Xóm nghĩa địa giữa thành phố

Trẻ em xóm nghĩa địa thường chỉ học hết lớp 1 đã đi bán vé số.

Vào những ngày nắng, quần áo được phơi trên những sợi dây nối từ hai ngôi mộ. Những ngôi mộ trước nhà được dùng luôn làm chỗ ngồi để trò chuyện, hóng mát... Lâu lâu, lại có một vài đứa trẻ chạy nhảy, đùa giỡn xung quanh. Dường như chẳng ai sợ hãi.

Bên ngoài "xóm nghĩa địa" là túp lều lụp xụp của chị Nguyễn Thị Bé. Nhà chị nằm biệt lập với những nhà khác trong xóm. Những tấm bạt cũ được chủ nhà chắp vá qua loa để làm mái che, trong khi còn bốn bên vẫn trống không vì thiếu bạt. “Những ngày mưa, con cái tôi phải chui xuống gầm giường cho khỏi ướt”, chị Bé nói.

Xung quanh túp lều nhà chị có tới 6 ngôi mộ khác, bia đá cũ kĩ, rêu phủ kín. Đứa con gái 9 tuổi của chị vẫn thường bế em ra nghịch đất mỗi buổi chiều. Hai đứa nhỏ lem luốc, ngơ ngác nhìn chúng tôi ngồi trò chuyện cùng mẹ chúng.

Chồng đi phụ hồ một tháng mới về một lần, chị Bé đi bán vé số, kiếm từng đồng chạy ăn cho 2 đứa nhỏ. Ngày nào không có lời, chị nuốt nước mắt để 2 con nhịn đói.

Cách đó không xa là ngôi nhà ọp ẹp, dột nát của vợ chồng ông Nguyễn Văn Xoài (72 tuổi) và bà Nguyễn Phước Mộng Lan (59 tuổi). Trước cửa nhà có tới 3 ngôi mộ án ngữ. Vừa bước vào nhà đã nghe mùi ẩm mốc từ nền nhà gồ ghề, ẩm ướt.

Những ngôi mộ lẫn lộn với vật dụng gia đình.

Những gia đình còn lại trong xóm nghĩa địa cũng chẳng khá hơn là mấy. Hầu hết phụ nữ đi bán vé số, đàn ông bốc vác, phụ hồ... nhưng thu nhập ít ỏi, bữa đói, bữa no.

Cảnh nghèo đói bám riết vào cuộc sống xóm nghĩa địa, thiếu thốn hiện rõ trong sinh hoạt thường ngày. Không số nhà, không điện, không nước máy… Phía sau cái “3 không” nghiệt ngã đó là nối tiếp những thế hệ trẻ thơ chập chững lớn lên, chơi đùa quanh những ngôi mộ cũ.

Sự học là... xa xỉ

Những nấm mộ trước nhà luôn thừa chỗ để trẻ con ở xóm nghịch cát. Nhưng cái chữ đối với chúng luôn thiếu thốn như những mặt hàng xa xỉ. Không đứa nào được học hành đến nơi đến chốn. Khoảng 6-7 tuổi, những đứa nhỏ theo chân đứa lớn đi bán vé số khắp các ngóc ngách trong thành phố.

Tắm, gội đầu bên những ngôi mộ là cảnh thường thấy ở "xóm nghĩa địa".

Cũng chính vì thế, không ít trẻ em xóm nghĩa địa đã bị đưa đẩy vào con đường phạm tội. Người dân ở đây còn nhớ như in câu chuyện đau lòng của gia đình em Nguyễn Văn Định. Tháng 8/2008, bố mẹ mới bị bắt vì buôn bán ma túy, Định bơ vơ, không người chăm sóc, dạy bảo. Sau vài bữa xin ăn những nhà nghèo trong xóm, em cũng phải đi làm phụ hồ để kiếm cơm qua ngày. Nhưng không đủ sức làm việc nặng của người lớn, sau 2 ngày em bị đuổi. 

Những ngày cùng quẫn ấy khiến em bị kẻ xấu rủ rê trở thành một “ăng ten” chuyên đưa heroin giao cho con nghiện trên đường Lương Văn Can. Cho đến ngày bị bắt, Định chưa đầy 15 tuổi.

Chị Trần Thị Mỹ Hạnh - tổ trưởng tổ 38 - tâm sự: “Ở xóm nghĩa địa này, hầu hết trẻ em phải bỏ học phụ giúp gia đình kiếm sống. Tổ và phường đến vận động cho các em học ở các lớp học tình thương vào ban đêm, nhưng học được mấy hôm, các em lại bỏ vì quá mệt”.

Một cán bộ chính quyền địa phương cho biết, xóm nghĩa địa sẽ được giải tỏa trong vài năm tới, họ sẽ khuyến khích, vận động người dân trở về quê. Cách làm đó không ai biết bao giờ thực hiện, và kết quả ra sao. Chỉ biết rằng, một ngày xóm nghĩa địa còn, những thế hệ trẻ thơ thất học lại càng nhiều hơn.