800 tỷ sẽ ra được sách chuẩn?

Bộ GD&ĐT không chủ trương có một bộ sách giáo khoa duy nhất mà hướng tới có nhiều bộ sách giáo khoa. Ảnh: Q.Anh

Gần 800 tỷ đồng để đổi mới

Có thể nói, chưa bao giờ vấn đề đổi mới chương trình, sách giáo khoa cho các bậc học phổ thông ở nước ta lại được xã hội quan tâm, bàn luận nhiều đến vậy trong vài năm trở lại đây. Đổi mới là điều cần thiết, bởi chương trình, sách giáo khoa hiện nay đã quá cũ, thậm chí là lạc hậu, chưa theo kịp tiến trình phát triển, đòi hỏi của xã hội mặc dù hàng năm, Bộ GD&ĐT vẫn giảm tải, cải tiến theo hình thức… cắt - xén.

Mới đây, đề án Đổi mới chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông tiếp tục được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận trình bày tại phiên họp thứ 31 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ngày 27/9). Tại phiên họp này, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho rằng, Bộ GD&ĐT không chủ trương có một bộ sách giáo khoa duy nhất mà hướng tới có nhiều bộ sách giáo khoa. Đến năm 2018, dự kiến sẽ có 4 bộ sách giáo khoa của Bộ GD&ĐT và của các tổ chức, cá nhân. Việc lựa chọn sử dụng bộ sách nào vào giảng dạy sẽ do các trường quyết định. Trong quá trình giảng dạy và học tập, giáo viên, học sinh vẫn có quyền tham khảo các bộ sách khác. Việc này tạo cơ hội có nhiều sách giáo khoa phù hợp với từng vùng miền, đặc điểm của từng địa phương, tránh được hiện tượng độc quyền và tạo ra được sự cạnh tranh trong biên soạn, in ấn, phát hành, kinh doanh sách giáo khoa.

Theo tờ trình của Bộ GD&ĐT đề án Đổi mới chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông, lộ trình thực hiện sẽ chia làm 3 giai đoạn, bắt đầu thực hiện từ đầu năm 2015 và đến năm học 2018-2019 sẽ triển khai đại trà. Một nội dung quan trọng được quan tâm đó là kinh phí thực hiện đề án Đổi mới chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015 mà Bộ GD&ĐT vừa đưa ra là 778,8 tỉ đồng.

Vẫn còn lãng phí?

Dù ủng hộ việc cần phải đổi mới chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông, song GS Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội vẫn còn băn khoăn, lo lắng. GS Đào Trọng Thi cho rằng, đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, trường lớp là 2 yếu tố cơ bản cùng với chương trình - sách giáo khoa cấu thành chất lượng giáo dục. Do đó, để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông thành công cần bổ sung thêm hai nhiệm vụ: Phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và chuẩn hóa cơ sở vật chất trường lớp.

Là người nhiều năm tham gia viết sách giáo khoa và giữ cương vị quản lý giáo dục, PGS Văn Như Cương đã chỉ ra rằng dự toán kinh phí thực hiện đề án Đổi mới chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông của Bộ GD&ĐT vẫn còn cồng kềnh, lãng phí. Theo PGS Văn Như Cương, chỉ cần khoảng 1/3, thậm chí 1/4 số tiền mà Bộ GD&ĐT đưa ra cũng có thể thực hiện tốt các hạng mục như Bộ đã nêu ra. Nhất là ở hạng mục xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa và thẩm định chương trình, sách giáo khoa cần 462 tỷ đồng, một con số lớn cần tính toán lại cho sát với thực tế.

PGS Văn Như Cương phân tích thêm: “Theo tôi, tổng cộng số tiết viết cho sách giáo khoa khoảng 10.000 tiết từ lớp 1 đến lớp 12. Để trả tiền cho các tác giả viết một bộ sách giáo khoa cần khoảng 10 tỷ đồng. Tính thêm cả những chi phí phụ như thẩm định, thực nghiệm, chỉnh sửa… thì tất cả những khoản này cũng không thể đến 10 tỷ đồng nữa. Mỗi bộ sách khoảng 20 tỷ đồng, nếu có 4 bộ sách như Bộ GD&ĐT nêu thì cũng chưa đến 100 tỷ đồng. Để xây dựng chương trình thêm khoảng 20-30 tỷ đồng nữa cùng các phụ phí khác cũng không thể lên đến 462 tỷ đồng”.

Cũng theo PGS Văn Như Cương, ở hạng mục thứ hai (biên soạn tài liệu giáo dục của địa phương, cung cấp tài liệu tập huấn và tài liệu giáo dục của địa phương cho giáo viên…) kinh phí cũng khó có thể lên đến 316,8 tỷ đồng được. “Nếu làm tiết kiệm thì những việc này cũng chỉ đến 100 tỷ đồng. Theo tôi, tổng số tiền gần 800 tỷ đồng mà Bộ GD&ĐT dự toán, cùng lắm chỉ khoảng 200-300 tỷ đồng là cùng”, PGS Văn Như Cương nói.

Đổi mới chương trình - sách giáo khoa giáo dục phổ thông trong bối cảnh hiện nay thực sự đã trở thành cấp bách, khi chương trình đã quá nặng, chưa sát với thực tế và lạc hậu. Thế nhưng xã hội vẫn còn nhiều băn khoăn lo lắng trước việc chương trình - sách giáo khoa sẽ được đổi mới thế nào, kinh phí thực hiện ra sao cho khỏi lãng phí…

Quang Anh