Cách thoát hiểm khi bị ngộ độc khí

Để tránh bị ngộ độc, bạn nên dùng khăn bịt mũi và chạy khỏi nơi rò rỉ khí càng xa càng tốt. Ảnh minh họa: istock

Xử trí khi ngộ độc khí amoniac

Theo GS Nguyễn Lân Dũng, khí amoniac rất nguy hiểm, không màu, mùi hăng khai, nhẹ hơn không khí, dễ dàng hòa tan trong nước. Ở môi trường ẩm ướt nó chuyển thành dạng hơi nước nặng hơn không khí, hoặc lan ra trên mặt đất và những vùng thấp. Hầu hết nạn nhân ngộ độc khí amoniac là do hít phải, một số trường hợp nuốt hoặc tiếp xúc trực tiếp qua da. Khi bị tiếp xúc với khí amoniac, nạn nhân có thể nhận biết ngay vì nó có mùi, vị nồng, khó chịu và gây kích ứng da, mắt, mũi và họng…

Dấu hiệu ngộ độc amoniac rất nhiều, nhưng về hô hấp sẽ thấy ho sặc sụa, đau thắt hoặc nặng ngực, khó thở, thở nhanh, thở khò khè. Chảy nước mắt, đau nhức mắt, thậm chí không nhìn thấy gì. Đau họng nặng, phù nề họng. Môi xanh lợt màu, da bỏng nặng nếu tiếp xúc lâu. Tim mạch đập nhanh nhưng mạch yếu, sốc. Nạn nhân lẫn lộn, đi lại khó khăn, chóng mặt, ngẩn ngơ…

Vì khí độc, phát tán nhanh nên chỉ cần thấy mùi khai đặc trưng, bạn cần nhanh chóng bịt mũi bằng khăn ướt, khẩu trang… để hạn chế hít phải khí độc rồi nhanh chóng di chuyển khỏi nơi bị nhiễm amoniac. Nếu đang ở trong nhà cần đi ra ngoài. Nếu mùi amoniac ở bên ngoài thì vào nhà, đóng tất cả các cửa ra vào và cửa sổ, tắt máy điều hòa. Nếu quần áo dính amoniac cần cởi ra (áo chui đầu thì cắt bỏ, tránh cởi qua đầu mà tiếp xúc với hóa chất), rồi bỏ vào túi nhựa buộc kín, bỏ nơi an toàn cách xa mọi người để tránh nhiễm sang người khác.

Sơ cứu khi ngộ độc khí CO

Dấu hiệu bị ngộ độc khí CO không đặc hiệu, tản mạn. Thể nhẹ thấy đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, nôn, mệt mỏi, da đỏ… dễ nhầm là bị nhiễm virus. Thể ngộ độc vừa sẽ thấy đau ngực, khó tập trung, nhìn mờ, khó thở khi gắng sức nhẹ, mạch nhanh, thở nhanh, hoại tử cơ. Thể ngộ độc nặng sẽ thấy đau ngực, hồi hộp, mất định hướng, co giật, hôn mê, rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, tiểu tiện, đại tiện không tự chủ, ngất, tím ở môi, chân tay co cứng, có những động tác bất thường, nạn nhân khó thở, thở trào bọt hồng.

Nếu thấy có người bị một hay nhiều triệu chứng ngộ độc trên, trong 24 giờ đầu cần đưa nạn nhân tới bệnh viện cấp cứu.

Phòng ngạt khí

Theo PGS Trần Hồng Côn, Khoa Hóa, Đại học Quốc gia Hà Nội, để phòng ngạt khí, bạn cần lưu ý:

- Không nổ xe máy, ô tô, chạy máy phát điện, động cơ diezel, thiết bị đốt gas, lò than củi… ở nơi không gian kín như tầng hầm, gara, phòng đóng kín cửa.

- Tránh tụ tập những nơi như tầng hầm, bãi đỗ xe kín.

- Các tòa nhà phải thiết kế hệ thống thông gió, đảm bảo lượng ôxy lưu thông.

- Nếu hầm khí biogas có hiện tượng đóng váng (màng sinh học dày lên) cần báo cho cơ quan chuyên môn xử lý, hoặc mở nắp hầm, chọc phá màng sinh học để khí mêtan bay bớt… chờ vài giờ hãy làm việc. Tuyệt đối không tự xuống hầm ủ khí nếu không có hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật.

- Khi vào giếng sâu, hầm sâu, hầm chứa, thùng chứa kín lâu ngày... phải mở toang nắp, đeo mặt nạ dưỡng khí mới được vào. Hoặc thả xuống bó đuốc, ngọn nến, hay con gà để kiểm tra. Nếu lửa tắt, gà chết thì không xuống, vì nhiều khí độc.

Cách xử lý khi bị ngộ độc khí khác

Phần lớn hít phải khí độc sẽ kích thích các phế quản lớn gây co thắt, các phế quản nhỏ làm tăng tiết, tắc nghẽn, sung huyết và phù nề dẫn đến bội nhiễm nhanh chóng.

Biểu hiện cấp tính thường thấy:

- Nhức đầu, tức ngực, buồn nôn, chóng mặt, nặng hơn là rối loạn ý thức, co giật, hôn mê… Nếu không được cấp cứu và điều trị kịp thời, khí độc sẽ gây thiếu máu lên não, tác động đến hệ thần kinh trung ương, gây rối loạn hệ hô hấp và dẫn đến tử vong.

Nếu có người bị ngộ độc khí, cần bình tĩnh làm như sau:

- Mở hết tất cả các cửa (nếu là phòng kín), tìm cách đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm độc, đưa bệnh nhân ra khỏi nơi nhiễm độc càng nhanh càng tốt.

- Nếu nạn nhân còn tỉnh, nên để nạn nhân nghỉ ngơi ở nơi thoáng khí. Hà hơi, thổi ngạt nếu nạn nhân thở yếu hoặc có dấu hiệu ngừng thở.

- Nhanh chóng đưa đến bệnh viện để bác sĩ kịp thời hồi sức, hỗ trợ hô hấp, chống co giật, hôn mê, đề phòng tụt huyết áp…

- Chú ý người cấp cứu nạn nhân phải chú ý đảm bảo an toàn cho chính bản thân mình, tránh bị trúng độc khí khi tham gia cứu nạn.

- Nếu nạn nhân bị ngất, ngưng tim, ngưng thở, cần hô hấp nhân tạo tại chỗ, gọi 115, hoặc dịch vụ cấp cứu chuyên nghiệp. Hoặc nhờ tổng đài y tế hướng dẫn sơ cấp cứu, và sớm đưa nạn nhân tới bệnh viện.

Uyển Hương