Hà Nội
23°C / 22-25°C

Xuyên bối mẫu – Dược thảo quý trị ho

Thứ sáu, 08:06 16/07/2010 | Sống khỏe

Giadinh.net - Tới Tứ Xuyên (Trung Quốc), ai cũng thấy thú vị về một loại cây được trồng ở khắp mọi nơi. Cây này cao chừng 50 cm, lá nhỏ, dài, hoa màu tím nhạt, thường chúc xuống đất, trông giống một loại cây cảnh.

Cây và vị thuốc xuyên bối mẫu

Hỏi người dân bản địa mới biết đó là một loại dược thảo quý, sử dụng làm thuốc đông y rất được ưa chuộng.
 
Thân rễ của cây này có các củ bện xoắn như con ốc, bám chi chít vào rễ trụ nom giống đàn con bám vào vú mẹ, nên xét về hình thức được gọi là Bối mẫu.
 
Chính phần này được sử dụng làm thuốc. Do được trồng ở Tứ Xuyên nên vị này được gọi là Xuyên bối mẫu.
 
Có một câu chuyện được lưu truyền trong dân gian về sự ra đời của cái tên Xuyên bối mẫu. Xưa kia, cũng ở mảnh đất Tứ Xuyên này, có một thai phụ do mắc bệnh lạ (người phiền khát, ngực nóng, ho không dứt) sinh hạ năm lần bảy lượt thai nhi đều chết yểu, bị gia đình chồng ruồng bỏ.
 
May thay, có một thầy lang thương tình mách cho một dược thảo quý, sau 3 tháng dùng thuốc thì vừa lúc có tin mừng, bà đã hoài thai. Đủ tháng đủ ngày, bà sinh hạ được bé trai khỏe mạnh, hồng hào. Trong niềm vui mừng khôn tả, bà xin được đặt tên cho vị thuốc này là Bối Mẫu với ý nghĩa “Quý như bảo bối của Người mẹ”. Cái tên Bối Mẫu cũng được sử dụng phổ biến từ đó.

Sau này, Xuyên bối mẫu được sử dụng rộng rãi làm vị thuốc trừ ho, đặc biệt dùng cho các thai phụ (Xuyên bối mẫu nghiền thành bột, luyện với đường cát, vê thành viên, dùng ngậm hoặc uống ngày 1 – 2 viên, gọi là Cấp cứu phương).

Xuyên bối mẫu, vị đắng, tính hơi hàn. Qui kinh Phế và Tâm, có tác dụng: Nhuận phế trừ đàm (trừ đờm), chỉ khái (trừ ho), thanh nhiệt tán kết. Là vị thuốc chủ đạo trong nhiều bài thuốc đông y trừ ho, trong đó có bài thuốc nổi tiếng “Xuyên bối tỳ bà cao” (Chữ “xuyên bối” là viết gọn của Xuyên bối mẫu).
 
Trong bài thuốc này, Xuyên bối mẫu được phối hợp thêm nhiều vị: Tỳ bà diệp, cát cánh, sa sâm, cam thảo, bán hạ, ngũ vị tử, viễn chí, khổ hạnh nhân. Bởi vậy tăng cường công năng nhuận phế, hóa đờm, thanh phế nhiệt, giáng khí nghịch, chỉ khái; dùng điều trị các chứng ho: ho gió, ho khan, ho có đờm; đặc biệt ho dai dẳng lâu ngày do phế âm hư, phế nhiệt, ho tái đi tái lại nhiều lần do dị ứng thời tiết.
 
Đặc biệt, “Xuyên bối tỳ bà cao” khi gia giảm thêm 2 vị thuốc dân gian Việt Nam: Một là Ô mai, vị chua, tính liễm, có thể thăng, có thể giáng, giúp thuận khí chỉ khái (trừ ho); Hai là Mật ong giúp sát khuẩn, mau lành vết loét, dịu ho và bồi bổ cơ thể…thì công hiệu trừ ho lại như được tăng thêm mấy phần.
 
Điều đáng ghi nhận là sự phối hợp thêm Mật ong, cùng với nhiều vị có tính bổ khác trong bài thuốc như Sa sâm, Viễn Chí, Cam thảo, Ngũ vị tử, giúp nâng cao thể trạng, tăng cường sức đề kháng, nhờ đó bệnh chóng hồi phục và phòng ngừa tái phát.
 
Điều này phù hợp với quan điểm Đông y trong chữa trị các chứng ho lâu ngày “Phế nhiệt gây ho kéo dài là bệnh thuộc chứng hư, khiến cơ thể mệt mỏi lâu ngày mà dẫn tới suy kiệt, bởi vậy, trong trị ho cũng cần phải cứu bổ ngay” (Danh y Hải Thượng Lãn Ông).
 
Sự kết hợp bài thuốc “Xuyên bối tỳ bà cao” với 2 vị Ô mai, Mật ong được vận dụng và phát triển thành sản phẩm thuốc ho đông dược có tên là thuốc ho Bảo Thanh.
 
Tiến sĩ Nguyễn Hoàng
hoaianh
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
10 giờ phẫu thuật giải cứu người đàn ông 'cong như con tôm' , 7 năm cúi mặt xuống đất

10 giờ phẫu thuật giải cứu người đàn ông 'cong như con tôm' , 7 năm cúi mặt xuống đất

Sống khỏe - 12 giờ trước

Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai mới đây đã phẫu thuật và điều trị thành công cho trường hợp nam bệnh nhân bị viêm cột sống dính khớp, khiến cơ thể "cong như con tôm" trong nhiều năm.

Cập nhật sức khỏe 3 bệnh nhân ở Ninh Bình ngộ độc sau khi ăn hạt củ đậu

Cập nhật sức khỏe 3 bệnh nhân ở Ninh Bình ngộ độc sau khi ăn hạt củ đậu

Sống khỏe - 12 giờ trước

Sau khi ăn hạt cây củ đậu, 6 người trong cùng một gia đình ở xã Xuân Trường (Ninh Bình) phải nhập viện cấp cứu, trong đó 3 trường hợp diễn biến nặng được chuyển lên Bệnh viện Bạch Mai.

Sai lầm nhiều người mắc khi mỡ máu cao: Chỉ chăm chăm ăn yến mạch, trong khi 3 bữa sáng này mới thực sự hiệu quả

Sai lầm nhiều người mắc khi mỡ máu cao: Chỉ chăm chăm ăn yến mạch, trong khi 3 bữa sáng này mới thực sự hiệu quả

Sống khỏe - 15 giờ trước

Ăn đúng cách, kết hợp khoa học các nhóm thực phẩm, có thể giúp giảm lipid máu và duy trì sức khỏe lâu dài.

Loại thịt ăn nhiều có nguy cơ 'kích hoạt' tế bào ung thư, người Việt nên ăn có kiểm soát

Loại thịt ăn nhiều có nguy cơ 'kích hoạt' tế bào ung thư, người Việt nên ăn có kiểm soát

Sống khỏe - 18 giờ trước

GĐXH - Thói quen tiêu thụ thịt chế biến sẵn có thể làm gia tăng nguy cơ hình thành và phát triển tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.

Nam doanh nhân luôn tự hào vì có nuốt ruồi "quý nhân", đi khám phát hiện điều bất ngờ

Nam doanh nhân luôn tự hào vì có nuốt ruồi "quý nhân", đi khám phát hiện điều bất ngờ

Sống khỏe - 20 giờ trước

Nốt ruồi là tổn thương da phổ biến, phần lớn lành tính và không ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, ở một số vị trí đặc biệt trên khuôn mặt, nốt ruồi có thể tiềm ẩn nguy cơ ung thư hóa nếu không can thiệp kịp thời.

Bệnh viện Sản - Nhi Lào Cai thông tin về ca bệnh nhi 20 tháng tuổi tử vong sau khi dùng thuốc

Bệnh viện Sản - Nhi Lào Cai thông tin về ca bệnh nhi 20 tháng tuổi tử vong sau khi dùng thuốc

Sống khỏe - 21 giờ trước

Ngày 10/1, Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Lào Cai đã thông tin chính thức về trường hợp một bệnh nhi 20 tháng tuổi tử vong tại bệnh viện vào tối cùng ngày.

Thanh niên khỏe mạnh bất ngờ sốc tim, bác sĩ bệnh viện miền núi cứu sống bằng kỹ thuật VA-ECMO

Thanh niên khỏe mạnh bất ngờ sốc tim, bác sĩ bệnh viện miền núi cứu sống bằng kỹ thuật VA-ECMO

Sống khỏe - 21 giờ trước

Trước khi nhập viện, bệnh nhân hoàn toàn khỏe mạnh. Tuy nhiên chỉ trong thời gian ngắn, viêm cơ tim cấp khiến người này rơi vào sốc tim nguy kịch. Lần đầu tiên, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi Bắc Quảng Nam đã ứng dụng VA-ECMO, kịp thời giành lại sự sống cho người bệnh.

6 nguyên tắc trong ăn uống giúp người bệnh suy thận ngăn ngừa biến chứng

6 nguyên tắc trong ăn uống giúp người bệnh suy thận ngăn ngừa biến chứng

Sống khỏe - 21 giờ trước

GĐXH - Nhiều bệnh nhân mắc bệnh thận, suy thận mạn vẫn mắc phải những sai lầm trong ăn uống khiến tình trạng bệnh trầm trọng hơn.

4 rủi ro sức khỏe khi đi thể dục sáng sớm trong ngày rét đậm

4 rủi ro sức khỏe khi đi thể dục sáng sớm trong ngày rét đậm

Bệnh thường gặp - 1 ngày trước

Nhiệt độ xuống thấp, nhiều người vẫn ra ngoài tập thể dục từ sáng sớm, nhưng bác sĩ cảnh báo thói quen này có thể âm thầm gây hại tim mạch, hô hấp, xương khớp.

Loại rau được mệnh danh 'hoàng đế', người Việt nên ăn để hỗ trợ ngăn ngừa tế bào ung thư

Loại rau được mệnh danh 'hoàng đế', người Việt nên ăn để hỗ trợ ngăn ngừa tế bào ung thư

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung măng tây hợp lý trong chế độ ăn có thể góp phần hỗ trợ ngăn ngừa sự hình thành và phát triển của tế bào ung thư.

Top