Bệnh viêm não mô cầu: Nguy hiểm, dễ lây lan

Bệnh nhân bị viêm não mô cầu tại BV Bệnh nhiệt đới Trung ương.

Bệnh dễ bùng phát

Ngày 2/2, BS Nguyễn Tiến Lâm cho biết, bệnh nhân viêm não mô cầu tại BV Nhiệt đới TƯ sau 3 tuần điều trị tích cực đã ra viện. Trước đó, bệnh nhân này được chuyển lên từ Nam Định, với các triệu chứng như đau họng, đau mỏi cơ toàn thân, sốt, tụt huyết áp và xuất hiện các nốt ban xuất huyết hoại tử trên da.

Trước đó cũng tại Hà Nội,  một bệnh nhân là bé gái, 3,5 tháng tuổi ở thôn Kim Giao, xã Tiến Thắng, huyện Mê Linh, cũng đã phải nhập BV Nhi Trung ương trong tình trạng sốt cao, nôn, ỉa chảy và đã được chọc dịch não tủy. Sau đó kết quả cấy dịch não tủy dương tính với vi khuẩn não mô cầu.

Theo BS Lâm, bệnh viêm não mô cầu dễ lây lan do vi khuẩn nhân lên nhiều ở vùng hầu họng, nên khi bệnh nhân ho, hắt hơi, mầm bệnh dễ phát tán ra ngoài. Sau khi xâm nhập vào tế bào đường hô hấp trên, gây ra tình trạng viêm mũi họng, thường có ho, sốt cao, đau cơ, đau đầu, buồn nôn, có thể bị co giật, giảm trương lực cơ, biểu hiện của liệt chi, mặt, tri giác giảm. Tùy vị trí xâm nhập, độc lực của vi khuẩn cũng như sức đề kháng của cơ thể, có thể viêm mũi, họng nhẹ, nhiễm khuẩn huyết đơn thuần hoặc kịch phát gây tử vong.

BS Lâm cho biết, dấu hiệu của bệnh viêm não mô cầu là bệnh nhân thường bỗng nhiên sốt kèm ớn lạnh, rét run, đau đầu, co giật hoặc mê sảng ở trường hợp nặng. Một số trường hợp có biểu hiện nôn ói, nhức mỏi. Với các vết ban đỏ nổi ngoài da đối với viêm não mô cầu, thường có tím thẫm, hoặc to bằng đầu đũa, hoặc là mảng lớn hơn. Các nốt tử ban xuất hiện trong 1-2 ngày có biểu hiện bệnh, trong khi đó sốt phát ban hay sốt xuất huyết, nốt ban thường có màu nhạt hơn và nhỏ hơn và trổ ban từ sau 3-4 ngày.

Ở thể nhẹ, bệnh nhân có thể qua khỏi nếu được nhập viện và điều trị bằng kháng sinh. Thống kê dịch tễ tại Việt Nam cho thấy, có đến 50% người mang vi trùng não mô cầu nhưng không có biểu hiện bệnh và vẫn sống khỏe. Bệnh viêm não mô cầu là bệnh theo mùa, có những điểm đáng lưu ý là dễ bị chẩn đoán nhầm, đồng thời lây lan nhanh nếu người bệnh sống trong môi trường thường xuyên tiếp xúc với nhiều người khác. Đây là bệnh lây qua đường hô hấp, tỷ lệ người lành mang trùng là 25%, trong vùng dịch tỷ lệ này lên tới 50% nên rất dễ bùng phát.

Để phòng tránh mắc viêm não mô cầu, không nên tập trung nơi đông người, thường xuyên vệ sinh răng miệng, khi hắt hơi hay ho cần lấy khăn che miệng hoặc đeo khẩu trang khi bị viêm đường hô hấp. Trẻ cần được giữ ấm và chú ý vùng cổ, ngực, gan bàn tay, bàn chân.

Cách phòng tránh đặc hiệu là rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để ngừa vi khuẩn. Trong thời điểm này, người dân nên quan tâm đến việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh vùng hầu họng bằng việc súc miệng bằng nước muối ngày 3 lần, tránh tiếp xúc gần với người bị ho, sốt, đau họng.

Nếu sống trong địa bàn có ổ dịch hoặc những người xung quanh mắc bệnh thì có thể uống thuốc kháng sinh hoặc tiêm vaccine phòng ngừa cho cả người lớn. Trẻ từ 2 tuổi trở lên đã có thể tiêm phòng bệnh này. Một mũi vaccine có khả năng ngừa bệnh trong vòng ba năm. Vaccine đang sử dụng tại Việt Nam là của Pháp sản xuất có giá 150.000-160.000 đồng/liều. Sau khi tiêm vaccine 7-10 ngày, nồng độ kháng thể đạt tới mức đủ để bảo vệ người được tiêm.

BS Lâm khuyến cáo, việc phân biệt các dấu hiệu để nhận biết sớm bệnh viêm não mô cầu không hề đơn giản bởi triệu chứng của bệnh khá giống các trường hợp nhiễm vi trùng khác với biểu hiện đau họng, đau mỏi người. Khi thấy trẻ sốt, nhức đầu gia đình cần đưa trẻ đi khám để có hướng điều trị tích cực. Khoanh vùng và giám sát chặt chẽ tình hình dịch toàn bộ khu vực quanh nhà bệnh nhân.

Hoài Nam