40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (6): Kỷ vật và kỷ niệm thời chiến

> 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (1): Cuộc tấn công bão táp/ 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (2): Hồi ức của vị tướng/ 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (3): Paris nín thở ngóng tin Quảng Trị/ 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (4): Sở chỉ huy đặc biệt/ 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (5): Những trang nhật ký xúc động

Cựu binh Hồ Đình Hợi rời chiến trường quay về với ruộng đồng quê cũ.

Kỷ vật của chiến tranh

40 năm trước ở Quảng Trị, ông Hồ Đình Hợi buộc phải rời chiến trường do bị trọng thương, một vết đạn cắm vào đầu và một vết khác làm gãy chân. Năm nay ông đã ngoài 60 tuổi và đôi chân đã lành lặn trở lại, tuy nhiên cũng từ ngày ấy mảnh đạn của kẻ thù vẫn nằm lỳ trong đầu, không bệnh viện nào có thể lấy ra được. Ông cười: “Động trời thì đau buốt. Nhưng mình là lính chiến thì cũng nên giữ lại chút kỷ vật chiến tranh. Cất giữ kiểu này thì chẳng mất đi đâu được”.

Rồi ông kể về đời quân ngũ của mình. Vào chiến trường Trị Thiên từ cuối năm 1969, lúc đó đơn vị của ông còn mang cái tên Trung đoàn Nghệ An Đỏ - là tên gọi của những thanh niên xứ Nghệ lên đường nhập ngũ. Sau đó, trong quá trình chiến đấu mới sáp nhập vào Trung đoàn 27, những năm 1971-1972 chiến đấu ở đường 9, Cồn Tiên, chặn hướng tiến công của địch từ phía Tây vào Quảng Trị.

Chiến tranh lùi xa, nhưng điều ông Hợi không thể nào quên là những lần khiêng thương binh, thậm chí là khiêng đồng đội đã hy sinh về hậu cứ. “Có những đồng đội bị thương máu chảy túa ra cả người không có cánh nào cầm được. Chúng tôi thường phải khiêng thương binh di chuyển mỗi lần vài cây số. Lúc cõng thương binh, máu chảy cả mặt mình, chảy vào mắt, mũi và cả miệng. Giờ vẫn tôi vẫn nhớ cái vị mằn mặn của máu đồng đội. Có những đồng chí đã hy sinh khi chưa về đến hậu cứ. Rất nhiều đồng đội của tôi đã ngã xuống để bảo vệ mảnh đất ấy”.

Cái nóng Quảng Trị thui cháy cả làn da, mùa hè như thiêu như đốt, lại nằm giữa vùng rừng núi. Ông Hợi kể, nước ở chiến trường rất hiếm, muốn có nước phải đi cả cây số. Nước uống còn hạn chế nói gì đến việc tắm táp, chấy rận quấy rầy thường trực, lở loét khắp người. Ở chiến trường, bom đạn cày xới, sinh tử liền kề, nhưng với ông Hợi, cái mùi phát ra từ cơ thể mình mới đáng nhớ nhất. “Mùi mồ hôi, mùi khói súng, mùi máu đồng đội ngày này qua ngày khác tạo nên cái mùi đặc biệt. Không thể lột tả. Tôi nhớ lúc về trạm phẫu thuật, thấy áo chúng tôi nhuốm máu, một số cán bộ sư đoàn đã yêu cầu chúng tôi giao lại áo và có nói rằng giữ làm kỷ vật thời chiến. Lúc đó, cái áo lính của mình đã biến thành một màu nâu đỏ pha lẫn mồ hôi và máu đồng đội. Chẳng biết giờ nó còn nữa không? Nếu còn thì chiếc áo giờ ở đâu? Nếu có cơ duyên được gặp lại chiếc áo mình đã mặc thì không còn gì bằng”, ông Hợi nói.

Kỷ vật của chiến sỹ tại Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị.

Kỷ niệm không quên

Trong chiến tranh, thương vong là điều không thể tránh khỏi. Có biết bao nhiêu câu chuyện cảm động đáng nhớ trong khi sát cánh chiến đấu cùng nhau. Cựu chiến binh Tạ Quỳnh Phương, thuộc Trung đoàn 64, Sư đoàn 320 kể lại kỷ niệm lần khiêng thương binh không thể nào quên: “Một lần tôi khiêng thương binh cùng Điền "quáng". Mắt Điền lờ đờ, nhỏ ti hí, chiến trường không có kính, nên chỉ thấy mờ mờ. Hôm ấy chúng tôi đang ở làng Tả Hữu, khoảng 10 giờ đêm, tôi đang say sưa ngủ thì anh Sửu - Đại đội phó đến tận hầm gọi tôi dậy bảo tôi vào Nhan Biều khiêng thương binh. Thương binh là anh Vân - Đại đội phó Đại đội 4.

Đường đất bom pháo cày nát tươm, người bình thường còn khó đi nữa là bị quáng gà, tôi đi sau cứ phải chỉ đạo liên tục, nhưng khốn nỗi mắt Điền chẳng thấy gì cả, cứ đi bừa chẳng cần biết là đường hay là ruộng, gặp hố bom hố đạn cũng không thèm tránh. Tôi đi sau, đến là khổ, mỗi lần Điền loạng choạng là tôi cũng lao đao theo, nghiêng cả người hết ngả ra sau lại chúi về phía trước, võng khiêng nhiều khi suýt rơi xuống đất. Mới đi được một quãng mà tôi đứt cả hơi, chân tay rã rời, biết đường còn xa thương binh lại phải đi gấp.

Đêm khuya nhưng bom đạn vẫn bắn ầm ầm, nhì nhằng xé nát trời đêm vì địch biết đêm là hoạt động của ta. Đường từ Nhan Biều ra sân bay Ái Tử chỉ không đầy 3 cây số mà chật vật lắm, mãi đến tận gần sáng chúng tôi vẫn đi chưa hết sân bay. Trầy trật mãi cũng đến nơi, sau khi sơ cứu lần nữa cho anh Vân, lại chuyển về tuyến Trung đoàn, vì anh Vân bị thương khá nặng. Chân tay Điền rách nhằng nhịt, máu chảy rơm rớm”.

Giữa chiến trường ác liệt, được uống ngụm nước chè Thái Nguyên lại là kỷ niệm không bao giờ quên của cựu chiến binh Dương Tâm, chiến sĩ đặc công 325. Ông Tâm kể: “Có đồng chí bác sĩ, mới đi ra Bắc vào cho bọn tôi mấy lạng chè Thái Nguyên chính hiệu. Chúng tôi lấy nước sôi pha vào cái ăng-gô và mỗi người một cái bát sắt B52 rót chè vào uống. Sao lúc đó thấy bát chè Thái Nguyên thơm mà ngon đến thế?”.