Bốc thuốc bằng thơ

Lương y Nguyễn Hoán. Ảnh TG

 

Xin chào lương y, mấy ngày nay tôi bị sốt cao đột ngột, sau đó đau đầu, đau mỏi người, đau mỏi cơ khớp, trên người xuất hiện các nốt chấm ban đỏ. Không biết liệu có phải tôi bị sốt xuất huyết không? Xin lương y cho biết triệu chứng và cách điều trị bệnh này như thế nào?
(Trần Văn Thành, xã Hưng Thạnh, Tân Phước, Tiền Giang)

 

Lương y Nguyễn Hoán: Mùa này đang là mùa thường xẩy ra sốt xuất huyết trên diện rộng ở nhiều vùng miền, nhưng để biết chắc chắn bạn  có bị hay không, xin mời bạn hãy đọc kỹ bài viết dưới đây:
SỐT XUẤT HUYẾT (DỊCH BAN)
Mùa mưa ẩm thấp môi trường
Ao tù, cống rãnh, ngòi mương khắp vùng
Là nơi lưu  chứa côn trùng
Đăng-gơ vi rút, muỗi truyền sang ta.
Chứng này xin được chia ra
Độ hai là nhẹ, độ ba nặng rồi
Lâm sàng chủ yếu sốt thôi (1)
Tuỳ theo phân độ chứng thời khác nhau.
Độ một cơ bắp, đầu đau
Dấu hiệu dây thắt bảo nhau có rồi.
Độ hai vẫn sốt bạn ơi
Dưới da xuất huyết ở nơi nách, sườn.
Độ ba thì bệnh tăng hơn
Huyết áp thấp kẹt, người luôn đẫn đờ.
Mạch nhanh, yếu, thật bất ngờ
Chuyển sang độ bốn nguy cơ khó lường
Sốc: mạch, huyết áp bằng không(2)
Thân nhiệt tụt giảm cầu trông việc gần. (3)
Bạn ơi đừng có phân vân
Độ hai trở xuống rất cần thuốc nam
Nếu không thì dễ nguy nan
Chuyển độ ba, bốn vô vàn thảm thê.
Nhọ nồi, rau má, mã đề
Trắc bá (4) cùng lượng lấy về sao đen
Gừng tươi ba lát đem lên
Lá tre (5) xanh rượi êm đềm, góp chung
Củ sắn dây(6) bạn theo cùng
Cúc tần (7) e ấp ngượng ngùng bờ ao
Lấy năm bát nước đổ vào
Đun cho to lửa khi nào nước sôi
Để còn hai bát thì thôi
Chia ba lần uống, được rồi ơi anh.
Hay phương thân rễ cỏ tranh
Sài đất cùng lượng, mỏng manh nhọ nồi (8)
Hoa hoè độ mươi gam thôi
Mười hai gam nữa đây rồi kim ngân
Bồ công anh (9) đẹp xanh ngần
Gừng tươi ba lát góp phần một thang.(10)

 

Nghiệm pháp dây thắt nhớ làm
Tìm dấu xuất huyết, nhẹ nhàng khéo thay
Huyết áp (11) đặt ở cánh tay
Bơm căng hơi giữ, lâu nay thường dùng
Giữ trong bảy phút là cùng
Hạ hơi đột ngột, kim dừng đứng im
Màu da trở lại thì tìm
Những chấm xuất huyết in hình trong khuông
Nếu một xăng - ty - mét vuông
Dưới năm chấm đỏ, bình thường đó thôi
Trên năm chấm, xuất huyết rồi
“Dây thắt” dương tính bạn, tôi cần phòng.

 

Ghi chú:
(1) Bệnh nhân sốt cao liên tục từ 5-7 ngày. (2)  Mạch không bắt được, huyết áp không đo được. (3) Sốt xuất huyết ở độ 3, độ 4 là bệnh nặng cần phải được chăm sóc, điều trị theo dõi bệnh tại bệnh viện. (4) Cỏ nhọ nồi, rau má, mã đề, trắc bá đều 12g. (5) Lá tre 6g. (6) Củ sắn dây 20g. (7) Cúc tần 12g. (8) Rễ cỏ tranh, sài đất, nhọ nồi đều 20g. (9) Bồ công anh 12g. (10) Tất cả đổ 600ml nước sắc còn 250ml uống 3lần/ngày. . (11) Nếu không có huyết áp có thể dùng băng ép, băng ép chặt vào cánh tay (garo) thấy cảm giác khó chịu là được.