Bi kịch trong gia đình mẹ ra tay sát hại con trai: Vì sao những vụ án mạng giữa người thân liên tục xảy ra?

Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đắk Lắk vừa tiến hành thực nghiệm hiện trường vụ án giết người đối với bị can H Mĩm Niê (54 tuổi, trú tại xã Ea Tul, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk). Bị can H Mĩm Niê được xác định đã có hành vi dùng búa đánh chết con trai.

Trước đó, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đắk Lắk tiếp nhận tin báo về việc anh Y Khai Niê (27 tuổi, ngụ xã Ea Tul) tử vong tại phòng ngủ, không rõ nguyên nhân.

Sau khi khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi và triển khai các biện pháp nghiệp vụ, cơ quan công an xác định đây là vụ án mạng và đối tượng tình nghi chính là mẹ nạn nhân.

Sau khi lo xong đám tang cho con, được sự vận động của lực lượng công an, bà H Mĩm Niê đã đến công an đầu thú và khai nhận toàn bộ hành vi giết chết con trai.

Theo lời khai của bà H Mĩm Niê, những năm qua anh Y Khai Niê lười lao động, ham chơi, nhiều lần xin tiền mẹ và các thành viên trong gia đình để đi nhậu với bạn bè. Nếu không xin được tiền, anh Y Khai Niê phá đồ đạc trong nhà, đánh đập và đe dọa giết các thành viên trong gia đình.

Khoảng 2 giờ 13 phút, ngày 5-3, sau khi nhậu về, anh Y Khai Niê xin 5 triệu đồng để đi ăn chơi nhưng bà H Mĩm Niê trả lời không có. Lúc này, anh Y Khai Niê chửi bới và đe dọa sẽ giết bà H Mĩm Niê. Do không kìm chế được cơn bực tức trong lòng, bà H Mĩm Niê đã dùng búa đánh lên người con trai khiến nạn nhân tử vong.

Tiến sĩ Đặng Văn Cường- Giảng viên luật hình sự (Trường Đại học Thủy Lợi) chia sẻ, đây là một bi kịch đau lòng khi người mẹ đã ra tay sát hại con ruột của mình. Cơ quan tiến hành tố tụng cần xem xét làm rõ "tinh thần" của người phụ nữ này để có hình thức xử lý phù hợp với quy định của pháp luật.

Nếu tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật của nạn nhân thì có thể chuyển từ tội danh "Giết người" sang tội "Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh".

Để xác định hành vi này cấu thành tội danh nào thì cần làm rõ mặt chủ quan của tội phạm (lỗi, động cơ và mục đích). Từ đó, xác định chính xác tội danh là tội "Giết người" hay "Giết người trong trạng thái tinh thần để bị kích động mạnh".

Theo quy định của pháp luật thì hành vi tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác là hành vi giết người. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định trong trường hợp nạn nhân thực hiện hành vi trái pháp luật nghiêm trọng, gây kích động mạnh đến tinh thần của người khác khiến người bị kích động mạnh về tinh thần, khiến họ thực hiện hành vi thiếu kiềm chế, thiếu kiểm soát dẫn đến tước đoạt tính mạng của người đó thì sẽ có tội danh riêng.

Thế nào là tinh thần kích động mạnh là vấn đề cần phải làm rõ để giải quyết đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Tinh thần bị kích động mạnh không chỉ là kích động tức thời, do bực tức mà cũng có thể là do bị đè nén, bức xúc kéo dài.

Để có thể xác định tinh thần của người phạm tội có bị kích động mạnh hay không và để phân biệt giữa "kích động" với "kích động mạnh", cần xem xét một cách khách quan, toàn diện các mặt: Thời gian, hoàn cảnh, địa điểm, diễn biến, nguyên nhân sâu xa và trực tiếp của sự việc.

Cơ quan chức năng sẽ làm rõ diễn biến một chuỗi hành vi của bị hại và của bị can để xác định hành vi của người bị hại có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hay không; hành vi trái pháp luật của người bị hại đã tác động đến tinh thần của bị can và những người khác như thế nào.

Nếu hành vi trái pháp luật nghiêm trọng diễn ra nhiều lần, kéo dài, khiến cho bị can bị áp lực, tinh thần bị dồn nén dẫn đến ảnh hưởng đến việc nhận thức và điều khiển hành vi thì có thể chuyển từ tội "Giết người" sang tội "Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh". Nếu thế, người phụ nữ này sẽ phải chịu mức hình phạt cao nhất là 3 năm tù.

Còn trường hợp kết quả điều tra không đủ căn cứ để xác định tinh thần của bị can là kích động mạnh thì sẽ xử lý về tội "Giết người" theo Điều 123 (BLHS 2015). Tuy nhiên, cơ quan tố tụng cũng phải xác định người bị hại có lỗi một phần và khung hình phạt có thể xử lý là phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

"Những vụ án mạng xảy ra giữa những người thân diễn ra không hiếm trong đời sống xã hội bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó có thể kể đến là những mâu thuẫn âm ỉ, kéo dài không được giải quyết, không đưa ra các cơ quan chức năng để hòa giải... Khi mâu thuẫn âm ỉ, dồn nén đến lúc không kiểm soát được cảm xúc thì người trong cuộc có thể thực hiện hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của người khác.

Đặc biệt, đối với những gia đình có người nghiện rượu, nghiện ma túy hoặc có những đứa con bất hảo, thường xuyên gây rối, đe dọa đến tính mạng sức khỏe của các thành viên gia đình thì cần phải có biện pháp giáo dục. Nếu đến mức không thể giáo dục được nữa thì cần phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng để có những biện pháp can thiệp kịp thời, tránh vụ việc kéo dài dẫn đến bi kịch trong gia đình", Tiến sĩ Cường phân tích.