Chi tiêu thế nào để tránh mâu thuẫn?

Cho đến thập niên 80 của thế kỷ trước, đa số việc chi tiêu của gia đình Việt Nam đều theo môtíp: người vợ là nội tướng, đảm đang vai trò "tay hòm chìa khóa" trong nhà. Lúc đó kinh tế thị trường còn chưa phát triển, gia đình cán bộ nhà nước chủ yếu sống nhờ vào tem phiếu, số tiền lương ít ỏi của hai vợ chồng cộng lại chỉ vừa đủ chi tiêu cho những nhu cầu cơ bản của gia đình, ít ai lo lắng đến chuyện vợ hoặc chồng mình có quỹ đen quỹ đỏ.

Những gia đình làm ăn buôn bán thì cũng chỉ ở quy mô nhỏ, người vợ thừa sức đảm đang chuyện kinh doanh vừa tính toán chi tiêu trong nhà. Tóm lại là nếu các ông chồng có chút ít thời gian rảnh và chút tiền lẻ vợ dằn túi cho thì lâu lâu cũng vui vẻ rủ nhau làm chầu bia hơi với đĩa lạc rang hoặc con khô mực nướng, hay có điều kiện hơn thì tụ tập tại nhà một ông rồi cùng thưởng thức bữa ăn tươi do bà chủ nhà tự tay chế biến, vừa nhâm nhi chén rượu Lúa mới vừa tán gẫu chuyện hòa bình thế giới chứ chẳng ai tưởng tượng ra cái chủ đề "tiền chung, tiền riêng" để mà mổ xẻ!

Nhưng sang những năm đầu của thập niên 90, đất nước chuyển sang cơ chế thị trường, cơ hội làm ăn mở cửa ra cho rất nhiều người thì tình hình bắt đầu thay đổi. Nhà nhà làm ăn, người người làm ăn. Các cặp vợ chồng dù làm ngoài hay làm Nhà nước cũng đều "thuận vợ thuận chồng" chớp cơ hội đổi đời.

Dù làm gì thì các gia đình cũng khấm khá rất nhanh, sắm tivi, tủ lạnh, xe máy... rồi tậu nhà tậu đất... Chỉ vài năm thôi mà bộ mặt đất nước cũng như đời sống của từng gia đình thay đổi hẳn. Nhu cầu "quan hệ xã hội" của mọi người gia tăng nhanh chóng cả về số lượng (số lần và số tiền cho mỗi lần) lẫn sự đa dạng về hình thức.

Tiền từ quỹ chung lấy ra mãi cũng ngại, mà giả sử không tự giác ngại thì nhìn vợ không thoải mái, nghe vợ hỏi cặn kẽ về khoản chi thấy cũng không ổn, định nghĩa "quỹ đen" bắt đầu hình thành và phát triển từ đây.Thì cũng phải thông cảm cho các ông, đường đường một đấng nam nhi, không lẽ họ hàng hay bạn bè có việc cần giúp đỡ lại đứng trơ mắt ếch ra nhìn? Hay bất ngờ gặp lại bạn cũ kéo đi nhậu thì cũng phải có tiền mà thanh toán chứ!

Trong những năm gần đây, các cặp vợ chồng mới cưới hầu hết ở trong lứa 7X muộn và 8X: suy nghĩ thoáng hơn, cởi mở hơn về tất cả mọi chuyện, chuyện thu nhập, tiền bạc cũng nằm trong số đó. Hoàn cảnh gia đình thì cũng muôn màu muôn vẻ: hai vợ chồng cùng đi làm công, cùng đóng góp các khoản chi tiêu trong gia đình; kinh doanh nhỏ nhỏ thì tài chính công ty cũng là tài chính gia đình; cũng có trường hợp người đi làm, người kia ở nhà nội trợ, chăm con...

Bên cạnh những môtíp quen thuộc này, có một kiểu suy nghĩ cúng đang dần trở nên phổ biến, có thể tạm gọi là phong cách "share" - mỗi bên bỏ một phần đều nhau vào quỹ chung để chi tiêu cho gia đình, còn lại để dành riêng, người nghĩ gần thì có tiền riêng đơn giản là để chi tiêu được thoải mái, nghĩ xa và tính toán hơn thì mục đích là để phòng trường hợp ly hôn.

Tất cả thu nhập góp vào quỹ chung, một người quản lý.

Ưu điểm: Toàn bộ thu nhập của gia đình quy về một mối, dễ quản lý; nếu "thủ quỹ" biết thu vén, cân đối chi tiêu hợp lý thì sẽ sớm có khoản tích cóp, dành dụm.

Nhược điểm: Việc không có tiền riêng sẽ ít nhiều gây cảm giác bất tiện, mất tự do, nhất là khi "thủ quỹ" có tính cằn nhằn, hay tra hỏi. Trường hợp "thủ quỹ" không khéo tính toán, chi vung tay quá trán, gia đình sẽ không có những khoản dự phòng bệnh tật hoặc khó khăn.

Điều kiện áp dụng:

Lòng tin: Vợ/chồng cần tin tưởng vào "thủ quỹ" để yên tâm giao phó trọng trách tay hòm chìa khóa; bản thân "thủ quỹ" thì cần tin tưởng bạn đời toàn tâm toàn ý cho gia đình, tránh những nghi ngờ về quỹ đen.

Chia sẻ: Dù chỉ có một "thủ quỹ", những khó khăn về tài chính cũng như những quyết định chi tiêu lớn vẫn nên có sự chia sẻ, đóng góp ý kiến từ cả hai vợ chồng, tránh trường hợp một người vô tư không biết, người kia thì đau đầu với các khoản chi.

Tâm lý: Để tránh cảm giác bí bức cho chồng/vợ, "thủ quỹ" nên để ý chồng/vợ rơi vào tình cảnh không một đồng trong túi và cũng không nên cằn nhằn quá nhiều mỗi lần phải "xuất quỹ".

Và điều kiện cuối cùng, "thủ quỹ" cần là người căn cơ, biết tính toán hợp lý các khoản chi tiêu và tích lũy cho gia đình.

Chồng/vợ đóng góp một khoản cố định, "thủ quỹ" tự lo thu vén hoặc bù thêm phần thiếu hụt

Ưu điểm: Đối với người đóng góp, trách nhiệm đóng góp cho gia đình chỉ giới hạn ở khoản chi phí phải nộp, ngoài ra có thể chủ động chi tiêu các khoản khác. "Thủ quỹ" cũng được san sẻ bớt gánh nặng chi tiêu, không đến nỗi phải dốc hết thu nhập, một mình lo cho gia đình.

Nhược điểm: Nếu không chia sẻ thường xuyên với nhau, rất dễ xảy ra trường hợp "thủ quỹ" bị stress khi giá cả tăng đột biến, hay khi khoản đóng góp của chồng/vợ quá ít so với nhu cầu chi tiêu của gia đình. Khi có tài sản tích lũy nếu mỗi người không chủ động để dành phần thu nhập còn thừa.

Điều kiện áp dụng:

Người đóng góp cần biết rõ số tiến cần thiết cho chi tiêu hàng tháng của gia đình và thu nhập của người bạn đời, trên cơ sở đó xác định hợp lý số tiền mình cần góp.

Chia sẻ chung cũng vẫn là điều kiện cần thiết, để tránh những tình trạng stress cho "thủ quỹ", và giữ được sự quan tâm, chú ý của chồng/vợ với tình trạng tài chính của gia đình.

Share hết - tất cả các khoản chi tiêu đều được cưa đôi sòng phẳng

Ưu điểm: Phương án này gần giống phương án đóng góp ở trên, điểm khác biệt là cả hai vợ chồng đều nắm rõ các khoản chi tiêu chứ không giao trọng trách tay hòm chìa khóa cho bất cứ bên nào.

Nhược điểm: Đôi khi hai bên không rõ tài sản của đối phương, vì mỗi bên đều độc lập về tài chính và quan hệ hôn nhân có nguy cơ đổ vỡ hơn gia đình truyền thống

Điều kiện áp dụng: Thích hợp với gia đình có tư tưởng hiện đại, cả hai đều có thu nhập khá, đều có trách nhiệm với gia đình, sống độc lập và không quá lệ thuộc vào nhau.

Bên cạnh những phương án này, còn có rất nhiều cách quản lý tài sản gia đình khác, ví dụ như chồng/vợ cảm thấy đủ khả năng cáng đáng hết khoản phí trong gia đình và không yêu cầu người kia đóng góp gì hết, thỉnh thoảng có những việc lớn thì mới bàn bạc phần đóng góp; hay phân mảng chi tiêu, mỗi người "phụ trách" một mảng chẳng hạn.