Bí mật nửa thế kỷ của người y tá lấy thân mình làm giá súng trên đảo Mắt

Người lính già  Hồ Sĩ Châu. Ảnh: QT

Làm chân súng cho đồng đội chiến đấu

Y tá Hồ Sĩ Châu, người được nhắc đến trong bài phát thanh trên Đài Tiếng nói Việt Nam năm nay tròn 70 tuổi. Khi chiến trường im tiếng súng, ông về quê thôn Đồng Nại, xã Châu Quang, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An với con trâu cái cày, với cuộc sống thanh bần. Tưởng chừng như quá khứ oanh liệt về ông, về khẩu đội 12 ly 7 năm nào đã khép lại, nếu không có buổi nghe đài tình cờ ấy.

Ký ức lại ào ạt trở về trong ông. Năm 1964, lúc đó vừa 18 tuổi, ông Châu nhập ngũ. Tháng 6/1965, ông làm y tá trên Đảo Mắt (Nghệ An) trong biên chế Đại đội 32 (C32), thuộc Sư đoàn 341, Quân khu 4. Đảo Mắt là đảo tiền tiêu của tỉnh Nghệ An, cách bờ khoảng 30 km. Trận đánh mà Đài Tiếng nói Việt Nam nhắc tới diễn ra khốc liệt. Ông Châu bảo thời điểm đó vào khoảng đầu giờ chiều 17/8/1965. “Máy bay Mỹ ù ù trên trời. Cả đảo ùng ục tiếng bom, đạn, khói lửa mù mịt. Khi đó, tôi đang trực cấp cứu ở trong hầm chỉ huy của trận địa cùng với Trung đội trưởng Hoạc, cách khẩu đội 12 ly 7 có chục bước chân. Tiếng 12 ly 7 điểm xạ dài xen điểm xạ ngắn giòn đanh nhưng rồi bỗng im bặt. Tôi nghe tiếng hét lớn: “Chân súng hỏng rồi. Có ai ở đó không”. Tôi lao ngay ra khẩu đội 12 ly 7 để trợ giúp. Các đồng chí Trương Văn Thủ, Nguyễn Ngọc Linh, Phạm Văn Lưu đang lúng túng vì một chân khẩu 12 ly 7 bị hỏng, súng bị nghiêng một bên. Không chần chừ, tôi một tay bám vào chân súng còn lại, rồi ghé vai nâng khẩu súng lên, lấy lại cân bằng”, ông Châu nhớ lại. Cứ thế, y tá Hồ Sĩ Châu biến mình thành một chân của khẩu 12 ly 7. Một máy bay địch phát hiện được trận địa 12 ly 7 nhào xuống tấn công. Chiếc AD6 ăn gọn loạt đạn 12 ly 7 bốc cháy dữ dội, lảo đảo rồi rơi xuống biển. Một tiếng nổ lớn làm đất đá trùm lên trận địa 12 ly 7. Rồi, tiếng máy bay rít, tiếng bom giật, tiếng rốc két nã… người chiến sỹ quân y không còn nghe thấy gì nữa...

Bí mật giữ suốt 50 năm

Những ngày đầu năm mới 2015 này, sức khỏe ông Châu yếu đi rõ rệt. Trước đó, năm 2012 căn bệnh tắc nghẽn động mạch và di chứng chất độc da cam tưởng chừng như đã cướp đi sự sống của ông. Sau một thời gian dài điều trị ở Hà Nội, ông được về nhà, tuy đỡ hơn nhưng bác sỹ không cho phép ông nói chuyện liên tục quá 1 giờ đồng hồ. Dáng người mảnh khảnh, mái đầu bạc trắng, khuôn mặt hiền từ, dù vừa nói vừa thở dốc song giọng ông vẫn lạc quan yêu đời và hóm hỉnh. “Chiến trường bom rơi đạn lạc, còn sống trở về mình đã thấy may mắn hơn đồng đội nhiều rồi, không mong gì nữa. Bệnh tật thế này không biết sống chết thế nào. Mình yếu lắm, thở không được, nhưng việc nghe lại trận chiến đấu ở Đảo Mắt là thang thuốc bổ quý giá nhất”, ông Châu hồ hởi.

Tuy bắn rơi chiếc máy bay AD6 của Mỹ nhưng hôm đó cả khẩu đội ông bị trúng rốc két. Tất cả đều bị thương. Ông Châu bị thương ở đầu, ở tay, ở mông, bị gãy xương sườn do sức ép… Vậy nhưng, sau ngày rời Đảo Mắt, ông Châu rất ít khi kể lại chuyện bắn rơi máy bay AD6 của Mỹ nên chẳng ai hay biết. Ngay cả chương trình của đài phát thanh cũng cho rằng, y tá Hồ Sĩ Châu đã hy sinh khi nói: “Y tá Hồ Sĩ Châu đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng”.

Người cựu binh già này đã kinh qua nhiều chiến trường ác liệt, nhưng vốn tính vô tư, trầm lặng, ít nói về bản thân nên không quan tâm đến công trạng. Ông Châu kể, sau ngày rời Đảo Mắt, nghe nói chỉ huy đơn vị đã họp, nêu công trạng và quyết định đề nghị cấp trên tặng thưởng Huân chương Chiến công Hạng Ba cho ông. “Khẩu đội 12 ly 7 cũng được đề nghị tặng thưởng Huân chương Chiến công, không biết là hạng mấy, vì chỉ nghe nói lại”, ông Châu kể. Nhưng rồi, Huân chương không thấy và cũng chẳng có ai nhắc lại chuyện này nữa (?!).

Tấm bia huyền thoại ở Đảo Mắt

Anh Đào, con trai ông Châu bên tấm bia có ghi công trạng của người bố.

Anh Hồ Sĩ Đào, con trai ông Hồ Sĩ Châu kể: “Bố tôi không bao giờ kể chuyện bắn máy bay Đảo Mắt. Những chuyện chiến đấu cũng không mấy khi ông kể. Tình cờ nghe tin ngoài đảo còn tấm bia ghi danh ông. Sức khỏe không cho phép ông quay lại chiến trường xưa. Riêng tôi, muốn biết bố mình ngày xưa đã chiến đấu như thế nào? Có đúng hay không? Tôi quyết định ra Đảo Mắt”, anh Đào nói.

Đặt chân lên đỉnh Đảo Mắt, anh Đào nhận ra tấm bia. Một mặt ghi chiến công của khẩu đội Đinh Bá Thông trong trận quyết chiến đầu tiên của đảo (ngày 31/3/1965) với máy bay Mỹ và đã bắn hạ một chiếc. Mặt còn lại của tấm bia ghi chiến công của trận đánh ngày 17/8/1965 của khẩu đội Trương Văn Thủ: “Trận 17/8/1965, toàn khẩu đội Trương Văn Thủ, Nguyễn Ngọc Linh, Phạm V. Lưu, y tá Hồ Sĩ Châu, tên lửa địch bắn vào trận địa, người bị thương, chân súng bị gãy, Hồ Sĩ Châu lấy thân mình làm giá súng. Khẩu đội tiếp tục chiến đấu đến phút cuối cùng bắn tan xác một máy bay AD6 của đế quốc Mỹ, lập thành tích kỷ niệm ngày 19/8”.

Xúc động vì những dòng chữ trên tấm bia đó, anh Đào càng ngạc nhiên hơn về bố mình: “Bố tôi nhập ngũ lúc 18 tuổi, mãi đến 32 tuổi (năm 1978) mới trở về. Tất nhiên ông có nhiều lần về thăm nhà, nhưng cũng có quãng thời gian mấy năm bặt tin. Cả nhà tưởng ông đã hy sinh. Lúc trở về, hành lý chỉ có 2 bộ quân phục, giấy tờ mất cả. Bao nhiêu năm ông chỉ nhận lương hưu ít ỏi, bệnh tật hành hạ mà không thấy ông than một lời”.

Trước chuyến đi ra Đảo Mắt của anh Đào, ông Châu chỉ nhắn nhủ con trai một điều: “Nếu có manh mối gì thì tìm cách liên lạc, kết nối các đồng đội năm xưa của bố”. Đó cũng là điều mà anh Đào băn khoăn đến tận bây giờ khi cụ đã ở giai đoạn “gần đất xa trời”. Anh đã đi nhiều nơi, hỏi nhiều chỗ nhưng vẫn chưa tìm được tin tức về những người còn lại ở trong khẩu đội là Trương Văn Thủ, Nguyễn Ngọc Linh, Phạm V. Lưu… Đơn vị trên Đảo Mắt hiện nay không biết thông tin về họ.

Với anh Đào, đó là bí mật suốt 50 năm bố mình không kể. Với ông Châu, ông biết quá khứ của mình và đồng đội đã được ghi nhận. Ông bảo: “Rứa là đủ. Cần chi nựa!”.

Nguyễn Quang Thành