6 năm chi 111 tỷ đồng để bồi thường oan sai

Trong 6 năm chỉ có 22 vụ trên tổng số 240 vụ chủ yếu trong lĩnh vực quản lý hành chính và thi hành án dân sự được thực hiện bồi hoàn với tổng số tiền là 111 tỷ đồng.

Theo đại biểu Hồng Hà, trách nhiệm hoàn trả là một vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ của người thi hành công vụ đã gây ra thiệt hại. Đại biểu nhất trí với việc dự thảo luật đã dành hẳn một chương và 9 điều để quy định về điều này.

Nhất trí với dự thảo về việc đã xác định trong mọi trường hợp, người thi hành công vụ có lỗi gây thiệt hại cho dù là lỗi cố ý hay vô ý và trong hoạt động quản lý hành chính tố tụng và thi hành án đều phải có nghĩa vụ hoàn trả cho nhân sách nhà nước một phần hoặc toàn bộ khoản tiền mà nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại.

Về xác định mức hoàn trả, đại biểu Hà đề nghị không quy định mức hoàn trả theo số tháng lương của người thi hành công vụ tại thời điểm có quyết định hoàn trả mà quy định theo tỷ lệ phần trăm, số tiền công chức phải trả trên tổng số tiền nhà nước phải chi trả bồi thường để nhằm thu hồi lại một khoản tiền tương đối hợp lý so với số tiền nhà nước đã phải chi trả cho bồi thường.

Với việc xác định nghĩa vụ hoàn trả và mức hoàn trả của người thi hành công vụ nhằm đảm bảo sự công bằng giữa những người thi hành công vụ ở các hoạt động quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án, tăng tính răn đe đối với người thi hành công vụ, thu hồi về cho nhà nước số tiền lớn hơn so với việc thi hành luật hiện hành.

Trong thực tế, theo số liệu thống kê trong 6 năm số vụ việc đã được thực hiện bồi hoàn là rất ít, chỉ có 22 vụ trên tổng số 240 vụ chủ yếu trong lĩnh vực quản lý hành chính và thi hành án dân sự. Số tiền của người thi hành công vụ phải hoàn trả rất ít, hơn 676 triệu trên tổng số 111 tỷ đồng nhà nước phải bồi thường.

Về thực hiện việc hoàn trả, quy định việc hoàn trả thực hiện bằng cách trừ dần vào thu nhập từ tiền lương hàng tháng của người thi hành công vụ thì mức trừ tối thiểu không dưới 10% và tối đa không quá 30% thu nhập từ lương hàng tháng.

Trong thực tế có trường hợp người thi hành công vụ đã nhận trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần nên không có lương hưu và là người lao động tự do, không xác định được mức thu nhập thì mức hoàn trả hàng tháng được tính như thế nào?

Đại biểu đề nghị nên căn cứ vào mức lương cơ sở do nhà nước quy định cho cán bộ, công chức nhà nước tại thời điểm hoàn trả để làm căn cứ xác định lương hàng tháng để người thi hành công vụ sẽ phải hoàn trả cho ngân sách nhà nước.

Trường hợp người thi hành công vụ gây thiệt hại đã nghỉ việc nhưng không hưởng lương hưu hoặc không làm việc tại cơ quan, tổ chức nào khác thì cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại tại thời điểm người đó gây thiệt hại có trách nhiệm tổ chức thực hiện quyết định hoàn trả theo quy định của pháp luật.

Nội dung này có thể hiểu nhà nước phải lấy tiền nhà nước để hoàn trả cho nhà nước, như vậy không đảm bảo ý nghĩa nguyên tắc hoàn trả. Vì vậy, để rõ ý và không có sự hiểu sai, đề nghị giao cho cơ quan quản lý trực tiếp người thi hành công vụ gây thiệt hại tại thời điểm người đó gây ra thiệt hại có trách nhiệm thu tiền hoàn trả theo quyết định hoàn trả.

Quy định thời hiệu yêu cầu bồi thường là 3 năm kể từ ngày người có yêu cầu bồi thường nhận được văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường, trừ trường hợp yêu cầu phục hồi danh dự.

Đại biểu đề nghị sẽ phải thay thế cụm từ là "nhận được văn bản" bằng cụm từ "được thông báo hợp lệ", bởi vì trên thực tế cũng có trường hợp khi cơ quan có thẩm quyền giao văn bản thì đương sự không chịu nhận hoặc không ký xác nhận.

Do vậy, sẽ phải thực hiện bằng hình thức niêm yết công khai hoặc thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Minh Anh