Bàng hoàng cổ phiếu "lậu"

Trong số đó, có nhiều DN không đủ điều kiện vẫn cố tình chào bán ra công chúng để hút vốn. Hậu quả là trên thị trường đang trôi nổi một số loại “cổ phiếu lậu” giống như hàng giả kém chất lượng.

Cổ đông “ưu đãi” bị... ngược đãi

Trong năm 2007, có 82 trường hợp vi phạm về chứng khoán bị xử phạt thì có tới 56 DN vi phạm về chào bán ra công chúng, chiếm tới 68% tổng số DN vi phạm bị phạt. Ngoài ra, có 20 trường hợp vi phạm về giao dịch giả, thao túng thị trường, giao dịch chứng khoán không báo cáo… Cơ quan quản lý chuyên ngành đã xử phạt các DN này hơn 2 tỷ đồng.

Tuy nhiên, con số này chắc chắn vẫn sẽ còn ít hơn nhiều con số tổng kết của cả năm 2008. Vì cho đến thời điểm này, số công ty bị Chánh thanh tra UBCKNN ký quyết định xử phạt cũng như số tiền phạt đã xấp xỉ con số thống kê của cả năm 2007. Trong đó, đa số DN vi phạm vẫn là phát hành cổ phiếu ra công chúng.

Thống kê trên cho thấy, lỗi vi phạm của các DN chủ yếu là về chào bán chứng khoán không đăng ký với cơ quan chức năng, theo kiểu “tiền trảm hậu tấu”, chấp nhận bị phạt chứ không chịu làm đúng luật định. Trong hàng trăm DN vi phạm về lỗi này, có một số công ty không đủ điều kiện để chào bán chứng khoán (như không đủ số vốn tối thiểu là 10 tỷ đồng, làm ăn không có lãi…) vẫn cố tình phát hành cổ phiếu để hút vốn. Ở TP HCM đã có trường hợp một công ty có vốn chỉ 1 tỷ đồng nhưng vẫn phát hành cổ phiếu và đã bị lực lượng chức năng đình chỉ.

Chính vì sự phát hành cổ phiếu ồ ạt mà không thể kiểm soát được đã khiến cho thị trường xuất hiện quá nhiều loại cổ phiếu, trong đó trôi nổi những loại cổ phiếu… quá yếu. Giới chuyên môn gọi những cổ phiếu này là cổ phiếu “lậu”, giống như hàng giả làm lũng đoạn thị trường.

Và tất nhiên, phần thiệt hại luôn thuộc về những nhà đầu tư đang nắm giữ loại cổ phiếu này: Thiếu thông tin kinh doanh, mua dễ bán khó và kết quả kinh doanh của những công ty kiểu này luôn tiềm ẩn nguy cơ lỗ nặng dẫn đến phá sản. Lúc đó, cổ đông sẽ có nguy cơ mất trắng tay và họ từ cổ đông ưu đãi sẽ trở thành cổ đông… ngược đãi.

Được biết, đến nay, con số DN không đủ điều kiện vẫn phát hành “cổ phiếu lậu” bị phạt đã lên tới hàng chục nhưng con số chưa phát hiện chắc còn nhiều hơn thế. 

“Chúng ta đang giải quyết hậu quả của năm 2007 để lại, vì 2007 là thời điểm cao trào phát hành cổ phiếu ra công chúng. Nhiều DN đã tranh thủ thời cơ để huy động vốn, đến thời điểm hiện nay, dù có đăng ký xong, thì việc phát hành ra công chúng cũng không dễ dàng gì nên vi phạm sẽ ít đi. Cần kiểm soát thật chặt chẽ khi phát hành như xác định lại giá trị doanh nghiệp, giá bán cổ phiếu để nhà đầu tư có lợi khi góp vốn”, ông Hoàng Đức Long, Chánh Thanh tra UBCKNN cho biết.

Xử phạt nhẹ: Vi phạm để... trục lợi!

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, hiện nay số tiền xử phạt vi phạm là quá nhẹ. TS Nguyễn Sơn, Trưởng Ban Phát triển thị trường (UBCKNN) cho rằng, vì khung mức phạt tối đa cho vi phạm hành chính là 70 triệu đồng nên UBCKNN cũng chỉ có thể cân đối trong khung này. Mức phạt này rõ ràng là không có tính răn đe, vì khi một DN vi phạm, số tiền mà họ huy động được trước đó lên đến nhiều tỷ đồng, nên nhiều DN cố tình vi phạm, vì nộp phạt một vài chục triệu đồng không thấm vào đâu.

Mặt khác, việc phát hiện những gian lận thao túng trên thị trường chứng khoán không phải là điều dễ làm, vì những giao dịch này đều được che đậy kỹ và có sự tham gia, tiếp tay, bảo vệ của nhiều người. Điều quan trọng là những người có khả năng gian lận, thao túng thị trường đều là những “đại gia” có trong tay hàng trăm tỷ đồng.

Đấy là chưa kể, trong trường hợp phát hiện DN không đủ điều kiện phát hành cổ phiếu ra công chúng vẫn cố tình huy động vốn, thì việc huỷ kết quả phát hành là rất khó, vì nó sẽ không chỉ ảnh hưởng đến DN, mà các nhà đầu tư cũng thiệt hại và còn ảnh hưởng đến an sinh xã hội.

Để xử lý triệt để những vi phạm này, quan trọng là phải ngăn chặn từ gốc, các ban ngành chức năng địa phương phải kiểm soát các DN ngay trên địa bàn của mình, đừng để xảy ra việc đã rồi mới tính chuyện phạt hay đình chỉ. Phía UBCKNN cũng đang trình để sửa đổi Nghị định 36 về xử phạt vi phạm chứng khoán, nâng mức phạt cao nhất lên tới 500 triệu đồng. Nếu mức phạt này được thực thi, sẽ nâng cao được tính răn đe của luật pháp.

Hiện nay, Bộ Tài chính và Bộ Công an đang dự thảo thông tư về việc phối hợp cung cấp thông tin và xử lý các vi phạm. Sẽ có một vài DN bị huỷ kết quả phát hành

Nhà đầu tư trước khi quyết định mua cổ phiếu phải xác định, xử lý thông tin, đánh giá hết sức thận trọng để tránh phải ôm một đống nợ, tiền mất tật mang, tự biến mình từ cổ đông ưu đãi thành cổ đông... ngược đãi. Nếu không việc kinh doanh chứng khoán sẽ trở thành sân chơi của một số ít “đại gia” thay vì nó là thước đo sức khoẻ của nền kinh tế!

Lam Giang