Bệnh viêm não mô cầu nguy hiểm như thế nào?

BS Phạm Văn Phúc kiểm tra tình trạng bệnh nhân mắc viêm màng não do não mô cầu. Ảnh: V.Thu

Lây dễ, tỷ lệ tử vong cao

Sau 2 ngày bị sốt cao 38,5 độ, đau đầu, chóng mặt, anh Nguyễn Văn Vượng (24 tuổi, xã Cấn Hữu, Quốc Oai, Hà Nội) mới vào Bệnh viện Bạch Mai khám. Tại đây, anh có biểu hiện hoa mắt, mắt tối sầm, nghi viêm màng não nên được chuyển sang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu vào sáng 4/3. Kết quả nuôi cấy dịch não tủy vào chiều 4/3 cho thấy, bệnh nhân bị viêm màng não do não mô cầu.

Anh Vượng là trường hợp thứ hai được phát hiện bị viêm màng não do não mô cầu (thường gọi là viêm màng não mô cầu) tại Hà Nội. Trước đó một ngày, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã xác nhận trường hợp mắc viêm màng não mô cầu đầu tiên là Bùi Thanh Bình (30 tuổi, quê ở xã Vân Canh, huyện Đông Anh, làm việc tại quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội).

Cũng giống anh Bình, anh Vượng cũng không rõ vì sao mình lại mắc bệnh viêm màng não mô cầu và mắc như thế nào. Chia sẻ với PV Báo GĐ&XH tại phòng cách ly đặc biệt, anh Vượng cho biết: “Các bác sĩ nói rằng, rất may là tôi vào viện kịp thời, đáp ứng tốt với kháng sinh nên sức khỏe tiến triển tốt. Chỉ cần nằm phòng cách ly theo dõi thêm vài ngày nữa là có thể xuất viện”.

Các chuyên gia về y tế dự phòng cho biết, vào tiết Đông – Xuân, dịch viêm màng não do mô cầu thường gia tăng. Theo số liệu thống kê của Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), tính từ năm 2011 tới nay, cả nước có 610 ca nhiễm bệnh và số người mắc bệnh cao nhất là năm 2011, với 272 ca. Từ năm 2012, số ca nhiễm bệnh viêm não do mô cầu cũng như các ca tử vong do bệnh đã giảm dần.

Theo BS Lê Xuân Hòa, Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM, viêm màng não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng, diễn tiến rất nhanh. Không như bệnh viêm màng não do virus, bệnh này có thể lấy đi sinh mạng của trẻ nhỏ đang khỏe mạnh chỉ trong vòng 24 giờ sau những triệu chứng đầu tiên xuất hiện. Một nữ sinh lớp 12 tại Hải Dương mới đây tử vong chỉ sau 2 ngày sốt nhẹ, đau đầu. Ở thể tối cấp, tỷ lệ tử vong của bệnh lên đến 60 - 70%; thể viêm màng não mủ 30 - 40% nếu việc điều trị không kịp thời.

Tuy nhiên, viêm màng não mô cầu khó phát hiện, nhất là trong giai đoạn sớm bởi triệu chứng của bệnh giống như những triệu chứng viêm màng não siêu vi thông thường khác. Bệnh viêm màng não mô cầu tỷ lệ tử vong rất cao, những bệnh nhân sống sót để lại di chứng nặng nề do tổn thương não, tổn thương các cơ quan nội tạng như thận, các giác quan như thị giác, thính giác và ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, tâm sinh lý bệnh nhân.

Đi khám ngay nếu sốt, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng

Về triệu chứng sớm của bệnh viêm màng não mô cầu, BS Lê Xuân Hòa cho biết, có thể nghi ngờ mắc bệnh nếu gặp các triệu chứng như sốt cao 39 - 40oC, buồn nôn, nôn, cáu gắt, ăn không ngon hoặc bỏ ăn, đau đầu, chóng mặt, đau họng, chảy nước mũi. Khi xuất hiện muộn, bệnh có những triệu chứng rõ rệt, đặc hiệu như xuất hiện ban đỏ vùng da mỏng, đầu chi; cứng gáy, đau cổ, co cứng; sợ ánh sáng; mê sảng, lú lẫn; co giật kiểu động kinh; mất ý thức, rối loạn cảm giác. Với những người có biểu hiện bệnh thể viêm màng não, bác sĩ sẽ tiến hành cấy dịch não tủy để chẩn đoán.

Về đường lây nhiễm của bệnh viêm màng não do não mô cầu, BS Lê Xuân Hòa cho biết, bệnh lây truyền qua nước bọt, dịch tiết đường hô hấp, ho, hắt hơi do hít phải các giọt bắn của dịch tiết hô hấp có chứa mầm bệnh. Những hoạt động hàng ngày có thể lây truyền bệnh như dùng chung ly, tách uống nước, sống trong khu tập thể, cắm trại, nhà trường, nhà trẻ, sinh hoạt cộng đồng, người hút thuốc lá hay tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá… Các chuyên gia khuyến cáo, những người tiếp xúc rất gần với bệnh nhân, bị bệnh nhân ho văng vi khuẩn vào mặt có nguy cơ cao lây bệnh viêm màng não do não mô cầu và phải uống ngay kháng sinh để dự phòng. BS Lê Xuân Hòa nhấn mạnh: “Tất cả mọi người khỏe mạnh ở các lứa tuổi khác nhau đều có thể mắc bệnh viêm màng não mô cầu, nhưng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là nhóm đối tượng dễ mắc bệnh nhất”.

Để tăng cường phòng bệnh viêm não, màng não do não mô cầu, tránh lây lan trong cộng đồng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, bằng cách thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường. Bệnh do vi khuẩn gây nên, việc đeo khẩu trang khi tiếp xúc với nguồn lây cũng có hiệu quả phòng bệnh. Người dân cũng cần thực hiện tốt vệ sinh nơi ở, thông thoáng nơi ở, nơi làm việc. Đặc biệt, người dân cần chủ động tiêm vaccine để phòng bệnh. PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng khuyến cáo: "Người dân cần cảnh giác, thấy sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng nên đến bệnh viện khám để được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời".

Thu Nguyên/Báo Gia đình & Xã hội