Xe buýt chở... gió

Điển hình là tuyến 52 (CV Thống Nhất – BX Nước Ngầm), phần lớn thời gian vận hành của xe buýt trên tuyến này chỉ để chở... gió.

 

Xe buýt tuyến 52 lác đác khách.Ảnh: T.G

 

Tuyến xe buýt 52 có lộ trình dài 12,5km chạy từ Công viên Thống Nhất đến Bến xe Nước Ngầm. Tuyến này được trang bị dàn xe loại 80 chỗ, tần suất hoạt động 10-15-20 phút một chuyến, chạy qua 18 điểm dừng.

 

Đi vào khai thác gần 3 năm nay nhưng thực tế hiệu quả khai thác của tuyến này trong thời gian qua rất thấp. Anh Nguyễn Hoàng Mai, một hành khách thường xuyên đi trên tuyến 52, nhà ở phố Lò Đúc cho biết: “Tôi thường xuyên đi tuyến này, từ lúc khởi hành cũng chỉ có vài khách. Phụ xe, lái xe quen với cảnh khách vắng như “chùa bà đanh” nên công việc rất nhàn. Phụ xe thong dong bán vé cho vài ba khách, thời gian còn lại chỉ ngồi ngắm cảnh hoặc... “buôn dưa lê” với lái xe”.

 

Mai Anh, sinh viên Trường ĐH Bách khoa cho biết: “Em đi xe bus nhiều, thấy lái xe, phụ xe tuyến nào cũng làm việc vất vả, có lúc giữa mùa đông mà trán vẫn lấm tấm mồ hôi, còn các anh làm ở tuyến này cực kỳ nhàn hạ”. Và theo một tài xế giấu tên lái xe tuyến 52 khẳng định, xe anh lúc nào cũng vắng khách kể từ ngày khai trương.

16h10 phút ngày 17/4, chúng tôi lên xe tuyến 52 mang biển kiểm soát 29X- 4930 từ Bến xe Nước Ngầm. Theo quan sát, khi bắt đầu khởi hành xe có 12 khách. Trong suốt lộ trình từ Bến xe Nước Ngầm về Công viên Thống Nhất, lúc đông nhất trên xe cũng chỉ có 10 hành khách. Tại các điểm đỗ, vào giờ cao điểm, nhiều nhất có 7 hành khách lên xe.

 

Vì không có khách nên trong tổng số 18 điểm dừng theo lộ trình, xe tuyến 52 phải bỏ tới 7 điểm. Qua quá trình tìm hiểu, tuyến này không chỉ ít khách vào ngày, giờ “thấp điểm”, mà trong thời gian cao điểm, tình trạng “lãn khách” vẫn tiếp diễn. Và quá trình này đã tồn tại kể từ ngày khai trương tuyến đến nay.

HẾT HỢP ĐỒNG MỚI ĐÁNH GIÁ, ĐIỀU CHỈNH Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó giám đốc Trung tâm quản lý và điều hành giao thông đô thị cho biết, đây là một tuyến xã hội hoá, hình thành từ 2 năm nay. Theo ông với các tuyến xã hội hoá, việc đánh giá hiệu quả hoạt động thì phải chờ tới khi hết hợp đồng. Và thời hạn hợp đồng tuỳ vào từng trường hợp cụ thể dao động từ 3-5 năm.

Theo người dân sống trên trục đường tuyến 52 chạy qua cho biết, việc bố trí xe cỡ lớn vào khai thác trên tuyến này không những không đem lại hiệu quả mà lại là nguyên nhân chính gây ách tắc giao thông vào giờ cao điểm. Điển hình là trên tuyến phố Lò Đúc. Đường nhỏ, lưu lượng phương tiện giao thông lớn. Thường xuyên tắc đường vào giờ cao điểm nên khi tuyến 52 đi vào vận hành, việc ách tắc trầm trọng hơn.

 

Một hành khách đề nghị giấu tên bức xúc: “Tuyến ngắn, xe to, khách thì quá ít, đường phố nhỏ, đã vốn hay tắc đường lại chen vào đó những chiếc xe buýt cỡ lớn”. Vào lúc tan tầm, khi nào cũng kẹt xe ở vòng xuyến Kim Ngưu - Lò Đúc – Trần Khát Chân. Đặc biệt tại “nút cổ chai” Kim Ngưu, chỉ cần 2 xe buýt đi ngược chiều gặp nhau cùng lúc với dòng phương tiện từ đường Đông Kim Ngưu đổ ra là lại dẫn đến tắc đường. Đoạn giữa phố Lò Đúc, nơi có trường THCS Lê Ngọc Hân, vào lúc tan trường, giao thông gần như tê liệt.

 

Một phụ huynh đón con trước cổng trường cho biết: “Trên tuyến này, đoạn qua cổng trường có rất nhiều tuyến buýt chạy qua như 04, 18, 44, 42, 36, 30, 52... Các tuyến khác lượng chuyên chở rất đông, riêng tuyến 52 mỗi lượt chỉ có vài khách nên chỉ có tác dụng... gây tắc đường”.

Việc bố trí xe lớn vào khai thác tuyến “nhỏ” có hiệu quả thấp, gây tắc đường, vừa lãng phí. Anh Hoàng Mai so sánh: “Trong khi tuyến 28 chạy từ Cổ Nhuế về Giáp Bát khi nào cũng đông nghịt khách thì bố trí xe nhỏ, còn tuyến này (tuyến 52 - PV) khách ít lại “tương ” cái xe to đùng. Cần phải xem xét, tính toán hợp lý và có sự điều chỉnh để tránh lãng phí”.

 

Sự lãng phí theo phản ánh xét từ số tiền bỏ ra để trang bị dàn xe hàng chục chiếc, tiền dầu... và lãng phí con người. Một lái xe có thâm niên tính toán: “Với lưu lượng khách hiện tại và trong tương lai trên tuyến đó, thay vì bỏ cả đống tiền ra trang bị loại xe cỡ lớn (70 chỗ), chỉ cần xe 24 chỗ là đủ đáp ứng nhu cầu”. Bên cạnh con số chênh lệch khá lớn về chi phí để mua giữa 2 loại xe, cũng theo lái xe này, việc dùng xe to còn gây ra nhiều lãng phí khác. Trong đó có một khoản không nhỏ là tiền dầu.

 

So sánh mức tiêu hao nhiên liệu giữa hai xe “to – nhỏ”, hiển nhiên xe to tốn nhiều dầu hơn. Mức tiêu hao nhiên liệu trung bình với xe 70 chỗ là 30lít/100km, xe 24 chỗ là 17lít/100km, thì với 140 chuyến lượt/ngày việc sử dụng xe nhỏ trên cùng một lộ trình 12,5km sẽ tiết kiệm khoảng chừng 228 lít dầu/ngày.

Theo khảo sát thực tế, trung bình mỗi lượt xe, tuyến 52 có không quá 15 lượt hành khách. Mỗi ngày tuyến này có 140 chuyến, như vậy trung bình mỗi ngày tuyến 52 phục vụ cho 2.100 lượt khách, mỗi tháng là 63.000 lượt khách. Với mỗi vé lượt là 3.000 đồng thì doanh thu trung bình của tuyến xe 52 là 189 triệu đồng/tháng. Với mức tiêu hao nhiên liêu là 30lít/100km, với 140 chuyến/ngày, tuyến 52 tiêu thụ hết 525 lít dầu. Nhân theo đơn giá hiện tại là 10.000 đồng/lít tương đương 5.250.000 đồng/ngày. 1 tháng toàn tuyến 52 đốt hết 157.500.000 đồng tiền dầu.

 

Như vậy tiền thu trong tháng chỉ đủ trang trải tiền xăng. Đó là chưa tính đến những khoản chi khác như tiền lương phải trả cho hàng chục lái xe, nhân viên bán vé...

 

XÂY DỰNG TUYẾN BẰNG CÁCH... ĐI TỪ DƯỚI LÊN Tiến sĩ Phạm Hữu Đức, nguyên Chủ nhiệm bộ môn Giao thông, khoa Đô thị, Trường đại học Kiến trúc: “Nếu như ở nước ngoài mọi thứ đều có con số thống kê cụ thể, lấy đó làm cơ sở để tính toán rồi có sự bố trí phù hợp. Hiện nay, theo ý kiến chủ quan của tôi là người ta tiến hành lắp tuyến vào trước. Đưa vào hoạt động một thời gian rồi sau đó có sự điều chỉnh. Như vậy là đi từ thực tiễn đi lên”.