12 năm mô hình "cai nghiện thân thiện": "Lột xác" sau lầm lỡ

Con số báo cáo về tỷ lệ người tái nghiện sau cai là 6,05%, tại Hội nghị “Tổng kết, đánh giá mô hình cai nghiện ma túy của tỉnh Tuyên Quang từ năm 1996 đến nay” ngày 20/6 đã nói lên tất cả.

Hàng ngàn người lầm lỡ đã “lột xác”

Ông Đỗ Văn Chiến, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang cho biết: “Chúng tôi mạnh dạn áp dụng mô hình cai nghiện 3 giai đoạn, đã huy động được sức mạnh của cộng đồng, chính quyền các cấp, các tổ chức đoàn thể và mọi tầng lớp nhân dân tham gia quản lý và thực hiện công tác cai nghiện. Trong 12 năm qua, đã có 1.140 người được “hưởng lợi” từ phương pháp cai nghiện này. Hàng ngàn gia đình tìm lại được bình an vì người thân của họ đoạn tuyệt với ma túy”.

Theo báo cáo của tỉnh Tuyên Quang, từ năm 1992 trở về trước, tình hình khai thác tự do vàng sa khoáng và các khoáng sản xảy ra khá phổ biến ở một số nơi trên địa bàn đã thu hút hàng ngàn lao động từ  nơi khác đến kiếm sống, gây nên tình hình phức tạp về trật tự xã hội, nhất là nạn mua bán và sử dụng trái phép chất ma túy. Ảnh hưởng này đã làm cho số người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh tăng lên nhanh chóng. Trước tình hình đó, UBND tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Quy chế tạm thời về cai nghiện trên địa bàn tỉnh, áp dụng mô hình cai nghiện ma túy, kết hợp chặt chẽ giữa cai nghiện cộng đồng với cai nghiện bắt buộc qua 3 giai đoạn: Cắt cơn tại phường, xã; Lao động để cai nghiện, chữa bệnh tại Công trường 06 và tự giác cai nghiện ở gia đình có sự quản lý của cộng đồng nơi cư trú.

Mô hình giàu tính nhân văn

Bộ trưởng Nguyễn Quốc triệu đã đi thăm Công trường 06 huyện Yên Sơn, nơi có hàng trăm người đang sống, thực hiện quyết tâm cai nghiện dưới sự giúp đỡ của các bác sĩ, cán bộ công an. Khi được Bộ trưởng hỏi: “Công trường không có hàng rào, không canh chừng cẩn mật... các cháu có nghĩ đến chuyện bỏ trốn không?”, học viên Nguyễn Văn Công, 30 tuổi đáp: “Chúng cháu chỉ muốn được sống ở đây, được học tập và làm việc cho đến khi nào thực sự cai nghiện được mới trở về thôi ạ!”.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, Cục trưởng Cục phòng chống tệ nạn xã hội, Bộ LĐTB&XH: “Mô hình cai nghiện này đã cụ thể hóa được các chủ trương, chính sách của  Đảng, Nhà nước.  Chúng tôi khuyến khích áp dụng mô hình cai nghiện này tại 8 địa phương và thành công bước đầu đã được khẳng định. Sắp tới, chúng tôi sẽ nghiên cứu, phân tích và rút kinh nghiệm để nhân rộng mô hình cai nghiện thân thiện ở nhiều địa phương khác”. 

Ông Minh cho biết, theo đánh giá của Bộ LĐTB&XH, chi phí bình quân mô hình cai nghiện 3 giai đoạn của Tuyên Quang thấp hơn nhiều so với cai nghiện tập trung tại trung tâm. Mô hình cai nghiện 3 giai đoạn của tỉnh Tuyên Quang đã đạt kết quả khả quan, có hiệu quả bước đầu góp phần hạn chế sự phát sinh người nghiện mới, đồng thời có xu hướng giảm dần số người nghiện ma túy trên địa bàn.

Theo Thiếu tướng Vũ Hùng Vương, Phó tổng cục trưởng Tổng cục cảnh sát, Bộ Công an: Bộ Công an đánh giá cao mô hình cai nghiện này. Tuy nhiên, mô hình  còn một số tồn tại cần khắc phục như: Trong giai đoạn cai nghiện thứ nhất, các cán bộ thực hiện đều chưa phải là chuyên trách, hưa được đào tạo về chuyên môn,  chưa có chính sách đãi ngộ để thúc đẩy trách nhiệm của họ. Về địa điểm tổ chức cai ở giai đoạn 1 vẫn chủ yếu là  phòng làm việc của trung tâm y tế, hoặc trụ sở UBND xã, phường, chưa được thiết kế chuyên dụng phù hợp để tổ chức cắt cơn nghiện, giải độc hoặc phân loại người nghiện mang trong mình virus HIV, dễ dẫn đến bị lây nhiễm khi họ chưa thực sự tỉnh táo. Cán bộ ngành y tế và ngành công an đang công tác tại các Công trường 06, không được hưởng chế độ phụ cấp đặc thù nghề nghiệp, do đây là môi trường độc hại và nguy hiểm...

Theo PGS - TS Trần Viết Nghị, Chủ tịch Hội Tâm thần học Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia, nguyên chủ nhiệm bộ môn Tâm thần, ĐH Y Hà Nội: Mô hình cai nghiện ở Tuyên Quang phù hợp với chiến lược điều trị và cai nghiện ma túy trên thế giới, phù hợp với nước ta. Phương pháp cai nghiện này có ý nghĩa chính trị và giá trị khoa học. Sau 4 - 5  năm cai nghiện 3 giai đoạn, trật tự xã hội ổn định, người tái nghiện thấp...