Xà phòng, kem đánh răng gây... bất lực?

Thứ bảy, 08:13 24/04/2010 | Sống khỏe

Cơ quan Quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (FDA) tuyên bố sẽ đánh giá lại xà bông, kem đánh răng… chứa triclosan vì lo ngại chất này ảnh hưởng đến hệ thần kinh, sinh sản và tình dục.

Triclosan, mi là ai?

Ảnh minh họa.

Trước hết, ta nên biết triclosan là chất gì. Triclosan hiện diện trong nhiều sản phẩm dùng cho gia đình như xà bông, kem đánh răng, nước súc miệng, nước rửa tay, nước rửa chén, một số mỹ phẩm… Triclosan đã được dùng khá lâu, từ năm 1972, được gọi là chất sát khuẩn vì có tác dụng diệt khuẩn và diệt vi nấm.

Đây là hợp chất hữu cơ với công thức khá đơn giản là 5-cloro-2-(2,4-diclorophenoxy) phenol. Nhờ chứa clor và phenol mà triclosan có khả năng sát khuẩn, do kết hợp và làm bất hoạt enzyme ENR là enzym mà vi khuẩn rất cần để tổng hợp axit béo tạo thành vỏ bọc bao quanh chúng.

Con người không có enzyme ENR nên triclosan dùng ngoài (không uống) không ảnh hưởng đến tế bào cơ thể người. Do sự phát triển của vi khuẩn mà một số nơi trong cơ thể người có nguy cơ nhiễm khuẩn và sinh mùi hôi (như vùng nách chẳng hạn), cho nên triclosan đã được dùng như một thành phần trong xà bông (hàm lượng 0,1 – 1%), kem đánh răng, nước súc miệng, kem cạo râu, nước rửa tay, chất khử mùi (deodorants) hoặc làm chất tẩy uế dùng cho nhân viên y tế rửa tay trong phòng mổ.

Cách đây vài năm, người ta ngờ rằng sử dụng các sản phẩm chứa triclosan có thể gặp nguy hại vì thành phần hoá học của nó. Triclosan bị nghi ngờ có thể kết hợp với clor có trong nước máy (để khử trùng) tạo thành hợp chất cloroform là chất theo cơ quan EPA Mỹ (US Enviromental Protection Agency) có nguy cơ sinh ung thư!

Lại có nguồn tin cho rằng triclosan kết hợp với clor có thể tạo thành 2,4-diclorophenol, chất sau này khi gặp tia tử ngoại của ánh nắng mặt trời biến thành chất độc dioxin. Tuy nhiên, nguy cơ sinh ra dioxin là rất thấp, gần như không đáng kể.

Nguy cơ: có, chứng cứ: không

Gần đây, nổi lên hai vấn đề đối với triclosan. Một là triclosan có thể gây nguy cơ vi khuẩn đề kháng (bacterial resistance), và thứ hai là triclosan có thể trở thành “chất phá vỡ nội tiết” (endocrine disruptor). Ta nên biết rằng, chất thường gây hiện tượng vi khuẩn đề kháng chính là thuốc kháng sinh. Dùng kháng sinh không đúng sẽ không còn hiệu quả tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển vi khuẩn.

Còn các hoá chất sát khuẩn thì rất hiếm gây hiện tượng đề kháng. Thế mà có một số nghiên cứu cho rằng lạm dụng triclosan có thể làm một số chủng vi khuẩn đề kháng chéo (có lẽ do cơ chế diệt khuẩn của tritosan giống như kháng sinh), tức là làm cho vi khuẩn tiếp xúc triclosan có thể đề kháng một số kháng sinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu có tính chất báo động đó có một số hạn chế và người ta còn phải thực hiện tiếp nhiều nghiên cứu nữa để xác định triclosan có thực sự gây hiện tượng vi khuẩn đề kháng kháng sinh hay không.

Vấn đề thứ hai đang làm người ta lo ngại là từ một số nghiên cứu trên súc vật, có thể nghi ngờ triclosan là “chất phá vỡ nội tiết”, khi tác động đến sự điều hoà chức năng một số hormon trong cơ thể. Vào năm 2006, nghiên cứu thực hiện trên một loài ếch ở Bắc Mỹ cho thấy triclosan dùng ở liều thấp có thể ảnh hưởng đến hormon tuyến giáp.

Nghiên cứu này dẫn đến giả thuyết triclosan ức chế tác dụng hormon tuyến giáp bằng cách gắn vào các thụ thể làm cho hormon tuyến giáp không có chỗ nối kết để phát huy tác dụng. Một nghiên cứu khác trên chuột thực hiện vào năm 2009 ghi nhận triclosan có thể làm thay đổi nồng độ hormon tuyến giáp trong máu.

Một nghiên cứu khác thử trên súc vật cũng bước đầu cho thấy triclosan có thể tác động đến hai hormon sinh dục là estrogen (hormon nữ do buồng trứng tiết ra) và testosteron (hormon sinh dục nam do tinh hoàn tiết ra). Hai vấn đề nêu trên đã làm cho FDA quan tâm và đặt vấn đề cần xem xét kỹ độ an toàn của triclosan.

Trong thông báo đã nêu vào ngày 8.4 qua, FDA bày tỏ quan điểm cần tiến hành thêm các nghiên cứu trước khi khẳng định triclosan có độc hại với con người hay không. Theo FDA, có một số nghiên cứu cho thấy có khả năng triclosan góp phần gây sự đề kháng chéo, tức làm cho vi khuẩn tiếp xúc triclosan có thể đề kháng một số kháng sinh, nhưng để khẳng định thì đòi hỏi phải có nhiều nghiên cứu hơn nữa. Về khả năng “phá vỡ nội tiết” của triclosan, FDA cho rằng đây mới là kết quả thí nghiệm trên súc vật và chưa thể suy diễn sang cho người.

Ta cần biết, các kết luận y học hiện nay bắt buộc dựa trên chứng cứ, nếu chưa đủ chứng cứ xuất phát từ các nghiên cứu, đặc biệt nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đạt tiêu chuẩn, thì không thể xác định một chất nào đó có tác dụng điều trị hiệu quả, hay có độc tính cần phải loại bỏ.

Một số lưu ý của FDA với người tiêu dùng

- Triclosan hiện vẫn chưa được biết có thực sự gây nguy hại cho người, FDA chưa đủ chứng cứ để khuyến cáo người tiêu dùng không sử dụng sản phẩm chứa triclosan với hàm lượng thích hợp.

- Về độ an toàn của triclosan, FDA sẽ xem xét lại tất cả và chờ đợi các kết quả nghiên cứu mới để đưa ra khuyến cáo vào mùa xuân năm 2011.

- Người tiêu dùng xem xét kỹ các sản phẩm tiêu dùng, nếu thấy chứa triclosan (FDA đã có thông báo yêu cầu tất cả các sản phẩm chứa triclosan phải ghi rõ trên nhãn, bao bì) có thể lựa chọn theo ý mình.

- Cho tới nay, FDA chưa có chứng cứ cho thấy xà bông hoặc nước rửa cơ thể chứa triclosan tiệt trùng tốt hơn xà bông thông thường. Vì vậy, nếu người tiêu dùng lo ngại về triclosan thì nên dùng xà bông thông thường rửa với nước.

Theo SGTT

hoaianh

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Quan tâm nhất Mới nhất

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Khai trương Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình: Đưa kỹ thuật cao đến gần người dân

Y tế - 1 giờ trước

GĐXH - Ngày 9/7, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình chính thức khai trương, đi vào hoạt động sau hơn 10 năm khởi công.

Đau đầu, nổi bóng nước tưởng côn trùng cắn, người đàn ông suýt mù mắt vì zona thần kinh

Sống khỏe - 3 giờ trước

GĐXH - Chỉ từ một cơn đau đầu thoáng qua và vài nốt ban đỏ trên da, một người đàn ông 54 tuổi suýt phải đối mặt với nguy cơ mù lòa do biến chứng nặng của zona thần kinh.

Rụng tóc mất kiểm soát ở tuổi 20, cô gái đi khám phát hiện nguyên nhân bất ngờ

Sống khỏe - 6 giờ trước

GĐXH - Rụng tóc kéo dài gần một năm, nghĩ nguyên nhân do căng thẳng công việc. Tuy nhiên, chị Tâm đi khám phát hiện nồng độ hormone androgen của chị tăng gấp 2 lần bình thường, khiến nang tóc teo nhỏ và tóc rụng ngày càng nhiều.

Muốn sống khỏe sau tuổi 65, nên chú ý 5 dấu hiệu này của cơ thể

Sống khỏe - 6 giờ trước

GĐXH - Nhiều người lớn tuổi vẫn thường nghĩ: "Già rồi thì mệt là chuyện bình thường". Chính suy nghĩ ấy khiến không ít người bỏ qua những dấu hiệu quan trọng, để rồi đến khi phát hiện bệnh thì đã ở giai đoạn muộn.

Người phụ nữ 38 tuổi suy tuyến thượng thận cấp, nguyên nhân từ loại thuốc nhiều người dùng mỗi ngày

Sống khỏe - 8 giờ trước

GĐXH - Sau thời gian dùng thuốc xịt mũi, chị Nhiên nhập viện trong tình trạng da nhợt nhạt, thở nhanh, khó thở, đau đầu dữ dội, tiêu chảy nặng, được chẩn đoán bị suy tuyến thượng thận cấp.

Nhổ răng khôn giá bao nhiêu? Cập nhật bảng giá và quy trình nhổ răng khôn không đau tại Nha khoa Nhân Tâm

Sống khỏe - 12 giờ trước

Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm là nỗi ám ảnh của không ít người trưởng thành: đau nhức âm ỉ, sưng lợi, thậm chí ảnh hưởng đến răng số 7 bên cạnh.

Đại học Quốc gia Hà Nội bổ nhiệm Hiệu trưởng và 4 Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược

Y tế - 1 ngày trước

GĐXH - Đại học Quốc gia Hà Nội vừa công bố các quyết định về công tác cán bộ tại Trường Đại học Y Dược, trong đó GS.TS.TTND Lê Ngọc Thành được ký hợp đồng thực hiện công việc Hiệu trưởng theo quy định mới của Chính phủ. Đây cũng là trường hợp đầu tiên tại một trường đại học công lập áp dụng cơ chế này.

Đau đầu một tuần không khỏi, người phụ nữ 73 tuổi nhập viện phát hiện đột quỵ do vỡ túi phình mạch não

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Đau đầu kéo dài suốt một tuần nhưng nghĩ là bệnh thông thường nên tự uống thuốc, đi khám phát hiện người bệnh bị đột quỵ xuất huyết do vỡ túi phình mạch não.

Mỡ lợn hay dầu ăn tốt hơn? Chuyên gia chỉ ra cách dùng đúng để không gây hại sức khỏe

Bệnh thường gặp - 1 ngày trước

GĐXH - Không ít người cho rằng mỡ lợn là "thực phẩm vàng" nên bỏ hẳn dầu ăn, trong khi số khác lại tuyệt đối tránh mỡ động vật vì lo tăng cholesterol. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, cả hai quan điểm đều thiếu cân bằng. Điều quan trọng không phải chọn mỡ hay dầu, mà là sử dụng đúng cách, đúng lượng và phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người.