Bí quyết góp phần cho ra đời những em bé khỏe mạnh
GiadinhNet - Thành lập từ tháng 8/2015, chỉ trong một thời gian ngắn, Trung tâm Sàng lọc - Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh của Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ đã từng bước triển khai các kỹ thuật cao trong việc chẩn đoán, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, góp phần nâng cao chất lượng dân số thành phố và các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Đa dạng các mô hình nâng cao chất lượng dân số
Nhiều năm qua, ngành DS - KHHGĐ TP Cần Thơ đã thực hiện tốt công tác giảm sinh, với tỷ lệ dưới 2 con/ phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Theo chủ trương của ngành Dân số, TP Cần Thơ cần điều chỉnh mức sinh hợp lý, chuyển từ phương châm tuyên truyền "Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên sinh từ một đến hai con" thành "Mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ hai con" cùng với việc triển khai đa dạng mô hình nâng cao chất lượng dân số. Do đó, Trung tâm Sàng lọc - Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh giữ vai trò to lớn trong việc góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Hiện nay, Trung tâm thực hiện nhiệm vụ sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh cho tất cả thai phụ và sơ sinh tại khu vực ĐBSCL, đồng thời, hỗ trợ mạng lưới sàng lọc của 12 tỉnh trong khu vực (trừ tỉnh Long An). Đây là đơn vị giữ vai trò chủ yếu trong chỉ đạo về chuyên môn kỹ thuật, vận hành hệ thống thu thập mẫu máu, xét nghiệm, chẩn đoán các bệnh thuộc chương trình sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh. Trung tâm còn phát triển và huấn luyện các kỹ thuật sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh cho cán bộ y tế tuyến dưới. Đồng thời, quản lý chất lượng sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và trẻ sơ sinh tuyến dưới; tiếp nhận, theo dõi và tư vấn điều trị (tùy khả năng) một số loại dị tật bẩm sinh ở giai đoạn bào thai và sơ sinh phát hiện được trong quá trình sàng lọc, chẩn đoán.
Khoa Chẩn đoán trước sinh và Khoa Sơ sinh của Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ thực hiện khám, tư vấn trước sinh và sơ sinh. Khoa Chẩn đoán hình ảnh thực hiện siêu âm 3 tháng đầu đo độ mờ da gáy tầm soát hội chứng Down; siêu âm 3 tháng giữa khảo sát hình thái thai, tầm soát phát hiện các dị tật thai; thực hành các xét nghiệm máu sơ sinh, lấy máu gót chân tầm soát ba bệnh bẩm sinh: Suy giáp trạng, thiếu men G6PD và tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh. Ngoài ra, đơn vị còn thực hiện sàng lọc điếc bẩm sinh và tim bẩm sinh cho trẻ sơ sinh.
Thực hiện gần 10.000 ca sàng lọc, chẩn đoán trước sinh
Trong các mặt hoạt động chuyên môn của Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ, nổi bật là vai trò của Trung tâm Sàng lọc - Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, vừa thực hiện vượt chỉ tiêu của Tổng cục DS - KHHGĐ giao, vừa nâng cao ý thức cộng đồng về hiệu quả của việc sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Từ đó, việc thực hiện sàng lọc theo hình thức xã hội hóa ngày càng thuận lợi. Đơn vị đảm đương tốt vai trò Trung tâm thứ tư của cả nước, góp phần nâng cao chất lượng dân số địa phương và các tỉnh vùng ĐBSCL.
Năm 2016, Trung tâm đã thực hiện sàng lọc - chẩn đoán trước sinh hơn 9.700 ca, tăng 52% so với năm 2015. Trong đó, có 437 ca nguy cơ cao, chấm dứt thai kỳ 70 trường hợp bị bất thường hệ thần kinh, đa dị tật, bất thường hệ bạch huyết, bất thường nhiễm sắc thể. Về sàng lọc, chẩn đoán sơ sinh, Trung tâm thực hiện lấy máu gót chân hơn 36.000 ca, tăng 38,8% so với năm 2015, trong đó, thực hiện tại Bệnh viện Phụ sản thành phố hơn 13.000 ca. Qua đó, phát hiện 248 trẻ bất thường: thiếu men G6DP, suy giáp bẩm sinh, tăng sản tuyến thượng thận, có 36 trẻ được chuyển lên tuyến trên điều trị. Trung tâm đã thực hiện sàng lọc tim bẩm sinh và khiếm thính hơn 25.000 trẻ sơ sinh, phát hiện 7 trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh bị thông liên thất, thông liên nhĩ, hẹp động mạch phổi, hở van 2 lá, tứ chứng Fallot; hợp đồng xã hội hóa sàng lọc trước sinh và sơ sinh với các tỉnh: Hậu Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, An Giang, Bạc Liêu và TP Cần Thơ.
Đề án nhân văn của ngành Dân số
Hiện nay, Tổng cục DS-KHHGĐ đang triển khai Đề án Sàng lọc - Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh tại hầu hết các địa phương.
Theo các chuyên gia, ước tính mỗi năm cả nước có khoảng hơn 1 triệu trẻ em sinh ra, trong đó có khoảng 22.000 - 30.000 trẻ bị dị tật bẩm sinh. Nếu được sàng lọc trước sinh và sơ sinh tốt thì sẽ phát hiện được khoảng 1.700 trẻ bị Thalassemia thể nặng; 1.400 trẻ bị bệnh Down; 500 trẻ bị dị tật ống thần kinh; 200 trẻ bị suy giáp trạng bẩm sinh; 10.000 - 20.000 trẻ bị thiếu men G6PD và nhiều bệnh lý di truyền, dị tật bẩm sinh khác. Nếu thai phụ được sàng lọc trước sinh kết hợp với sàng lọc sơ sinh thì sẽ loại bỏ được 95% những dị tật bất thường và cho ra đời những đứa trẻ hoàn toàn khỏe mạnh.
- Sàng lọc: Là việc sử dụng các biện pháp thăm dò đơn giản, dễ áp dụng, có độ chính xác tương đối cao để phát hiện các cá thể trong một cộng đồng nhất định có nguy cơ hoặc sẽ mắc một bệnh lý nào đó. Sàng lọc trước sinh được tiến hành trong thời gian mang thai. Sàng lọc sơ sinh được tiến hành ngay trong những ngày đầu khi sinh.
- Chẩn đoán trước sinh: Là việc sử dụng các biện pháp thăm dò đặc hiệu được tiến hành trong thời gian mang thai để chẩn đoán xác định những trường hợp nghi ngờ mắc bệnh thông qua việc sàng lọc.
- Chẩn đoán sơ sinh: Là việc sử dụng các biện pháp thăm dò, xét nghiệm đặc hiệu đối với trẻ ngay trong những ngày đầu sau khi sinh để chẩn đoán xác định những trường hợp nghi ngờ mắc bệnh thông qua việc sàng lọc.
Ngày nay, y học hiện đại cho phép thực hiện nhiều phương pháp chẩn đoán trước sinh đơn giản như siêu âm tại các cơ sở y tế, giúp phát hiện sớm các dị tật của thai nhi như: Bệnh tim bẩm sinh, bệnh Down, dị tật ống thần kinh và nhiều dị tật bẩm sinh khác. Đối với sàng lọc sơ sinh sẽ được tiến hành khi trẻ sơ sinh từ 36 - 48 giờ tuổi, sau sinh sẽ được nhân viên y tế lấy máu gót chân, việc sàng lọc sơ sinh sẽ cho phép xác định một số bệnh thường gặp như thiếu men G6PD (gây biến chứng vàng da, biến chứng thần kinh, chậm phát triển tâm thần, vận động); suy giáp trạng bẩm sinh. Nếu những bệnh này được phát hiện và điều trị sớm, trẻ sẽ phát triển bình thường, những đứa trẻ sinh ra có bệnh sẽ được điều trị kịp thời.
P.Vĩnh
Thu Sương
Thông báo
