Bố mẹ mất hơn 10 năm, chia thừa kế thế nào?

Toàn bộ di sản này hiện nay đang do người anh cả quản lý và sử dụng (bố mẹ tôi sinh được 5 anh em). Hiện nay, người em út đang lâm vào hoàn cảnh rất khó khăn, chúng tôi muốn nhường cho em một phần di sản mà bố mẹ để lại nhưng theo tôi được biết thì thời hiệu để yêu cầu tòa án giải quyết chia thừa kế là 10 năm kể từ ngày mở thừa kế. Đến nay đã quá hạn yêu cầu, chúng tôi phải làm sao?

Mai Thị Lý (quận Kiến An, Hải Phòng)

Trả lời:

Theo quy định tại điểm a, tiểu mục 2.4 mục 2 phần I Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTPTANDTC của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thì: Trường hợp trong thời hạn 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết thúc thời hạn 10 năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu Toà án giải quyết thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế, mà áp dụng các quy định của pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết và cần phân biệt như sau:

Trường hợp không có di chúc và các đồng thừa kế không có thoả thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo quy định của pháp luật về chia tài sản chung.

Như vậy, nếu đáp ứng đủ các điều kiện như trên, Tòa án sẽ không áp dụng thời hiệu để giải quyết yêu cầu khởi kiện về quyền thừa kế. Quyền sử dụng đất và sở hữu nhà ở là tài sản chung theo phần của các đồng thừa kế thuộc hàng thứ nhất sau 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Các đồng thừa kế có thể tổ chức họp gia đình và cùng thỏa thuận phương thức và tỷ lệ phân chia. Trường hợp không thỏa thuận được, áp dụng theo quy định của pháp luật về chia tài sản chung. Theo đó, Toà án là cơ quan có thẩm quyền giải quyết việc phân chia di sản thừa kế. Theo quy định của pháp luật, di sản sẽ được chia đều 5 phần bằng nhau, có tính đến công sức tu tạo, duy trì và quản lý khối tài sản của người anh cả. Bên cạnh việc mỗi đồng thừa kế được hưởng phần lợi ích thì cũng có nghĩa vụ tương ứng với phần tài sản của mình được chia.

           Luật sư Nguyễn Phú Thắng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội)