách nhiệm, công bằng, trung thực và thân thiện. Những hành vi đi ngược lại những chuẩn mực này cần được điều chỉnh.

Trở lại với sự việc cô giáo thóa mạ học viên, Trung tâm tự ý đưa ra quy định bắt học viên nộp tiền phạt nếu vi phạm “quy định riêng”. Điều này có đúng với quy định hiện nay?

- Tôi nghĩ, hiện chúng ta có 2 cách tiếp cận về quy định nộp tiền phạt. Một là, các Trung tâm chỉ được phép thu tiền phạt theo nội dung và các mức đã được văn bản pháp luật quy định. Hai là, được làm những gì pháp luật không cấm. Tôi nghĩ, giáo viên và Trung tâm đang tiếp cận sử dụng phạt tiền theo cách thứ hai. Tuy nhiên, cá nhân tôi không ủng hộ việc thi hành kỷ luật học sinh, học viên bằng tiền phạt. Vì nó làm tầm thường hóa vai trò của người thầy, vô hình chung dạy cho người học biết lỗi nào cũng có thể xí xóa được bằng tiền.

Tiếp đến là gây ra những phiền nhiễu và khó khăn cho người học. Có những người không đủ khả năng tài chính, phải lệ thuộc vào gia đình để chi trả thì sẽ phải tìm cách xoay tiền kể cả những việc không đúng đắn. Việc phạt tiền quá mức sẽ làm cho người học cảm thấy việc bị đối xử bất công, coi thường người học dẫn đến những hành vi thiếu kiểm soát. Vì thế, với các Trung tâm, cơ sở cung cấp dịch vụ giáo dục, tôi cho rằng cần có chế tài yêu cầu họ chỉ được thu những khoản pháp luật quy định và cho phép.

Trước đây, đã từng xảy ra vụ việc cô giáo “cung bọ cạp” xúc phạm nặng nề học viên. Theo ông, cần làm gì để hạn chế tình trạng này?

- Qua những câu chuyện như này, có lẽ dư luận xã hội hơi đổ oan cho người giáo viên. Nếu dư luận xã hội nhìn nhận người dạy ở Trung tâm Tiếng Anh này đơn giản chỉ là “huấn luyện viên ngôn ngữ Anh” thay vì “cô giáo” thì đã không có những phán xét khái quát hóa quá mức. Tôi cũng cho rằng, để hạn chế tình trạng này cần tuyên truyền giáo dục về hành vi ứng xử có văn hóa trong các bối cảnh xã hội nói chung, vì suy cho cùng đây là lỗi kỹ năng giao tiếp ứng xử giữa người với người. Cần hướng dẫn kỹ năng quản lý cơn tức giận cho những người làm việc trong môi trường áp lực cao để có năng lực làm nguôi trước điểm sôi cảm xúc, mất tự chủ hành vi.

Cũng cần có những biện pháp tuyên truyền giáo dục cộng đồng tham gia mạng xã hội một cách có trách nhiệm. Những hành động quay lén, post lên mạng những đoạn clip với mục tiêu vị kỷ, không trong sáng, chỉ vì câu like, câu view cũng nên được cộng đồng tỏ rõ thái độ phản đối.

Xin cảm ơn TS về cuộc trao đổi này!

Quang Huy (thực hiện)