Báo cáo tham luận của tỉnh Vĩnh Phúc

BÁO CÁO “CÔNG TÁC TUYÊN GIÁO VỚI VIỆC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ MẤT CÂN BẰNG GIỚI TÍNH KHI SINH

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

Vĩnh Phúc - cửa ngõ Tây Bắc của thủ đô Hà Nội, thuộc vùng Châu thổ sông Hồng, là một trong 7 tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Có diện tích tự nhiên 1.236,5 Km² , dân số 1.014.598 người mật độ dân số 819 người/km2. Tỉnh có 9 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc là: Thành phố Vĩnh Yên là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của tỉnh; thị xã Phúc Yên và 7 huyện là Bình Xuyên, Yên Lạc, Vĩnh Tường, Tam Dương, Tam Đảo, Lập Thạch và Sông Lô. Phần đông dân số làm nông nghiệp, những tập quán về cưới xin, sinh đẻ còn khá nặng nề, tâm lý muốn đông con, cần phải có con trai còn khá phổ biến đó là thách thức lớn đối với công tác Dân số- KHHGĐ tỉnh Vĩnh Phúc.

Trong những năm qua công tác Dân số và kế hoạch hoá gia đình (DS- KHHGĐ) của tỉnh đã đạt được những kết quả quan trọng: Nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân được nâng lên rõ rệt; mức sinh thay thế (trung bình mỗi phụ nữ có 2 con) được duy trì từ năm 2001 đến nay, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên là 8,8%, chất lượng dân số được nâng lên đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân trong tỉnh.      

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác DS-KHHGĐ trong một vài năm gần đây đang có những khó khăn thách thức mới. Cùng với sự gia tăng về quy mô dân số, hạn chế về chất lượng dân số và đáng lưu ý là mất cân bằng giới tính khi sinh đang là những vấn đề bức xúc của tỉnh. Tỷ số giới tính khi sinh của Vĩnh Phúc được biết đến qua số liệu báo cáo thống kê hàng năm của cán bộ dân số và đặc biệt thể hiện rõ nét nhất qua cuộc Tổng điều tra Dân số và nhà ở 1/4/2009, tỷ số giới tính khi sinh của Vĩnh Phúc là 114,9.

Hàng năm số trẻ em được sinh ra khoảng từ 16-19 nghìn trẻ và đã xuất hiện tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Ở Vĩnh Phúc tỷ số giới tính khi sinh có xu hướng tăng cao: Năm 2005 là 114, đến năm 2010 và năm 2011 vẫn tiếp tục tăng cao là 115,37 và 116,15. Năm 2005 có 6/8 huyện, thị có tỷ số giới tính khi sinh trên 110; năm 2010, năm 2011 có 9/9 huyện, thị, thành phố có tỷ số giới tính khi sinh trên 110, trong đó có tới 6 huyện, thị ở mức báo động từ 115 trở lên. Hiện nay Vĩnh Phúc là 1 trong 10 tỉnh có tỷ số giới tính khi sinh cao nhất cả nước.

Tỷ số giới tính khi sinh là yếu tố mang tính căn nguyên quyết định tình trạng cân bằng hay mất cân bằng giới tính trong một cấu trúc dân số. Ở những quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ, hiện đang phải đối phó với tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng về giới tính của trẻ khi sinh đang ở mức cao là 120/100, nghĩa là cứ 100 trẻ gái ra đời tương ứng có 120 bé trai ra đời. Nhiều chuyên gia đã cảnh báo rằng tỷ lệ tội phạm, nhu cầu sách báo khiêu dâm và kết hôn trái phép là những hậu quả của sự mất cân bằng giới tính ở Trung Quốc. Nếu không giải quyết được tình trạng này thì: “ Khủng hoảng hôn nhân sẽ tác động to lớn tới cấu trúc gia đình, đạo đức xã hội và phát triển kinh tế ” như nhận xét của một quan chức hiệp hội Trung Quốc.

Đưa tỷ số giới tính khi sinh trở lại với qui luật tự nhiên của quá trình sinh sản, không phải chỉ để đảm bảo sự hài hòa âm dương theo quan niệm truyền thống của phương đông, mà quan trọng hơn là để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững ở một quốc gia. Hay nói cách khác, khi một quốc gia có cơ cấu dân số bị mất cân bằng nghiêm trọng về giới, quốc gia đó sẽ phải đối phó với hàng loạt vấn đề về hệ lụy không lường trước được, kể cả nguy cơ phá vỡ sự ổn định xã hội. Trên thực tế không ít quốc gia đang phải đối phó với tình trạng này.

Trong quá trình triển khai công tác DS-KHHGĐ và hoạt động can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh đã phải đối mặt với không ít những khó khăn, thách thức, đòi hỏi có sự quan tâm chỉ đạo sâu sát, kịp thời của Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh; sự phối kết hợp hoạt động của các sở, ban, ngành, đoàn thể trong đó phát huy vai trò của công tác truyên truyền thực hiện công tác DS-KHHGĐ với việc giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh là hết sức quan trọng.

Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy; Ban Tuyên giáo các cấp đã tích cực tham mưu, đề xuất, giúp các cấp ủy xây dựng chương trình, kế hoạch và triển khai công tác tuyên truyền, nắm bắt tư tưởng, dư luận xã hội trong tỉnh. Hoạt động tuyên truyền về công tác DS-KHHGĐ được đẩy mạnh, có chủ đề, tính tư tưởng rõ ràng; góp phần nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ nói chung và giảm thiểu MCBGT khi sinh nói riêng trên địa bàn tỉnh.

Ban Tuyên giáo các cấp đã bám sát những yêu cầu, nhiệm vụ chính trị được giao, đẩy mạnh tuyên truyền toàn diện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác DS-KHHGĐ, nhất là các giải pháp để hạn chế tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh hiện nay trên địa bàn tỉnh; kịp thời phát hiện và biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ.

Công tác tư tưởng bao giờ cũng đi trước một bước. Từ chỗ thống nhất nhận thức sẽ tạo ra sự đồng thuận và bảo đảm cho hành động đúng và hiệu quả. Chính vì vậy, công tác tuyên giáo với chức năng, nhiệm vụ của mình chỉ đạo các phương tiện thông tin đại chúng làm tốt công tác tư tưởng, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền và mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu rằng: Công tác Dân số-KHHGĐ là một bộ phận quan trọng của chiến lược phát triển đất nước, là một vấn đề kinh tế-xã hội hàng đầu và là giải pháp cơ bản để nâng cao chất lượng cuộc sống của từng người, từng gia đình và toàn xã hội.

Xác định công tác tuyên truyền, vận động mọi tầng lớp nhân dân tham gia thực hiện công tác DS-KHHGĐ và có nhận thức về hậu quả của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh hiện nay là nhiệm vụ quan trọng, phải tiến hành thường xuyên và lâu dài nhằm góp phần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân, giữ ổn định cơ cấu dân số hợp lý, đưa tỷ số giới tính khi sinh về với quy luật tự nhiên.

Trong những năm qua, Chi cục DS-KHHGĐ đã có sự phối hợp chặt chẽ với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, các ngành, đơn vị, địa phương trong công tác tuyên truyền. Hàng năm, khi xây dựng kế hoạch trong các hội nghị báo cáo viên, sơ kết 3 tháng, 6 tháng đều bố trí 1-2h để Chi cục DS-KHHGĐ trình bày các nội dung cơ bản về công tác DS-KHHGĐ, những nội dung cần sự quan tâm tuyên truyền vận động như các hoạt động nâng cao chất lượng dân số đặc biệt mất cân bằng giới tính khi sinh, thường xuyên có sự trao đổi, cung cấp thông tin về công tác DS-KHHGĐ cho Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, từ đó có sự chỉ đạo, định hướng kịp thời trong hoạt động tuyên truyền.

Ngày 29/5/2012 Ban tuyên giáo Tỉnh ủy chủ trì phối hợp với Sở Y tế tổ chức Hội thảo mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh với thành phần tham dự gồm: Ban tuyên giáo Trung ương; Tổng cục DS-KHHGĐ; Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, thành viên BCĐ công tác DS-KHHGĐ tỉnh, Phó bí thư, Phó chủ tịch, Trưởng ban tuyên giáo các huyện, thị, thành phố, Phó bí thư, Phó chủ tịch đại diện 18 xã, phường, thị trấn  trong tỉnh. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy đã chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền công tác DS-KHHGĐ và vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh đến các cấp, ngành, đoàn thể và các tầng lớp nhân dân; các tài liệu và thông tin liên quan đến chủ đề tuyên truyền đã được phổ biến đến toàn thể các tổ chức cơ sở đảng trong toàn tỉnh.

Với những kết quả nói trên việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ của tỉnh đã đạt được những kết quả quan trọng, bước đầu đã hạn chế được tình trạng gia tăng mất cân bằng giới tính khi sinh tiến tới ổn định tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh. Đến tháng 9/2012, tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh là 118/100; giảm 0,6 điểm % so với cùng kỳ năm 2011.