Hà Nội
23°C / 22-25°C

Xuyên bối mẫu – Dược thảo quý trị ho

Thứ sáu, 08:06 16/07/2010 | Sống khỏe

Giadinh.net - Tới Tứ Xuyên (Trung Quốc), ai cũng thấy thú vị về một loại cây được trồng ở khắp mọi nơi. Cây này cao chừng 50 cm, lá nhỏ, dài, hoa màu tím nhạt, thường chúc xuống đất, trông giống một loại cây cảnh.

Cây và vị thuốc xuyên bối mẫu

Hỏi người dân bản địa mới biết đó là một loại dược thảo quý, sử dụng làm thuốc đông y rất được ưa chuộng.
 
Thân rễ của cây này có các củ bện xoắn như con ốc, bám chi chít vào rễ trụ nom giống đàn con bám vào vú mẹ, nên xét về hình thức được gọi là Bối mẫu.
 
Chính phần này được sử dụng làm thuốc. Do được trồng ở Tứ Xuyên nên vị này được gọi là Xuyên bối mẫu.
 
Có một câu chuyện được lưu truyền trong dân gian về sự ra đời của cái tên Xuyên bối mẫu. Xưa kia, cũng ở mảnh đất Tứ Xuyên này, có một thai phụ do mắc bệnh lạ (người phiền khát, ngực nóng, ho không dứt) sinh hạ năm lần bảy lượt thai nhi đều chết yểu, bị gia đình chồng ruồng bỏ.
 
May thay, có một thầy lang thương tình mách cho một dược thảo quý, sau 3 tháng dùng thuốc thì vừa lúc có tin mừng, bà đã hoài thai. Đủ tháng đủ ngày, bà sinh hạ được bé trai khỏe mạnh, hồng hào. Trong niềm vui mừng khôn tả, bà xin được đặt tên cho vị thuốc này là Bối Mẫu với ý nghĩa “Quý như bảo bối của Người mẹ”. Cái tên Bối Mẫu cũng được sử dụng phổ biến từ đó.

Sau này, Xuyên bối mẫu được sử dụng rộng rãi làm vị thuốc trừ ho, đặc biệt dùng cho các thai phụ (Xuyên bối mẫu nghiền thành bột, luyện với đường cát, vê thành viên, dùng ngậm hoặc uống ngày 1 – 2 viên, gọi là Cấp cứu phương).

Xuyên bối mẫu, vị đắng, tính hơi hàn. Qui kinh Phế và Tâm, có tác dụng: Nhuận phế trừ đàm (trừ đờm), chỉ khái (trừ ho), thanh nhiệt tán kết. Là vị thuốc chủ đạo trong nhiều bài thuốc đông y trừ ho, trong đó có bài thuốc nổi tiếng “Xuyên bối tỳ bà cao” (Chữ “xuyên bối” là viết gọn của Xuyên bối mẫu).
 
Trong bài thuốc này, Xuyên bối mẫu được phối hợp thêm nhiều vị: Tỳ bà diệp, cát cánh, sa sâm, cam thảo, bán hạ, ngũ vị tử, viễn chí, khổ hạnh nhân. Bởi vậy tăng cường công năng nhuận phế, hóa đờm, thanh phế nhiệt, giáng khí nghịch, chỉ khái; dùng điều trị các chứng ho: ho gió, ho khan, ho có đờm; đặc biệt ho dai dẳng lâu ngày do phế âm hư, phế nhiệt, ho tái đi tái lại nhiều lần do dị ứng thời tiết.
 
Đặc biệt, “Xuyên bối tỳ bà cao” khi gia giảm thêm 2 vị thuốc dân gian Việt Nam: Một là Ô mai, vị chua, tính liễm, có thể thăng, có thể giáng, giúp thuận khí chỉ khái (trừ ho); Hai là Mật ong giúp sát khuẩn, mau lành vết loét, dịu ho và bồi bổ cơ thể…thì công hiệu trừ ho lại như được tăng thêm mấy phần.
 
Điều đáng ghi nhận là sự phối hợp thêm Mật ong, cùng với nhiều vị có tính bổ khác trong bài thuốc như Sa sâm, Viễn Chí, Cam thảo, Ngũ vị tử, giúp nâng cao thể trạng, tăng cường sức đề kháng, nhờ đó bệnh chóng hồi phục và phòng ngừa tái phát.
 
Điều này phù hợp với quan điểm Đông y trong chữa trị các chứng ho lâu ngày “Phế nhiệt gây ho kéo dài là bệnh thuộc chứng hư, khiến cơ thể mệt mỏi lâu ngày mà dẫn tới suy kiệt, bởi vậy, trong trị ho cũng cần phải cứu bổ ngay” (Danh y Hải Thượng Lãn Ông).
 
Sự kết hợp bài thuốc “Xuyên bối tỳ bà cao” với 2 vị Ô mai, Mật ong được vận dụng và phát triển thành sản phẩm thuốc ho đông dược có tên là thuốc ho Bảo Thanh.
 
Tiến sĩ Nguyễn Hoàng
hoaianh
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Ngủ đủ vẫn mệt? 3 thói quen buổi tối tưởng vô hại nhưng đang âm thầm 'rút cạn năng lượng' của bạn

Ngủ đủ vẫn mệt? 3 thói quen buổi tối tưởng vô hại nhưng đang âm thầm 'rút cạn năng lượng' của bạn

Bệnh thường gặp - 3 giờ trước

GĐXH - Ngủ đủ nhưng sáng nào cũng mệt rã rời, đầu óc nặng trĩu và chẳng còn chút năng lượng? Có thể bạn đang tự “bào mòn” cơ thể mỗi tối mà không hề nhận ra.

Nữ sinh 17 tuổi sốc tim nguy kịch vì viêm cơ tim cấp từ 1 dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Nữ sinh 17 tuổi sốc tim nguy kịch vì viêm cơ tim cấp từ 1 dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Sống khỏe - 4 giờ trước

GĐXH - Viêm cơ tim cấp có thể diễn tiến cực nhanh, âm thầm ở người trẻ, dễ bị bỏ qua nếu chủ quan với triệu chứng ban đầu.

Người bệnh suy thận ăn rau muống có tốt không? Câu trả lời khiến nhiều người bất ngờ

Người bệnh suy thận ăn rau muống có tốt không? Câu trả lời khiến nhiều người bất ngờ

Sống khỏe - 9 giờ trước

GĐXH - Rau muống là món quen thuộc của người Việt, nhưng với người suy thận, việc ăn loại rau này có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không kiểm soát đúng cách.

Người đàn ông 39 tuổi phát hiện ung thư đại tràng di căn gan từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Người đàn ông 39 tuổi phát hiện ung thư đại tràng di căn gan từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Sống khỏe - 13 giờ trước

GĐXH - Đau bụng kéo dài, rối loạn tiêu hóa tưởng chừng thông thường, người đàn ông 39 tuổi đi khám mới phát hiện ung thư đại tràng đã di căn gan.

5 thực phẩm giàu vitamin B6 tốt cho não bộ và hệ miễn dịch

5 thực phẩm giàu vitamin B6 tốt cho não bộ và hệ miễn dịch

Sống khỏe - 13 giờ trước

Vì cơ thể con người không thể tự tổng hợp hoặc dự trữ vitamin B6 với số lượng lớn nên việc lựa chọn các thực phẩm giàu vitamin B6 trong thực đơn hàng ngày rất cần thiết để góp phần duy trì hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và một trí tuệ tốt.

Người phụ nữ 52 tuổi ở Bắc Ninh sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng chỉ từ một tổn thương nhỏ sau tiêm

Người phụ nữ 52 tuổi ở Bắc Ninh sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng chỉ từ một tổn thương nhỏ sau tiêm

Y tế - 1 ngày trước

GĐXH - Từ một tổn thương sưng tấy nhỏ ở mu bàn tay sau khi tiêm thuốc điều trị xương khớp, nữ bệnh nhân 52 tuổi ở Bắc Ninh phải nhập viện cấp cứu khi rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng nguy kịch.

Hành trình giành lại sự sống cho cặp song sinh sinh non ở tuần thai 27

Hành trình giành lại sự sống cho cặp song sinh sinh non ở tuần thai 27

Mẹ và bé - 1 ngày trước

Bé gái nặng 950g và bé trai nặng 900g chào đời ở tuần thai 27 non nớt, phổi chưa trưởng thành với nhiều bệnh lý đã được các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội giành giật sự sống từng ngày.

Uống nước tưởng vô hại nhưng sai cách lại 'hại ngược' cơ thể: 4 thói quen nhiều người đang mắc phải

Uống nước tưởng vô hại nhưng sai cách lại 'hại ngược' cơ thể: 4 thói quen nhiều người đang mắc phải

Bệnh thường gặp - 1 ngày trước

GĐXH - Uống nước là việc ai cũng làm mỗi ngày, nhưng không phải ai cũng làm đúng. Những thói quen tưởng chừng vô hại như uống quá nhiều trong một lần hay uống ngay sau khi ăn no có thể âm thầm ảnh hưởng đến dạ dày và thận mà bạn không ngờ tới.

Hi hữu: Người phụ nữ 61 tuổi ở Lâm Đồng bị ong kẹt trong mắt hơn 24 giờ

Hi hữu: Người phụ nữ 61 tuổi ở Lâm Đồng bị ong kẹt trong mắt hơn 24 giờ

Y tế - 1 ngày trước

GĐXH - Bệnh viện đã tiếp nhận và xử trí kịp thời một trường hợp côn trùng kẹt lại trong mắt bệnh nhân suốt hơn một ngày gây phù nề và ảnh hưởng đến thị lực.

Loại rau rẻ tiền đang bán đầy chợ, người Việt nên ăn để kéo dài tuổi thọ

Loại rau rẻ tiền đang bán đầy chợ, người Việt nên ăn để kéo dài tuổi thọ

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Rau cải cúc còn được ví như “rau hoàng đế” nhờ giá trị dinh dưỡng cao và nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng nên sử dụng loại rau này.

Top