Bảo tàng nhà binh qua bộ huân, huy chương “khủng”

Anh Việt và chiếc huy hiệu kháng chiến năm 1955 cùng với chứng nhận “lý lịch”. Ảnh: TG

Từ duyên kỳ ngộ với Thượng tướng Lê Khả Phiêu

Trong căn phòng trưng bày tại khu tập thể Bệnh viện Nhi Trung ương trên phố Đê La Thành (Hà Nội) la liệt các loại huân chương, huy chương, bằng chứng nhận huân chương, kỷ niệm chương qua các thời kỳ của vô số các vị tướng, các anh hùng, những người lính, dũng sĩ năm xưa. Những kỷ vật đậm dấu ấn thời gian và mang dấu tích lịch sử quý giá ấy được kỳ công sưu tầm, gìn giữ bởi người đàn ông gần 40 tuổi Trần Vương Việt. "Gìn giữ những tấm huân, huy chương, bằng chứng nhận, những huy hiệu một thời ấy cũng là một cách để tôi tỏ lòng biết ơn đến thế hệ cha anh đã chiến đấu, hy sinh xương máu cho thế hệ chúng tôi có được ngày hôm nay", anh Việt tâm sự.

Trong số những kỷ vật vô giá ấy, đặc biệt có bộ huân chương, huy hiệu của Thượng tướng Lê Khả Phiêu (nguyên Tổng Bí thư) cùng những dòng lưu bút của chính ông đề tặng cho anh Việt.

Bộ Huân chương, huy hiệu cùng lời đề tặng của Tướng Lê Khả Phiêu.

Bộ quân hàm cầu vai của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Đến kỷ vật của hàng nghìn vị tướng, dũng sĩ

Trong giới sưu tầm kỷ vật nhà binh thì các loại huân, huy chương này được xếp thành 3 "bậc" khác nhau. Quý nhất là huân chương, kế đến là huy chương và sau cùng là kỷ niệm chương, huy hiệu. Hiện có tới hơn 3.000 huân chương có mặt trong "bảo tàng nhà binh mini" của anh Việt, với đủ tất cả các loại huân chương có trong Luật thi đua khen thưởng hiện nay. Có những tấm bằng chứng nhận huân chương được cấp từ hàng chục năm trước, mà nay vẫn được giữ gìn nguyên vẹn như bằng huân chương của Thượng tướng Vũ Lập được tặng thưởng năm 1984; bằng huân chương của ông Trần Quốc Hoàn được cấp năm 1983 - Bộ trưởng Bộ Công an đầu tiên và giữ cương vị này trong 29 năm; huân chương được cấp cho ông Phương Minh Hòa năm 1981 khi còn ở cấp bậc Trung úy, chính là vị Trung tướng - Chính ủy Quân chủng Phòng không, không quân. Hoặc những hiện vật quý như chiếc la bàn của Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Lan - người phi công đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ xâm lược miền Bắc hay giấy chứng nhận được tặng kỷ niệm chương của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên; bằng huy hiệu 60 năm tuổi Đảng của Thiếu tướng Doãn Sửu.

Những tấm bằng, giấy chứng nhận huân chương của các vị cán bộ lão thành, vốn trưởng thành từ thời kỳ Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (tiền thân của QĐNDVN) cũng được giữ gìn như một kỷ vật quý báu một thời binh lửa. Ấy là bằng chứng nhận Huân chương kháng chiến hạng Nhất của cố Thượng tướng Vũ Lập; lưu bút của Thiếu tướng Hùng Tân... Những loại huân chương, huy chương cao quý được mạ vàng như Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập, Huy chương Anh hùng lực lượng vũ trang, Huy chương Anh hùng lực lượng vũ trang giải phóng, Huy chương Anh hùng lao động... cũng "có mặt" đầy đủ trong căn phòng trưng bày ở khu tập thể. Rồi cả những loại Huy hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, Huy hiệu Dũng sĩ diệt cơ giới, Huy hiệu Dũng sĩ Quyết thắng... có kèm theo bản gốc giấy chứng nhận được trao tặng từ thập kỷ 70 của thế kỷ trước, hiện được đóng khung cẩn thận trong "bảo tàng nhà binh" này.

Một góc “Bảo tàng nhà binh”.

Những chiếc huân chương cực hiếm

Trong số những chiếc huân chương, huy chương, huy hiệu... nhà binh thì khó "kiếm" nhất và hiếm nhất chính là chiếc huân chương Hữu nghị. Loại huân chương này chỉ dành tặng cho người nước ngoài nên việc người Việt Nam sở hữu được không phải là đơn giản. Vừa chỉ tay vào chiếc hộp đề tên người gửi từ nước ngoài về, anh Việt kể: "Đây là hai chiếc huy chương Hữu nghị thời Việt Nam Dân chủ cộng hòa: Một chiếc từ Ucraina và một chiếc từ Latvia. Mỗi chiếc gần 100 USD. Loại này khó tìm lắm bởi nó vốn là phần thưởng Nhà nước ta chỉ dành tặng cho người nước ngoài, tôi phải nhờ bạn bè tìm đặt mua mãi mới có được". Kế đến là bộ huy hiệu 70 năm, 80 năm tuổi Đảng; Dũng sĩ diệt Mỹ cũng được liệt vào loại hiếm. Những chiếc huân chương được đánh giá là có độ "cổ" cao như huân chương Quyết thắng; huân chương Hữu Nghị; huân chương Đoàn kết, chiến thắng giặc Mỹ. Hoặc như chiếc kỷ niệm chương tình báo quốc phòng cũng được giới chơi liệt vào hạng đắt và hiếm. Hay để có được chiếc huân chương Quân công giải phóng, anh Việt phải tốn rất nhiều công sức, sau nhiều năm tìm kiếm mới có được chiếc hạng Nhất và hạng Ba; rồi mãi tận 3 năm tìm kiếm nữa anh mới mua được chiếc huân chương hạng Nhì từ một người quen ở TPHCM. Hay như bức trướng "Đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Phòng 2, Cục Bảo vệ chính trị I, Tổng cục I, Bộ Nội vụ" (nay là Bộ Công an) được đóng trong khung kính lớn treo trang trọng giữa phòng, cũng là một hiện vật thuộc hàng quý hiếm.

Bên cạnh đó là chiếc Kỷ niệm chương Bình Trị Thiên Belarutxia (Belarus) người tốt việc tốt. Đây là chiếc kỷ niệm chương được làm bằng nhôm, ghi nhớ sự kết nghĩa giữa nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên của Việt Nam với nhân dân Cộng hòa Belarus (thuộc Liên Xô cũ) đến nay đã bạc màu theo thời gian. Trên thị trường hiện nay, việc tìm kiếm chiếc kỷ niệm chương này không hề đơn giản. "Có khi để bổ sung được một chiếc huân, huy chương vào trong bộ sưu tập phải mất hàng năm trời mới lùng được. Giá trị vật chất của nó thì cũng vô cùng, có khi chỉ vài ngàn đồng, vài trăm đồng hoặc nhiều triệu đồng 1 chiếc; nhưng cũng có khi được tặng không nếu gặp người cùng chí hướng. Thế nhưng, nhiều khi không phải cứ có tiền là mua ngay được", anh Việt kể.