Xìn Cái, Hà Giang: Tấm lòng người giữ bản

Thời gian, những cú nhảy chạm trần xe, những khúc cua tay áo giữa một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm, khiến chúng tôi ngỡ 40 km đường từ thị trấn Mèo Vạc vào tới Xín Cái dài tới 400km.

Cung đường chỉ có ở Hà Giang

Rời Thị xã Hà Giang, chúng tôi bám theo chiếc xe ca của Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Giang trực chỉ  hướng Mèo Vạc lao tới. Sau một lúc dừng chân để nghỉ, chúng tôi lại lên đường. Trung tá Hinh vừa chỉ tay về một con đường vàng quạch vừa thông báo, xe chuẩn bị đi vào con đường khó khăn nhất của chuyến đi. Con đường đất vàng nhỏ bắt đầu hiện lên rõ hơn. Càng đi, đường quanh co, càng gấp khúc. Bên vực thẳm, bên núi cao cứ ngoằn nghèo thử thách tay lái của người dưới xuôi.

Nỗi sợ hãi thi thoảng ám ảnh chúng tôi khi con đường cứ vắt vẻo trên vực thẳm. Phía dưới, dòng Nho Quế nước vàng đục trông nhỏ như sợi dây thừng uốn éo. Chắc đã lên cao lắm rồi. Hai tai ù đặc, đôi khi phải nuốt nước bọt nghe cho rõ. Trên đường, thỉnh thoảng bắt gặp một nhóm người dân tộc, họ ít khi đi đường chính mà thường tắt qua đường mòn giữa các quả núi để về nhà.

Chiếc xe ca đi trước chợt khựng lại. Cả đoàn ngơ ngác lo sợ con đường phía trước lở núi. Trung tá Hinh  xuống xe nhìn tấm biển bằng bìa rủ như lá sen héo cắm ở giữa đường: “Đi lối này” - một con dốc dựng đứng trước mặt.

Con đường phía trước đã bị lấp tạm thời, ai muốn lên xã Xín Cái buộc phải vượt qua con dốc này. Ở vùng này một tuần trước có mưa, mà cho đến tận hôm nay đường vẫn bùn lầy ngập lối. Con dốc không dài quá 10m nhưng cứ chổng ngược lên. Chiếc xe ca rồ máy phóng vụt lên đỉnh. Rồi chợt khựng lại giữa dốc thở phì phò. Thêm một lần nữa lấy đà, chiếc xe phóng vụt lên đỉnh hiên ngang. Chiếc Everest của chúng tôi thận trọng bò theo, trệu trạo khi nghiến phải đám bùn nhão. Sau nhiều dốc, cua, cuối cùng chúng tôi cũng đến được với bà con và trẻ em Xín Cái.

Con dốc dựng đứng và bùn lầy lên Xín Cái. Ảnh: K.T

Tấm lòng người cắm bản

Ngôi trường THCS dân tộc nội trú Xín Cái được xây mộc 2 tầng, nằm ở mảnh đất phẳng. Thầy Hiệu trưởng Nguyễn Trung Hà, dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn ra bắt tay chúng tôi với gương mặt hồ hởi. Thầy Hà bảo, trường có hơn 200 học sinh, phần lớn là người dân tộc. Thi thoảng lại có em nghỉ học rất lâu, các thầy cô lại phải trèo đèo lội suối tìm vào bản làng vận động gia đình cho đi học lại.

Giáo viên của trường trẻ lắm. Cô Nguyễn Thị Na, người Yên Minh tâm sự: “Em xung phong lên trên này cũng biết là khó khăn lắm, nhưng thương trẻ trên này chẳng có thầy cô dạy học”. Cô Nguyễn Thuý Quỳnh, cũng mới nhập trường kể, ngày mới lên nhớ mẹ lắm, đêm  toàn ngồi khóc một mình. Chủ tịch UBND  xã Xín Cái - Phạm Văn Cơ, 32 tuổi kể, người dân ở trên này khó khăn chồng chất khó khăn. Ví dụ, tiết kiệm mãi mới được 100 ngàn đồng muốn đi mua một tấm lợp xi măng về lợp mái cũng phải mất gấp hai lần tiền như thế để đi xe ôm xuống thị xã mới mua được.

Thượng tá Vũ Duy Quyết, Đồn trưởng Đồn biên phòng Sampun, xã Xín Cái dẫn  chúng tôi ra vùng biên, cách trung tâm xã 150m cho biết: Từ năm 2007 đến nay đã có 10 trẻ em bị bắt đưa qua biên giới. Bộ đội Biên phòng trên này sống cùng dân để giữ bản, giữ dân theo khẩu hiệu 4 cùng (cùng ăn, cùng ở, cùng làm và cùng học tiếng dân tộc) và 3 bám (bám dân, bám địa bàn, bám đối tượng).

Những người như Thượng tá Quyết, hay Chủ tịch Cơ đều là người dưới xuôi lên sống trên này, chấp nhận vất vả để cùng bà con dân tộc xây dựng cuộc sống. Sống cùng dân để giữ đất, giữ làng. Cái nghèo khổ, khó khăn của những thầy cô giáo, của Bộ đội Biên phòng không làm họ chùn bước. Chủ tịch xã Cơ tâm sự, dân trên này mong lắm những tình cảm của người dưới xuôi. Từ đầu năm nay, đây là đoàn thứ 2 lên tới Xín Cái, bà con vui lắm. Vật chất đã thiếu thốn, cũng chỉ mong đón nhận tình cảm của người dưới xuôi thôi.

Phóng viên tặng áo cho các em học sinh. Ảnh: K.T

Trở lại với trường dân tộc nội trú, những gương mặt trẻ con ngơ ngác nhận quà từ chuyến đi từ thiện của chúng tôi, các em háo hức cầm những món quà từ doanh nghiệp Minh Tâm, chiếc bánh, gói bim bim Hữu Nghị, những cuốn vở Hồng Hà… mà nhiều doanh nghiệp hảo tâm gửi tặng. Số tiền 10 triệu đồng cùng chiếc máy vi tinh mới tinh tặng cả cho trường học của thầy Hà. Thầy Hà nắm chặt tay chúng tôi hứa sẽ động viên đám trẻ vùng cao không bỏ học.

Đêm lửa hồng chia tay của các thầy cô, học sinh trường Xín Cái sáng bừng. Nồi cháo gà nóng được các thầy cô nấu chiêu đãi đoàn, những bát rượu ngô rót tràn cả ra ngoài khiến cho chúng tôi ai cũng bùi ngùi. Những người ở đây, người dân hay cán bộ, cô giáo hay biên phòng, họ luôn thiếu thốn vật chất nhưng có thừa tình cảm dành cho người dưới xuôi. Có thể những món quà chúng tôi đưa lên không lớn, nhưng sự có mặt của chúng tôi tại mảnh đất địa đầu này là nguồn động viên không nhỏ cho những người ở lại.

Rời Xín Cái, từ đỉnh đèo Mã Pì Lèng, con đèo mà các công nhân treo mình 11 tháng để mở đường, chúng tôi ngoái nhìn lại mảnh đất mình vừa ghé thăm chỉ thấy còn lại những con đường cong cong như sợi chỉ vắt vẻo qua núi. ở đó, có những tấm lòng cắm bản của thầy cô giáo, của Bộ đội Biên phòng, của Chủ tịch Cơ… Chúng tôi chợt nhớ lời ông: “Trên này người già và con trẻ cần quần áo rét lắm. Cũ cũng được. Nếu được, cố gắng gửi lên giúp đỡ bà con nhé”…

Hà Giang một ngày đầu tháng 6/2008.

Phóng sự của Vân Khánh - Thu Trang