Cần có “quả đấm thép” trong công tác Dân số - Kế hoạch hóa gia đình

Những vấn đề nóng thuộc lĩnh vực DS-KHHGĐ được đặt lên bàn Hội nghị bàn thảo kỹ là: Đề ra các giải pháp, bằng mọi cách phải phấn đấu hết mức trong hơn hai năm tới nhằm đạt cho được tỷ lệ sinh hàng năm. Để đến năm 2010, đạt được các chỉ tiêu về dân số mà Đại hội Đảng X đã đề ra (tỷ lệ phát triển dân số phải đạt được mức 1,14% và quy mô dân số dưới 89 triệu người; cùng những vấn đề nâng cao chất lượng dân số, cơ cấu dân số).

Bên cạnh đó, Hội nghị cũng đưa ra những giải pháp, triển khai đồng bộ  để nỗ lực khôi phục đà giảm sinh và tạo đà cho công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới đạt nhiều thành công.

Tập trung mọi nỗ lực nhằm kiểm soát bằng được tốc độ gia tăng dân số

Thưa Bộ trưởng, công tác DS-KHHGĐ được nhận định là đang đối mặt với nhiều thách thức. Như Bộ trưởng đã khẳng định, để từng bước vượt qua những thách thức này, tiếp tục đưa công tác DS-KHHGĐ đạt được những kết quả tích cực trong thời gian tới, đặc biệt là 6 tháng cuối năm 2008 sẽ phải thực hiện 6 giải pháp cơ bản. Vậy theo Bộ trưởng, đâu là “quả đấm thép” giành cho việc chuyển biến về chất của công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới?

Như tôi đã từng khẳng định, công tác DS – KHHGĐ hiện phải tập trung vào 6 giải pháp là tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với công tác DS-KHHGĐ; Xác định rõ việc sáp nhập tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ vào ngành Y tế là biện pháp nhằm đẩy mạnh công tác này cả về quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số, gắn với việc chăm sóc bà mẹ, trẻ em một cách có hiệu quả; Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả các hoạt động truyền thông, giáo dục làm chuyển đổi nhận thức, thay đổi hành vi trong toàn dân thực hiện chính sách DS-KHHGĐ; Tiếp tục hoàn thiện và thực hiện tốt các chính sách, chế độ khuyến khích trong công tác DS-KHHGĐ; Tăng cường nguồn lực đầu tư cho công tác DS-KHHGĐ, ưu tiên đầu tư cho vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng có mức sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên còn cao hoặc đang có xu hướng tăng nhanh trở lại; Tăng cường các giải pháp đảm bảo đáp ứng đầy đủ, kịp thời, an toàn và thuận tiện dịch vụ KHHGĐ có chất lượng cho đối tượng có nhu cầu.

Tất cả những giải pháp này sẽ được tập trung thực hiện triển khai đồng bộ trong thời gian tới. Nhưng “quả đấm thép” trong giai đoạn hiện nay chính là toàn ngành tập trung mọi nỗ lực nhằm kiểm soát bằng được tốc độ gia tăng dân số, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch hàng năm về giảm tỷ lệ sinh do Quốc hội giao, đạt được các chỉ tiêu về dân số mà Đại hội Đảng X đã đề ra về tỷ lệ tăng dân số là 1,14% và quy mô dân số nước ta dưới 89 triệu người vào năm 2010, đồng thời nâng cao chất lượng dân số.

Bên cạnh đó, giảm nhanh tỷ lệ sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên và phấn đấu đạt mức sinh thay thế đối với các tỉnh có mức sinh cao; Giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên, giãn khoảng cách sinh để chủ động kiểm soát tốc độ gia tăng dân số đối với các tỉnh đông dân có mức sinh chưa ổn định; Duy trì vững chắc mức sinh thay thế đối với các tỉnh có mức sinh thấp. Đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng việc thử nghiệm, nhân rộng các mô hình, giải pháp can thiệp về kỹ thuật, kinh tế và xã hội nhằm giảm tỷ số giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số, cũng là những vấn đề cần được chú trọng.

Bộ trưởng từng nhấn mạnh: “Cần phải tập trung nỗ lực khôi phục đà giảm sinh”. Vậy chúng ta sẽ thực hiện nhiệm vụ này với mũi nhọn nào, thưa Bộ trưởng?

Tổng hợp báo cáo các địa phương trong cả nước, quý I/2008, số trẻ sinh ra tăng gần 18 nghìn (tăng 7,2%) so với cùng kỳ năm 2007. Quý II/2008, hệ thống thông tin thống kê bị gián đoạn do cơ cấu lại tổ chức bộ máy, nên chưa có số liệu báo cáo đầy đủ, nhưng tình hình được dự báo là mức sinh năm 2008 đã tăng mạnh trở lại. Có hai nguyên nhân dẫn đến mức sinh tăng cao: Thứ nhất, do điều kiện kinh tế - xã hội của nước ta chưa phát triển, lại chịu ảnh hưởng nặng nề của các giá trị nho giáo về chuẩn mực hạnh phúc của gia đình là phải có đông con, nhiều cháu và phải có con trai, cháu trai “nối dõi tông đường”, nên chỉ cần lơi lỏng trong công tác lãnh đạo,  chỉ đạo thì những suy nghĩ, thói quen và hành động cũ lại trỗi dậy. Thứ hai, do có sự nhận thức chưa đầy đủ về tính chất khó khăn, phức tạp của công tác DS-KHHGÐ dẫn đến một bộ phận có sự chủ quan, thỏa mãn với những thành tựu đã đạt được mà buông lỏng  công tác lãnh đạo, chỉ đạo.

Nhận thấy rõ tình hình, Bộ Y tế đã thành lập 5 đoàn liên ngành và tiến hành kiểm tra đối với 11 tỉnh, thành phố trọng điểm, nhằm đôn đốc các địa phương triển khai công tác DS-KHHGÐ có hiệu quả. Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành các Nghị định số 13, 14 và Công điện khẩn của Thủ tướng đôn đốc các địa phương tích cực triển khai, ổn định bộ máy hoạt động nhằm thực hiện có kết quả công tác DS-KHHGÐ, đạt bằng được các chỉ tiêu về DS-KHHGÐ mà Quốc hội đề ra cho năm 2008. Cần huy động tổng lực làm công tác DS-KHHGÐ từ thôn, bản (cán bộ y tế thôn, bản với cộng tác viên dân số; Cán bộ chuyên trách dân số với trạm y tế xã, phường...); Gắn việc tuyên truyền, giáo dục, vận động với việc thực hiện các biện  pháp KHHGÐ, với công tác nâng cao chất lượng dân số (chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ trẻ em, phòng, chống suy dinh dưỡng, các bệnh xã hội, sàng lọc sơ sinh...); Phối hợp các chương trình, dự án về y tế với dân số, tạo nên sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu quả đầu tư...; Tăng cường đầu tư kinh phí hơn nữa cho công tác DS-KHHGÐ.

Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, đi đầu thực hiện chính sách DS-KHHGĐ           

Chúng ta đã xác định rõ việc sáp nhập tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ vào ngành y tế là biện pháp nhằm đẩy mạnh công tác này cả về quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số, gắn với việc chăm sóc bà mẹ, trẻ em một cách có hiệu quả. Vậy trong điều kiện quản lý chuyên sâu từ một ngành trở thành một lĩnh vực, Bộ trưởng có suy nghĩ gì về công tác DS-KHHGĐ trong sự phối hợp liên ngành?

Cần phải xác định rõ việc sáp nhập tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ vào ngành Y tế là biện pháp nhằm đẩy mạnh công tác này cả về quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số, gắn với việc bảo vệ chăm sóc bà mẹ, trẻ em một cách có hiệu quả. Vì vậy, cần nhanh chóng củng cố, ổn định, kiện toàn cơ quan chuyên trách DS-KHHGĐ các cấp trong hệ thống tổ chức bộ máy của ngành Y tế, đặc biệt là cấp cơ sở, có các giải pháp hữu hiệu giữ vững, bố trí cán bộ có trình độ, kinh nghiệm và nhiệt tình phụ trách công tác DS-KHHGĐ các cấp. Chú trọng tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ ở các cấp để đội ngũ này có đủ trình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực tổ chức thực hiện công tác DS-KHHGĐ.

Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác dân số, gia đình và trẻ em từ Trung ương đến cơ sở đủ mạnh để quản lý và tổ chức thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động và đưa dịch vụ KHHGĐ đến tận người dân. Đặc biệt quan tâm củng cố, ổn định, nâng cao năng lực và nhiệt tình cho đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác DSGĐTE ở các xã, phường, thị trấn và đội ngũ cộng tác viên DSGĐTE ở các thôn, xóm, bản, làng. Có chính sách khuyến khích thỏa đáng về tinh thần và vật chất đối với đội ngũ này. Thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đối với cán bộ DSGĐTE xã, phường, thị trấn. Thực hiện quản lý, điều hành công tác DS-KHHGĐ theo chương trình mục tiêu quốc gia, tiếp tục áp dụng cơ chế phân cấp và phối hợp liên ngành đã khẳng định được hiệu quả cao trong thời gian qua, đồng thời nghiên cứu và áp dụng các cơ chế mới phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện.

Nghị quyết 47-NQ/TW đã khẳng định rõ, đưa công tác DS-KHHGĐ thành một nội dung quan trọng trong chương trình hoạt động của các cấp ủy đảng và chính quyền, xem đây là một tiêu chuẩn để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của địa phương, đơn vị. Các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của địa phương, đơn vị, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và thường xuyên giám sát, kiểm tra tình hình thực hiện công tác này theo mục tiêu đã đề ra.

Huy động toàn xã hội tham gia công tác DS-KHHGĐ. Nâng cao trách nhiệm và tăng cường sự phối hợp của các cấp, các ngành, đoàn thể nhân dân, đồng thời huy động các tổ chức xã hội và các thành phần kinh tế tích cực tham gia công tác này. Tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho mỗi gia đình, mỗi người dân tự nguyện thực hiện chính sách DS-KHHGĐ. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu đi đầu thực hiện, đồng thời tuyên truyền, vận động gia đình và quần chúng nhân dân thực hiện chính sách DS-KHHGĐ, coi đó là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá việc hoàn thành nhiệm vụ, xem xét đề bạt, đề cử cán bộ vào các chức vụ lãnh đạo của các cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội.

Cũng cần khẳng định, để thực hiện thành công công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới thì không chỉ riêng ngành Y tế có thể thực hiện được mà cần có sự tham gia của toàn xã hội, các cấp, ban ngành đoàn thể trong việc phối hợp để cùng thực hiện tốt công tác này.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Cẩm Vân (thực hiện)