"Bố già" trên sàn chứng khoán: Tung đòn trong phiên IPO

> Kỳ 2: "Thổi" giá lên để bán, "đè" giá xuống để mua
> Kỳ 1: “Bố già” trên... sàn chứng khoán

Nhét lệnh giờ chót

Từ cuối năm 2006 đến đầu năm 2007 là thời kỳ kênh chứng khoán Việt Nam huy hoàng. Khi ấy nhà đầu tư bỏ tiền mua bất kỳ cổ phiếu nào cũng thắng lớn. Chính vì vậy mà các cuộc IPO của doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ luôn thu hút một lượng lớn các nhà đầu tư tham gia.

Trong bối cảnh tranh tối tranh sáng về các thông tin liên quan đến doanh nghiệp, đã có không ít đại gia, công ty chứng khoán biết chớp thời cơ thu lợi khi tham gia đấu giá, dồn phần thiệt cho nhà đầu tư nhỏ. Một trong những thủ thuật đó là nhét lệnh (bỏ thêm phiếu đấu giá) vô thùng phiếu vào giờ chót khi đã biết 70% kết quả và biết giá đấu bình quân cổ phần.

Anh H. - nhân viên phụ trách IPO của một công ty chứng khoán tại TPHCM kể, thời điểm kênh chứng khoán sôi động, rất nhiều nhà đầu tư nhỏ tham gia đấu giá cổ phần IPO đã bị nhiều đại gia hay các công ty chứng khoán “dắt mũi”. Những chuyện như tung tin đánh bóng doanh nghiệp, chơi đòn kích giá đánh vào tâm lý đám đông để các nhà đầu tư bỏ một mức giá đấu cao... chỉ là mẹo vặt. Cái rất lớn chính là thủ thuật nhét lệnh. Đây là thủ thuật “ăn đấu giá” rất tinh vi.

Sở dĩ chuyện khuất tất này xảy ra được là vì khi các công ty chứng khoán đứng ra làm đại lý đấu giá cổ phần cũng là lúc nhà đầu tư bỏ phiếu xong. Trước khi niêm phong, đưa thùng phiếu về sở giao dịch để kiểm, nhân viên các công ty này có thể nhét thêm lệnh vào để được trúng giá mua cổ phần. Khoảng thời gian từ khi hết hạn bỏ phiếu đến lúc thùng phiếu quay về sở có khi mất cả ngày. Vì vậy, nếu các đại lý đấu giá làm “ảo thuật” thì nhà đầu tư nhỏ lẻ xem như thua trắng. Thậm chí ngay khi các thùng phiếu có niêm phong đã đưa về sở để kiểm thì nhân viên các công ty chứng khoán vẫn có thể nhét thêm lệnh vào được. Họ thủ sẵn phiếu đấu giá trong người, chờ đến lúc mở niêm phong thùng phiếu, lanh tay bỏ thêm vào thì có trời mới biết.

Chuyện bỏ thêm phiếu đấu giá vào còn diễn ra khủng khiếp nếu doanh nghiệp đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng tổ chức đấu tại các công ty chứng khoán. Đã có nhiều phiên đấu giá trong thời gian qua diễn ra như vậy và phần thắng cuối cùng bao giờ cũng rơi vào tay các công ty chứng khoán. Đó là chưa kể do có lợi thế thông tin, bộ phận tự doanh của các công ty chứng khoán có thể quyết định nhanh việc nên hay không nên mua cổ phần đơn vị IPO. Nếu thấy giá bất lợi, họ sẽ hủy, xin rút tiền cọc.

Ngoài ra, còn những thủ thuật khác trong đấu giá do chính nhân viên công ty chứng khoán ăn lẻ. Chẳng hạn họ gọi điện thoại cho người thân gom cổ phần ưu đãi của người lao động trong doanh nghiệp khi giá đấu thành công chưa công bố.

Doanh nghiệp tự làm giá

Các nhà đầu tư nhỏ lẻ khi tham gia IPO doanh nghiệp chẳng những đã thua trắng các công ty chứng khoán tự doanh mà nhiều khi lại “dính chưởng” từ chính doanh nghiệp IPO. Chiêu đầu tiên doanh nghiệp IPO thường làm là thổi giá. Nhà đầu tư nhỏ lẻ nếu không có thông tin, không có điều kiện thẩm định giá trị doanh nghiệp sẽ hớ hàng ngay khi doanh nghiệp tung ra chiến dịch PR tên tuổi. Đã có nhiều nhà đầu tư ôm hận vì trả giá cao cho cổ phiếu hạng ruồi.

Anh Nguyễn Sơn, một nhà đầu tư tại sàn Beta, cho biết trước đây anh đã ôm vào một đống cổ phần của một công ty thuộc ngành may do công ty này công bố nhiều dự án bất động sản đang triển khai khá hấp dẫn. Thế nhưng đợi mãi vẫn không thấy công ty triển khai gì, ngay cả đến khi cổ phiếu đã niêm yết trên sàn mà dự án cũng không hề động tĩnh. Vậy là xem như góp vốn vào không hiệu quả.

Còn chiêu thứ hai thì ngược lại, doanh nghiệp IPO nhưng lại không muốn bán cổ phần. Giám đốc một công ty quản lý quỹ đầu tư nước ngoài cho biết thực tế nhiều doanh nghiệp có tiềm năng tốt về thương hiệu, mối quan hệ kinh doanh, nhà xưởng, máy móc... nhưng lại tự định giá trị thấp để rồi âm thầm bán cổ phần. Các doanh nghiệp chơi trò này cũng đăng bố cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng theo đúng luật nhưng lại bố cáo giới hạn ở những nơi ít người biết để hạn chế người tham gia. Hoặc cũng công bố thông tin nhưng chỉ xì thông tin bán cổ phần trong một thời gian rất ngắn rồi tiến hành bán gấp khiến nhà đầu tư có biết cũng trở tay không kịp.

(Pháp Luật TPHCM)