Bất bình đẳng giới, chức tước hay đòn roi?

Báo cáo của Chính phủ về thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2013 được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền cho Bộ LĐ,TB&XH nêu trong cuộc họp của UBCVĐXH của Quốc hội chiều 24/4 dài tới 30 trang, chưa kể 17 trang phụ lục. Một loạt những vấn đề nổi cộm, những số liệu, những chương trình hành động của nhiều bộ ngành, những kế hoạch truyền thông và hàng loạt những văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo…

Đa số các ý kiến đề cập đến vấn đề tỷ lệ cán bộ nữ ở các cấp còn thấp. Báo cáo cho thấy, năm 2013, có sự thay đổi lớn cho mục tiêu “tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí quản lý, lãnh đạo, nhằm từng bước giảm dần khoảng cách giới trong lĩnh vực chính trị”. Cụ thể, lần đầu tiên có 2 nữ Ủy viên Bộ Chính trị (chiếm 12,5%); trong năm 2012-2013 đã có 3 nữ Thứ trưởng và tương đương được bổ nhiệm; có thêm 1 nữ Bí thư Tỉnh ủy (Ninh Bình). Trong ngành Công an, lần đầu tiên có 2 nữ Thiếu tướng; Bộ Quốc phòng cũng vừa bổ nhiệm một nữ Thiếu tướng.

Tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) cho rằng: “Một phụ nữ trên vai cõng rất nhiều cơ cấu”. Đại biểu Nguyễn Thanh Thụy (Bình Định) lại lo ngại: “Sắp tới sẽ giảm biên chế 100.000 cán bộ viên chức thì các cơ quan liên quan đã có động thái gì để bảo vệ quyền lợi cán bộ nữ?”.

Riêng ông Phạm Đức Châu (Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị) gây chú ý với quan điểm: “Ở Việt Nam không mất bình đẳng giới về chính trị”. Ông Phạm Đức Châu dẫn những câu chuyện về đời sống phụ nữ nông thôn, ở cấp phường/xã mà thể hiện lo ngại của mình về bất bình đẳng giới. “Họ chỉ quan tâm đến bình đẳng giới như vấn đề đời sống tinh thần, bình đẳng về mặt đối xử. Phụ nữ không muốn coi việc bị chồng đánh đập là bình thường. Ngày nay ở quê, cứ đám cưới đám hỏi là gánh nặng lại trút lên vai phụ nữ, còn đàn ông ăn nhậu suốt đêm”, ông Phạm Đức Châu nói.

 

Ông Phạm Đức Châu, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị.

“Đó là thực tế ở cấp thấp. Còn khi họp ở tỉnh, ở Trung ương thì các đồng chí lại quan tâm đến những con số về chính trị. Còn theo tôi, Việt Nam không mất bình đẳng giới về chính trị. Công tác cán bộ hiện nay có những cái mang tính quy luật xã hội, rất khó thay đổi. Ví dụ như chị em dù có trình độ, kiến thức nhưng có thể vẫn không muốn đi học xa, công tác xa…”, ông Phạm Đức Châu bày tỏ.

 

Lo lắng của đại biểu Phạm Đức Châu được thể hiện ngay trong báo cáo của Chính phủ. Số liệu cho thấy, năm 2013, toàn quốc có 14.350 vụ bạo lực gia đình, trong đó, số vụ có nạn nhân nữ chiếm tới 11.526 vụ. Tổng số nạn nhân bạo lực gia đình đến cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở bảo trợ xã hội, cơ sở hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình và các địa chỉ tin cậy trong cộng đồng là 13.712 nạn nhân. Số người gây bạo lực được tư vấn là 14.560 người, chiếm 50%.

“Các chị em ngồi đây thì quá tuyệt vời rồi, nhưng chiếm số lượng rất ít trong xã hội”, ông Phạm Đức Châu nói vui như vậy để bổ sung cho sự quan tâm của mình tới bất bình đẳng giới ở những đối tượng dễ tổn thương như phụ nữ nông thôn, phụ nữ có trình độ học vấn thấp… Và ông đặt câu hỏi: “Những điều đã mang tính quy luật liệu có thay đổi được không? Nhiều cán bộ nữ buộc phải đưa vào cho đủ chỉ tiêu về tỷ lệ nữ, nhưng rất có thể họ chưa đạt tới trình độ hoặc chưa đủ uy tín…”. Theo ông Phạm Đức Châu, đó mới là những vấn đề nhức nhối ở xã hội Việt Nam hiện nay.

Cũng đồng tình với đại biểu Phạm Đức Châu về những phụ nữ dễ tổn thương nói trên, bà Phạm Thị Hải Chuyền – Bộ trưởng Bộ LĐ,TB&XH cho biết: “Chúng tôi sẽ tiếp thu để cụ thể hóa về bình đẳng giới cho từng nhóm đối tượng cụ thể. Nhiều đòi hỏi của chị em có khi rất đơn giản nhưng vẫn khó thực hiện”. Bà Phạm Thị Hải Chuyền đánh giá, hiện nay tỷ lệ lãnh đạo nữ thấp, phần đông chị em phụ nữ trí thức đều có ý chí phấn đấu nhưng vẫn có rào cản lớn về gia đình, trách nhiệm làm mẹ…

Bà Trương Thị Mai – Chủ nhiệm UBCVĐXH của Quốc hội thẳng thắn: “Có những vấn đề cảm giác như năm nào cũng nói, chứng tỏ nhiều vấn đề còn tồn tại dai dẳng, khó xử lý. Có khi 10 năm sau tôi về hưu, nếu được mời đến dự các cuộc họp như thế này, có khi vẫn còn những băn khoăn như hôm nay…”.

 

“Mục tiêu về giảm khoảng cách giới trong lĩnh vực chính trị có nguy cơ không đạt kế hoạch chiến lược đề ra do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân chưa giải quyết thấu đáo được vấn đề tuổi nghỉ hưu cho phụ nữ”, trích báo cáo của Chính phủ.  Bộ trưởng Bộ LĐ,TB&XH: “Chính phủ thấy rằng nếu không tăng tuổi nghỉ hưu cho cán bộ nữ thì nguồn nhân lực đưa vào đào tạo, quy hoạch cho cấp cao hơn sẽ khó. Đến thời điểm này, Bộ Chính trị đã yêu cầu tiếp tục nghiên cứu”.